
局米旁大师教言集MP255如意宝藏之诸要义明示
21-5-136a
如意宝藏之诸要义明示
༄༅། །ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ཀྱི་དཀའ་གནད་ཅི་རིགས་གསལ་བར་བྱེད་པ་བཞུགས་སོ། །
21-5-136b
བླ་མ་མཆོག་དང་འཇམ་པའི་དབྱངས། །དབྱངས་ཅན་ལྷ་ལ་གུས་བཏུད་ནས། །ཡིད་བཞིན་རིན་ཆེན་མཛོད་ཀྱི་ནི། །གསལ་བྱེད་ཅུང་ཟད་བྲི་བར་བྱ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ཅེས་བྱ་བ།ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་བཀའ་དང་དགོངས་པ་འགྲེལ་བའི་གཞུང་གི་ལེགས་བཤད་མ་ལུས་པ་འདུས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་འདི་ལ། ལེའུ་ཉེར་གཉིས་སུ་ཡོད་པའི། ལེའུ་དང་པོའི་སྐབས་སུ། ཆོས་ཉིད་དོན་གྱི་ཀུན་གཞི་ནི། གཞི་མ་བཅོས་པའི་རང་བཞིན་རྣལ་མ་འོད་གསལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ངང་ནས། གློ་བུར་འཁྲུལ་བའི་བག་ཆགས་གཡོས་པ་ལས་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུལ་དོན་ལུས་ཀྱི་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་པར་མེད་བཞིན་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྲིད་པ་འདིར་འཁོར་ཞིང་། འཁོར་དུས་ཉིད་ནའང་སྣང་ཙམ་ལས་རང་བཞིན་རྡུལ་ཙམ་མ་གྲུབ་པས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལེའུ་གཉིས་པའི་སྐབས་སུ། སྤྱིར་སྟོན་པ་སྐུ་གསུམ་གྱི་ཐུགས་རྗེས་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པའི་གདུལ་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་མཉམ་པས་ཚད་མེད་ནའང་། མི་མཇེད་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་འདི་འཆད་པ་ལ། རྣམ་སྣང་གངས་ཆེན་མཚོའི་སྐུའི་ཆ་ལ་བརྟེན་པའི་ཞིང་ཁམས་གྲངས་མེད་པ་ལས་མཉམ་བཞག་གི་སྟེང་ན་སྤོས་ཆུའི་རྒྱ་མཚོའི་པད་སྡོང་གི་ཟེའུ་འབྲུ་དབུ་མའི་སྟེང་ན་ཞིང་ཁམས་ཉེར་ལྔ་བརྩེགས་མར་གནས་པ་ལས། རང་རེ་གནས་པའི་ཞིང་འདི་ནི་བཅུ་གསུམ་པ་མི་མཇེད་ཐུགས་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱི་ཞིང་ཡིན་པས་གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་ཕལ་པོ་ཆེ་ནས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱུད་ཕྱོགས་ཀུན་ནས་རིན་པོ་ཆེ་འབར་བའི་འོད་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་ཉི་ཤུ་བརྩེགས་
21-5-137a
མར་གསུངས་པ་དང་སྤྱི་ཁོག་འདྲ་ཡང་འདིར་ནི་ཐུན་མིན་རྒྱུད་ཀྱི་ལུགས་སུ་ངེས་པ་ཉིད་དོ། །ལེའུ་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་ཆགས་བསྐལ་སྐབས་སུ། བཀོད་པ་ཡིད་བཞིན་མཆོག་གི་རྒྱུད་དང་། བི་མ་ལའི་མུ་ཏིག་ཕྲེང་འགྲེལ་སོགས་གཙོ་བོར་བཟུང་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་དང་། རི་གླིང་མཚོ་དང་ལྷ་གནས་ཀྱི་ཚད་དབྱིབས་བཀོད་པ་སོགས་གདགས་པ་དང་མངོན་པ་མཛོད་སོགས་དང་མི་མཐུན་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པར་ཟད་ལ། གཟུགས་མེད་པ་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་གོ་རིམ་བཞིན་སོ་སོའི་ནམ་མཁའ་ལ་གནས་པར་གསུངས་པའང་། འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་ན་བཅུད་རྣམས་ཡས་ནས་མར་ཆགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་ཕྲ་བ་ལས་རགས་པར་མཆེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་གྲུབ་པས་ཤིན་ཏུ་བདེ་ཞིང་། ཁམས་གསུམ་བརྩེགས་མར་གནས་པ་ལུགས་འདིར་མ་ཟད་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་འང་དགོངས་པའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ལ་སྟོང་རིག་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལུས་ཅན་ཞེས་སྔ་འགྱུར་གྱི་གཞུང་ཕལ་ལས་འབྱུང་བ་ལྟར་འདིར་གསུངས་པ་ནི་སྔགས་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པའི་གནད་གལ་པོ་ཆེ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་བསྒྲུབ་གཞི་གཉུག་མའི་སྒོ་གསུམ་པོ་ནམ་ཡང་འབྲལ་མི་ཤེས་ལ། དེའི་སྟེང་གི་བག་ཆགས་ཕྲ་བའང་འཕོ་མེད་ཀྱི་སྐུ་མཐར་ཐུག་མ་གྲུབ་བར་དུ་མི་ལྡོག་པས་གཟུགས་མེད་ལའང་ཏིང་འཛིན་གྱི་ལུས་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལྟ་ན་ཐེག་ཆེན་གྱི་མདོ་རྣམས་ལས་ཀྱང་སྟོན་པ་ལ་གཟུགས་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ལྷས་བསྐོར་བ་དང་། སྟོང་གསུམ་དར་ཡུག་གི་དཔེའི་སྐབས་སུ། གཟུགས་མེད་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ཚད་དུ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་གཞལ་ཡས་ཁང་བྲིས་ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་དོན་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བླག་ཏུ་འཆད་ནུས་སོ།

如意宝藏之诸要义明示
21-5-136a
如意宝藏之诸要义明示
༄༅། །ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ཀྱི་དཀའ་གནད་ཅི་རིགས་གསལ་བར་བྱེད་པ་བཞུགས་སོ། །
21-5-136b
礼敬最胜上师及文殊菩萨、妙音天女后，略写如意宝藏之明示。大乘窍诀论著《如意宝藏》，是汇集一切深广佛陀教法及意趣诠释之论著精华的这部大论著，共有二十二品。
在第一品中：法性义之一切之基，是从本来未造作的自性、本然光明平等性的状态中，由暂时迷乱习气扰动而依靠各种习气之一切之基，而无中现有地显现种种对境、义理和身体，如幻之有中流转。即便流转时，仅是显现而本性连微尘许都不成立，应当了知这是不离法性界之方式。
在第二品中：一般来说，三身佛陀以悲心利益众生的所化刹土与法界等量无限，但此处讲述的娑婆世界，是在毗卢遮那"雪山大海身"部分所依的无数刹土中，在等持之上的香水海中莲茎中央花蕊上层叠安立的二十五个刹土中，我们所居住的刹土是第十三层娑婆"心中之心"刹土，是密咒金刚乘的特殊处所。《华严经》中所说的"从一切方向放射珍宝光明的世界"有二十层世界的说法，虽然与这里总体相似，但此处确定是不共密续的传承。
21-5-137a
在第三品和第四品关于成劫的部分：主要依据《如意妙严续》和毗摩罗《珍珠鬘疏》等阐述。关于四轮、山洲海及天界的尺寸、形状和布局等，与《施设论》和《阿毗达摩俱舍论》等并无不符，这些都是众所周知的。关于无色界位于色界之上，各自依次安住于各自的虚空中的说法，由于世界形成时，有情从上而下形成，众生从微细到粗大展开的法性道理可以成立，因此非常合理。三界层叠安立的观点不仅本论如此，也是时轮金刚的意趣。
无色界具有"空性明觉三摩地身"，如旧译派的大多数论著中所说，此处的阐述与密续极为契合，这是非常重要的要点。金刚三身的修持基础——本俱三门从不相离，其上的微细习气在未获得不变之究竟身之前不会退失，因此无色界也有三摩地身。如是，在大乘经典中也说佛陀被色界、无色界天众围绕，以及在三千世界如丝绸之喻的情况下，提到"无色界宫殿的量是无色界宫殿的绘制"等说法，其意义也能轻易解释。


 །ནམ་མཁའ་ལ་ཐོགས་རེག་མེད་ཀྱང་སོ་སོའི་
21-5-137b
རྟེན་གཞིར་གྱུར་པའི་ནམ་མཁའ་དེར་རང་སྣང་གི་གནས་ལུས་བརྟེན་པར་སྣང་བའི་ཆ་ནས་ཤིན་ཏུ་རུང་སྟེ། དཔེར་ན་ཐུན་མོང་གི་གཞུང་ལས་ཀྱང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་ནམ་མཁའ་ལ་རྟེན་མེད་པར་གནས་པར་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ནམ་མཁའ་ལ་དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་གོ་འབྱེད་པའི་ཆ་ནས་འཇིག་རྟེན་ན་འབྱུང་བའི་ཡ་གྱལ་དུ་བསྒྲངས་ཤིང་། སྔགས་སུ་དག་པ་དབྱིངས་ཕྱུག་མ་དང་སྦྱར་བ་བཞིན་བརྟགས་ན་དབེན་པའི་སྣང་ཙམ་ལ་བྱ་བྱེད་འཐད་པའི་རྣམ་བཞག་འདིས་ཐ་སྙད་བདེ་ཞིང་དོན་དམ་ལ་འཇུག་པའི་ཚུལ་གསལ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །རི་རབ་ཀྱི་བང་རིམ་བཞི་དང་། རོལ་མཚོ་དང་རི་རྣམས་གྱི་ཚད་བཤད་པའི་སྐབས་སུ། ཆུར་ནི་སུམ་འགྱུར་ཀུན་ལ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན། གྲུ་བཞིར་མཉམ་ཕན་ཆོད་ཤར་ནུབ་ལྟ་བུའི་ཐད་ཀའི་ཞེང་དང་། མཐའ་བསྐོར་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ཞེང་མཉམ་པས་ན། གྲུ་བཞི་རྣམས་ལ་ནི་ཐད་ཀའི་ཞེང་གི་ཚད་དེའི་བཞི་འགྱུར་མཐའ་ཁོར་ཡུག་ཏུ་ཡོད་ལ། ཟླུམ་པོ་ལ་ནི་སུམ་འགྱུར་ཡོད་པས། འདིར་བཞི་འགྱུར་སུམ་འགྱུར་ཡི་གེ་ནོར་རམ་སྙམ་སྟེ། གཞན་དུ་བང་རིམ་དང་། རི་མཚོ་རྣམས་ཁ་ཞེང་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་བྱུང་བས། རོལ་མཚོ་དང་པོ་ལ་ནི་རང་གི་ཁ་ཞེང་དཔག་ཚད་བརྒྱད་ཁྲི་ཡོད་པ་སུམ་འགྱུར་བྱས་པ་གཉིས་འབུམ་བཞི་ཁྲི་ཕྱོགས་རེ་རེའི་མཐའ་ཚད་དུ་ཡོད་པ་མ་གཏོགས། གཞན་ལ་རང་གི་ཁ་ཞེང་གིས་ནི་མི་འགྲིག་ལ། གྲུ་བཞི་སྤྱིའི་མཐའ་ཚད་ཀྱི་སུམ་ཆ་བཟུང་ན་འགྲིག་མོད། དེ་ཕྱོགས་རེའི་སུམ་ཆའང་ཡིན་པས་གོ་རྒྱུའང་ལྷག་པོ་མེད་པས་འདིའི་གནད་གང་ཡིན་བརྟག་པར་བྱ་དགོས་ལ། གལ་ཏེ་ཤར་ནུབ་ལྟ་བུའི་མཐའ་ཚད་མ་བཟུང་བར་མེ་ནས་རླུང་གི་གྲྭའི་བར་གྱི་ཐད་ཀའི་རིང་ཐུང་གི་ཚད་དེ་སུམ་འགྱུར་དུ་བྱས་པས་གྲུ་བཞིའི་
21-5-138a
མཐའ་ཁོར་ཡུག་ཏུ་གཞལ་ན་ཅུང་ཟད་ཅིག་ལྷག་ནའང་། ཕྱི་ནས་སྲད་བུ་སོགས་ཀྱིས་འཇལ་བས་མཐའ་ཚད་རགས་པ་འགྲིག་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ནམ་དགོངས་དོན་གཞན་བཙལ་བར་བྱའོ། །ཞེང་རྣམས་རི་བདུན་སོ་སོ་དང་མཉམ་ཞེས་པ། རྒྱ་མཚོ་རང་རང་གི་ནང་གི་རི་བདུན་པོ་དང་མཉམ་པའི་དོན་ཏེ། རི་རབ་དང་གཉའ་ཤིང་འཛིན་གྱི་བར་གྱི་མཚོ་ནི་རི་རབ་ཀྱི་ཞེང་དང་མཉམ་པས་བརྒྱད་ཁྲི་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚ་དམྱལ་གྱི་གནས་ནི་མཛོད་དང་མཐུན་ལ་དེ་དང་འདབ་འབྱོར་དུ་གྲང་དམྱལ་བརྒྱད་གསུངས་པས། སྟེང་འོག་གི་བར་ཐང་དཔག་ཚད་ཉིས་སྟོང་ཉིས་སྟོང་གིས་ཆོད་པར་གསུངས་ཏེ། སའི་དངོས་གཞི་ལས་ཀྱང་གྲང་དམྱལ་གྱི་བར་ཚད་འདི་བཞིན་གསུངས་ཤིང་། དེ་ལྟར་ན་འདི་ནས་ཡང་སོས་ཀྱི་བར་ལ་དཔག་ཚད་དྲུག་སྟོང་ཡོད་པར་མངོན་ནོ། །དེ་ཡང་གཞུང་འདིར་གཟུགས་ཁམས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ཚད་བར་བསྐལ་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་མཛད་ལ་གཞན་ནས། ཚངས་རིས་བར་བསྐལ་ཉི་ཤུ། མདུན་ན་འདོན་བཞི་བཅུ། ཚངས་ཆེན་དྲུག་ཅུ། འོད་ཆུང་བསྐལ་ཆེན་གཅིག །དེ་ཡན་ཆད་བསྐལ་ཆེན་གྱིས་རྩི་བར་གསུངས་པ་མི་འདྲ་ཡང་། སྤྱིར་གནས་རིས་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ཚད་རིང་ཐུང་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་མདོ་སོ་སོར་གསུངས་པ་དང་། གནས་ཀྱི་ཚད་དབྱིབས་མི་འདྲ་བ་མདོ་རྒྱུད་སོ་སོར་གསུངས་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པས་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་མི་འཐད་པར་མི་བསམ་སྟེ། འགྲེལ་ཆུང་ལས། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ནི་རྣམ་པར་བཞག་ལ་གཞན་ཁོ་ན་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་གང་དུ་ཡང་སུན་འབྱིན་པ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ཐོག་མར་གཟུགས་མེད་ནས་འོག་མིན་དུ་མཆེད་པ་སོགས་འདི་ལ་འཕགས་པ་འོག་སར་ལྷུང་བ་མི་སྲིད་
21-5-138b
པས་ཐེག་དམན་ལྟར་ནི་དེ་ལྟར་མི་འདོད་ཀྱང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་མདོ་ལས་བྱང་སེམས་རྣམས་གནས་གོང་འོག་ཀུན་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པར་གསུངས་པ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ།

直译
虽然在虚空中无有障碍与接触，但从各自所依的虚空中现有自身显现的处所与身体的角度来看，这是非常合理的。例如，即使在共同的论著中也说三千大千世界无所依地安住于虚空中等类似说法。因此，虽然虚空中无实质性的事物，但从开辟空间的角度，在世间被计入为元素之一，如同密续中与清净界主母相配一样，若思考这种在空显现中建立作用与所作的安立，应当了解这种使名言方便而且通达胜义的方法。
在解释须弥山四层台阶、环绕海洋和山脉尺寸的段落中，提到"水中三倍遍知"的意思是，在方形相等的情况下，东西等方向的直线宽度与周边一边的宽度相同。因此，方形物体周长是直线宽度的四倍，而圆形物体则是三倍。此处"四倍"、"三倍"是否文字错误值得考虑。否则，台阶和山海的各种宽度大小差异就说不通了，例如第一环绕海本身宽度八万由旬，其三倍为二十四万由旬作为每边的周长，这没问题，但对其他[山海]来说，单纯用自身宽度计算就不合适。如果取四方总周长的三分之一则可行，但这也等于每边的三分之一，这样理解就没什么特别之处，所以需要探究这一要点到底是什么。或许，不是取东西等方向的边长，而是从火角到风角的直线长度的三倍来计算方形的整个周长，这样虽然会略有偏差，但考虑到用绳子等从外部测量时周长的粗略测量是合理的，或者需要寻求其他解释。
"宽度与各七山相等"的意思是，各海洋的宽度与其中的七座山相等，如须弥山与持轭山之间的海洋宽度与须弥山的宽度相等，为八万由旬等。
热地狱的处所与《俱舍论》相符，并且与之相邻说有八寒地狱，上下之间的空间相隔二千由旬。《地藏经》中也同样说寒地狱的间距如此。这样看来，从此处到等活地狱的距离应该是六千由旬。
此论中关于色界众生寿量仅以中劫计算，而其他论著则说：梵众二十中劫，梵辅四十[中劫]，大梵六十[中劫]，少光一大劫，此上以大劫计算，虽然不同，但一般来说，各处众生寿量长短不一，在不同经典中有各种说法，处所的尺寸形状在不同经续中也有各种不同说法，因此不应基于其他[论著]而认为此处不合理，如《小疏》中所说："因为此乃一种安立，而彼则是另一种，因此不应依靠其他乘而作任何诋毁。"
最初从无色界扩展到色究竟天等，这一点上[本论]不像小乘那样认为圣者不可能堕入下界，而应如大乘经中所说，菩萨们在上下各处都会转生。


 །སྒྲ་མི་སྙན་སོགས་ཀྱི་ལུས་ཚད་རང་ཁྲུ་ཞེས་པ་འདི་ཁོ་རང་གི་ཁྲུ་ཞེས་པའི་དོན་མིན་ཏེ། གཟུགས་མཐའ་བཤད་པའི་སྐབས་ནས་བྱུང་བའི་ཁྲུ་ཚད་དེ་ལ་རང་ཁྲུ་ཞེས་གདགས་པ་ཁྲུ་རྣལ་མ་ཞེས་པའི་དོན་ལྟ་བུ་སྟེ། སོ་སོའི་ལུས་ཁྲུ་མིན་པའི་དོན་ཏོ། །མི་སྣང་ཞེས་གྲགས་ཚུན་ཆད་མི་ཞེས་གྲགས། ཞེས་པའི་དོན་མི་ཉིད་སྣང་ངོ་། །ཞེས་པའི་སྒྲ་ཡིན་གྱི་དགག་ཚིག་ཏུ་གོ་བར་མི་བྱའོ། །ལེའུ་ལྔ་པའི་སྐབས་ན། འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱི་བསྐལ་པ་འཇོག་ཚུལ་མཛོད་སོགས་དང་ཅུང་མི་འདྲ་སྟེ། མཛོད་ལྟར་ན་ཆགས་པའི་ཚེ་བསྐལ་པ་དཔག་མེད་ནས་མར་འགྲིབ་སྟེ་བརྒྱད་ཁྲི་ལ་ཐུག་གི་བར་ཆགས་པའི་བསྐལ་པར་གཏོགས་ལ། བརྒྱད་ཁྲི་ནས་བཅུ་བའི་བར་མར་འགྲིབ་པ་བུལ་བས་རྐྱང་པ་གཅིག་པུ་དེ་བར་ཁུག་གཅིག་དང་ཡུན་འདྲ་བས་ཡ་ཐོག་ཅེས་བྱ་ལ། དེ་ནས་བཅུ་པ་ནས་ཡར་བརྒྱད་ཁྲི་བར་འཕེལ་བ་དང་། ཡང་བརྒྱད་ཁྲི་ནས་བཅུ་པའི་བར་མར་འགྲིབ་པ་ཟུང་གཅིག་ལ་ཁུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་འདྲ་ལན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་མཐར། བཅུ་པ་ནས་བརྒྱད་ཁྲི་བར་ཡར་དལ་བུས་འཕེལ་བ། རྐྱང་པ་གཅིག་པུ་ལ་མ་ཐོག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཡ་ཐོག་མ་ཐོག་རྐྱང་པ་རེ་རེ་དང་། བར་ཁུག་པ་རེ་ཡུན་མཉམ་པས་དོན་དུ་བར་བསྐལ་ཉི་ཤུ་གནས་པའི་བསྐལ་པ་ཡིན་ལ། མ་ཐོག་གི་བརྒྱད་ཁྲི་ཡན་ཆད་འཇིག་པའི་བསྐལ་པར་གཏོགས་སོ། །ལུགས་འདིར་ནི་ཚེ་ལོ་དཔག་མེད་ཀྱི་དུས་སུ་ཆགས་པ་རྫོགས་ལ་འགྲིབ་པའི་མགོ་རྩོམ་པ་ནས་གནས་བསྐལ་འཇོག་སྟེ། དེ་ཡང་དཔག་མེད་ནས་བརྒྱད་ཁྲིའི་བར་དུ་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་ན་ལོ་རེ་འགྲིབ་པ་དང་། བརྒྱད་ཁྲི་ནས་བཅུ་པའི་བར་
21-5-139a
ལོ་བརྒྱ་རེའི་མཚམས་ནས་ལོ་རེ་བྲི་བའི་ཚུལ་གྱིས་མར་འགྲིབ་པ་རྐྱང་པ་ནི་ཡ་ཐོག་རིང་མོ་འགྲིབ་པའི་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ནས་ཡར་བརྒྱད་ཁྲིའི་བར་དང་མར་བཅུ་པའི་བར་ལ་འཕེལ་འགྲིབ་ཟུང་རེ་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པའི་ལན་བཅོ་བརྒྱད་ནི་བར་ཁུག་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཁུག་པའི་སྐབས་སུ་ལོ་བརྒྱ་རེའི་མཚམས་སུ་བཅུ་ཉི་ཤུ་བཞི་བཅུ་སོགས་སྡེ་ཚན་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་འཕེལ་འགྲིབ་བྱེད་པས་ན་འདིའི་འཕེལ་འགྲིབ་ཟུང་གཅིག་དང་། ཡ་ཐོག་མ་ཐོག་གི་བརྒྱད་ཁྲི་དང་བཅུ་པའི་བར་གྱི་འགྲིབ་པ་རྐྱང་པ་གཅིག་དུས་རིང་ཐུང་མཉམ་པར་བཤད་དེ་མགྱོགས་བུལ་གྱི་དབང་གིས་སོ། །བར་ཁུག་བཅོ་བརྒྱད་པོ་རྫོགས་པའི་རྗེས་སུ་བཅུ་པ་ནས་ཡང་དཔག་མེད་བར་དུ་སྡེ་ཚན་གྱིས་འཕེལ་བ་དང་། དཔག་མེད་ནས་མར་བཅུ་པ་བར་དུ་ཡ་ཐོག་ལྟར་འགྲིབ་པའི་ཁུག་དེ་ལ་མ་ཐོག་རིང་མོ་ཞེས་སུ་བཞེད་དེ། ཚུལ་འདི་ལྟར་ན་མོས་པའི་སྐུ་ཚེ་དང་མཛད་ཕྲིན་སོགས་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟར་འཇོག་ནུས་པ་སོགས་འཆད་ཚུལ་ཐུན་མིན་ངོ་མཚར་ཅན་ཞིག་གོ། དེ་ལྟར་ན་ཡ་ཐོག་འགྲིབ་པ་རྐྱང་པ་གཅིག་པུ་བར་ཁུག་གཅིག་ལས་ཡུན་རིང་ཞིང་། མ་ཐོག་འཕེལ་འགྲིབ་ཁུག་པ་ཅན་དེ་ལས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་རིང་བས་གནས་པའི་བར་བསྐལ་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་དག་ནང་ཕན་ཚུན་རིང་ཐུང་མཉམ་པ་མིན་ཏེ། ཡ་ཐོག་མ་ཐོག་གི་ཡུན་བསྡོམས་པ་དང་། བར་ཁུག་བཅོ་བརྒྱད་པོ་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་པའི་ཡུན་འདྲ་བར་འདོད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ལྷག་མ་དགུའི་སྐབས་སུ། མི་རིགས་པའི་འདོད་པ་ནི། ཆོམ་རྐུན་དང་མཐུ་སྟོབས་དང་བྲིད་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕ་རོལ་གྱི་ནོར་དོན་དུ་གཉེར་པ་ལྟ་བུ་མི་རིགས་པར་ཆགས་པའོ། །ཆོས་མིན་གྱི་ཆགས་པ་ནི། ལོག་གཡེམ་དང་ལིངས་འདེབས་པ་ལྟ་བུ་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པའོ། །
21-5-139b
ལོག་པའི་ཆོས་ནི་རྒྱལ་པོ་དང་བྲམ་ཟེའི་ཆོས་ལུགས་ཁ་ཅིག་ལྟར་ཆོས་མིན་བྱས་པས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འཚེ་བ་ལྡན་པ་ལོག་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ལོངས་སྤྱོད་དང་། ཡུལ་དང་། བདེ་འགྲོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མིན་གསུམ་པོ་དེ་མི་རྣམས་ལ་འབྱུང་བར་བསྟན་ཏོ།

直译
"北俱卢洲等身长自肘"这个说法并非指"他自己的肘"的意思。这里的"自肘"是从解释"色究竟"部分而来的肘量单位，是一种称谓，意思类似于"标准肘"，而非指各自身体的肘长。
"被称为不现直至被称为人"这句话的意思是"人本身显现"，这是一个词语表达，不应理解为否定词。
在第五品中，增减劫的安立方式与《俱舍论》等略有不同。按照《俱舍论》，在形成时期从无量寿岁向下递减到八万岁之间属于成劫；从八万岁到十岁之间缓慢递减的单一过程，由于其时间长度相当于一个循环周期，称为"上段"；然后从十岁到八万岁的增长，再从八万岁到十岁的递减，这一对称的增减称为"中间循环"；这样的循环重复十八次后，最后从十岁到八万岁缓慢增长的单一过程称为"下段"。如此，上段和下段各一次，加上中间循环，实质上是二十个中劫的住劫；下段的八万岁以上就属于坏劫。
在本论中则是：无量寿岁时期成劫完成，从开始递减起算为住劫。从无量岁到八万岁期间，每二百年减一岁，从八万岁到十岁期间，每百年减一岁，这种单纯递减称为"长上段递减劫"。此后，从十岁上升到八万岁又下降到十岁，这样的一对增减算作一次，共十八次，称为"中间十八循环"。在循环期间，每百年以十、二十、四十等十二个层次进行增减，因此这种一对增减与上下段中八万岁到十岁之间的单纯递减时间相等，这是因为速度快慢的差异。
十八循环结束后，从十岁再次增至无量岁，再从无量岁减至十岁，这个循环称为"长下段"。按照这种方式，能够符合经中所说的弥勒佛寿命和事业等内容，是一种特殊而奇妙的解释方式。如此，上段单纯递减的时间长于一个中间循环，而下段的增减循环比这更长，因此这二十个住劫彼此之间长短不等，认为上段和下段的时间总和与十八个中间循环合起来的时间相等。
在十种颠倒的其余九种中：不合理的贪欲是指通过抢劫、威胁、引诱等方式追求他人财物的不合理贪著。非法的贪著是指对邪淫和击杀等非法享用的贪著。错误的教法是指如同某些国王和婆罗门的教义那样，行非法而导致来世有害的错误教法。这样，依靠对享用、对境和善趣的追求三者，教导了人们中产生的三种非法的错误修持。


 །གནས་དུས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་སྐབས་ནས། ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་དངོས་པོ་བཅུ་བདུན་ནི། ས་ཡི་དངོས་གཞི་ལས་བདུན་དུ་གསུངས་ཏེ་དང་པོ་བཅུ་གཅིག་བསྡོམས་པར་མཛད་པ་ཙམ་ལས་གྲངས་འདྲ། དེ་ལས་གཞན་ཀུན་གོ་བར་ཟད་ལ། འཕྲལ་གྱི་དགོས་དོན་སྒྲུབ་པ་ལ་ལས་བྱེད་པ་ཞེས་དང་། ཡང་ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་ཞེས་པ། འདིའི་སྐད་དོད། པཽ་རུ་ཥཻ་ཡ༔ ཞེས་པ་སྟེ། ཞོ་ཤ་ནི་བརྡ་རྙིང་ཡིན་ཅིང་ཐད་ཀར་འཇུག་པ་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་ན་མཐུའམ་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ཕྱིར་རྒྱལ་པོ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས། དེའི་ནུས་པས་འཚོ་བ་དཔྱ་ཁྲལ་སྡུད་མཁན་སོགས་ལ་འཇུག་ཚུལ་མང་ཡང་། སྐབས་འདིར་ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་ཞེས་གསུངས་པ་གཙོ་བོ་དེའི་མཐུ་ལ་བརྟེན་ནས་འཚོ་བ་མཁན་གྱི་མིང་སྟེ་རྒྱལ་པོའམ་ཁྱིམ་བདག་སོགས་ཀྱི་ཁྱིམ་ན་དེ་དག་གི་དྲིན་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པ་ལའང་ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་དངོས་པོར་བགྲང་ངོ་། །མཛའ་བཤེས་ཡིད་དུ་འཐད་པའི་གྲོགས། བློན་པོ་གྲོས་དང་ལས་ལ་འདུ་བ། ཉེ་དུ་ནི་ཕའི་ཕྱོགས། སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་ནི་མ་ཡི་ཕྱོགས་ནས་ཉེ་བ། ཟོང་དགྲམ་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཕར་འཚོང་རྒྱུའི་ཡོ་བྱད་སྣ་ཚོགས། བསོད་ནམས་བྱ་བ་དགེ་བ་བསགས་པ། ནོར་བསོགས་པ་ནི་དངོས། ལས་ཀྱི་མཐའི་དངོས་པོ་ནི་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་གང་ཅི་ཡང་རུང་བསྒྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །ཡོ་བྱད་བཅུ་བཞི་ལས། བཞད་གད་ནི་རྩེད་མོ་སོགས་ཀྱིས་དགོད་པར་བྱེད་པ། མེ་ཏོག་ཕྲེང་རྒྱུད་ནི་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཕྲེང་
21-5-140a
བར་བརྒྱུས་ཏེ་ལུས་ལ་འདོགས་པ་སོགས་སོ། །རྒྱུན་གྱི་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་གཞན་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཞེས། འདིར་བསྟན་གོས་གྱོན་པ་སོགས་མ་གཏོགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དོ། །འཁྲིག་པ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་ནི་འཁྲིག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཏམ་སྨྲ་བའོ། །ཡང་འཁྲིག་པའི་ཆེད་དུ་ལུས་ཀྱི་འགྲོ་བ་སོགས་རྩོལ་བ་བྱེད་པ་ནི་དེ་དང་ལྡན་པའི་རྩོལ་བ་ཞེས་སོ། །འཇིག་རྟེན་སྤྱོད་བཅུ་ལས། སྨྲ་བ་ཚིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ངག་བརྗོད་པ། གཏམ་ལན་དུ་བརྗོད་པའམ། ཡང་ན་ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་སྨྲ་བ་དང་སྔོན་གྱི་རབས་གཏམ་དུ་བརྗོད་པ་སོགས་སོ། །ཕན་ཚུན་དགའ་བའི་རྣམ་འགྱུར་གྱིས་སོ་སོར་མགུ་བར་བྱེད་པ་དང་། མིང་ནས་འབོད་པ་དང་། གཡར་འདྲེན་པ་ནི་མགྲོན་དུ་འབོད་པའོ། །ཉེས་རྩོམ་ཉེར་གཉིས་ནི། གཞལ་བླུག་ལ་སྒྱུ་བྱེད་བ་ཞེས་འབྲུ་སོགས་སྣོད་དུ་བླུག་ཅིང་འཇལ་བའི་རིགས་ལ་གཡོ་སྒྱུ་བྱེད་པ། རིན་པོ་ཆེ་སོགས་འདེགས་པའི་རིགས་ལ་སྲང་ལ་སྒྱུ་བྱེད་པ། རས་སོགས་མཐོའམ་ཁྲུ་སོགས་ཀྱིས་གཞལ་བ་ལ་སྒྱུ་བྱེད་པ། ལོག་པའི་ལས་ཞེས་པ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ལས་ལ་འཇུག་པ། ཉེས་པ་རྩོམ་པའི་སྨྲ་བ་དང་སླར་སྨྲ་བ་ཙམ་འཐབ་མོ། གཅིག་ལ་གཅིག་སྐྱོན་སྨྲ་བ་མཚང་འབྲུ་བ། དེ་མི་བཟོད་པར་དྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྩོད་པ། རྩོད་པ་རྣམས་གྲངས་ཕལ་ཆེར་མི་མཐུན་སྨྲ་བ་འགྱེད་པ། ཁྲོས་པས་ཚོགས་པར་དབྱུང་མི་རུང་བའི་སྐུར་པ་གླེང་བ་གཤེ་བ། འཁུ་བའི་བསམ་པས་ངག་དང་བྱེད་པ་ཡིད་མི་འོང་སྟོན་པ་ཁྲོ་བ། གནོད་པ་འདི་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་ཁས་ལེན་པ་དམ་བཅའ་བ། ཁྱོད་གསོད་དོ་བརྡུང་ངོ་ཞེས་སོགས་ལུས་ངག་གིས་སྡིགས་པ། གནོད་པའི་བསམ་པས་ཐལ་མོ་དང་དབྱུག་པ་སོགས་ཀྱིས་བརྡེག་པ། མཚོན་དང་དུག་སོགས་ཀྱིས་གསོད་
21-5-140b
པ། ཞགས་པ་ལྕགས་སྒྲོག་སོགས་ཀྱིས་འཆིང་བ། བཙོན་རར་གཞུག་པ་སོགས་གཞན་དུ་བྲོས་པ་མེད་པའི་གནས་སུ་བཅུག་པ་གོ་རར་གཞུག་པ། རྐང་ལག་སོགས་གཅོད་པ། ཡུལ་གཞན་དུ་སྤྱུག་པ། མགོ་བསྐོར་གྱི་གཡོ་བྱེད་པ། བསླུ་ཐབས་ཀྱིས་འབྲིད་པ།ཁྲོས་ཤིང་རྔམ་པའི་འཇིགས་སྟངས་སྟོན་པ་དྲག་ཤུལ། མི་བདེན་པའི་ཚིག་གིས་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་སོ།

直译
在处所时间法的特点部分中：十七种所执物，在《地藏经》中说为七种，只是将前十一种合并计算，数量相同。除此以外的其他内容易于理解。
"完成临时需求而工作"以及"依他力维生"，这里的梵文原词是"पौरुषैयः"（"泼乌辣谢亚"），"依他力"是古代用语，若直接解释其意，是指"力量"或"能力"。因此，依附于国王等人，靠他们的能力生活的收税人等，有多种解释方式。但在此处说"依他力维生"，主要是指依靠他人力量生活者的名称，如在国王或户主等家中依靠他们恩惠而居住者，也被称为"依他力维生"，被计入所执物。
"友人"是称心如意的伙伴，"大臣"是参与谋划和事务者，"亲属"是指父亲方面，"血亲"是指母亲方面的近亲，"铺展物品"是指各种用于出售的物品，"福德事业"是积累善行，"积累财富"是实际财物，"业之边际物"是指各种任何所做的一切活动。
在十四种用具中："欢笑"是指通过游戏等使人发笑，"花鬘串"是指将各种花朵串成花环戴在身上等。
"常随行八种"中的"观察他人行为"，此处指的是除了穿衣等在此教导的之外的一切行为。
"与淫欲相关的言谈"是指说与淫欲相关方面的话语。另外，为了淫欲而行走等身体努力，称为"与之相关的努力"。
在十种世间行中："说"是用各种词语表达言语，"谈"是回应言语，或者也可以指现在说话和讲述过去的故事等。"互相以欢喜的表情使各自满意"，"呼唤名字"，"邀请"是指邀请做客。
二十二种恶行中："计量注入时行欺"是指在将谷物等注入容器并计量时行欺诈，"称量珍宝等类时行欺"，"用长度或肘等测量布等时行欺"，"邪行"是指从事不当的行为，"恶语与回应"仅是言语上的斗争，"互相说过错"是揭人短处，"因不能忍受而激烈言语"是争吵，"争吵中大多数不一致言语"是激辩，"因愤怒而在众人中说出不应说的诽谤"是辱骂，"以怨恨心态表现不悦的言行"是愤怒，"想着'我要伤害'而承诺"是立誓，"说'我要杀你、打你'等以身语威胁"，"以伤害心态用手掌棍棒等殴打"，"用武器毒药等杀害"，"用绳索铁锁等束缚"，"囚禁"等是指将人置于无法逃脱的场所，"切断手脚等"，"驱逐到其他地方"，"欺骗行为"，"用欺骗手段引诱"，"愤怒威吓的恐怖姿态"是凶暴，"用不实之词说谎"。
;


 །སེམས་ཅན་རིགས་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་ལ། ས་ཡི་དངོས་གཞི་ནས་རེ་བཞིར་གསུངས་ཏེ་སངས་རྒྱས་དང་སྤོང་བ་པ་གཉིས་བགྲང་། འདིར་རེ་གསུམ་དུ་གསུངས་ཤིང་སངས་རྒྱས་མ་བགྲངས་པར་ལྷ་མིན་དང་བར་སྲིད་བགྲངས། སྡོམ་མིན་དང་སྡོམ་པ་མེད་པའང་མིན་པ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་ལྟ་བུར་འདུག་པ་མ་གཏོགས་གཞན་ཀུན་འདྲ། དེ་ལ་སྡོམ་པ་སོ་ཐར་ལྟ་བུ། སྡོམ་མིན་ཇི་སྲིད་འཚོ་བར་དུ་མི་དགེ་ལ་ཞུགས་པར་འདོད་པ་སྟེ།དེ་གཉིས་ཚེ་གཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ལ། བར་མའི་སྡོམ་པ་ནི་ཟླ་བ་དང་ཞག་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་དགེ་མི་དགེ་ལ་འཇུག་པར་ཁས་ལེན་པའོ། །གནས་བརྟན་ནི་བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་ལོ་བཅུའམ་བཅུ་ལས་ལྷག་པར་ལོན་པ་བརྟན་མཁས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ། །གསར་བུ་ནི་བསྟན་པའི་སྒོར་རབ་ཏུ་བྱུང་བའམ་བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་རིང་པོར་མ་ལོན་པ། བར་མ་ནི་བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་ལོ་ལྔ་ལོན་པ་ཕན་ཆད་ལྟ་བུ་སོགས་གནས་བརྟན་དུ་མ་སོན་ལ་གསར་བུ་ལས་རྒན་པ་རྣམས་སོ། །མཁན་པོ་ནི་རབ་ཏུ་འབྱིན་བྱེད་དམ། བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་གཉིས་སོ། །སློབ་དཔོན་ནི། སྐྱབས་སྡོམ་དང་བསླབ་གཞི་སྦྱིན་པ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སློབ་དཔོན། གསང་སྟོན་པ། ལས་བྱེད་པ། གནས་སྦྱིན་པ། ཀློག་པའི་སློབ་དཔོན་ལྔའོ། །མཁན་བུ་རྣམས་ལ་ལྷན་ཅིག་གནས་པ། སློབ་བུ་ལ་ཉེ་གནས་
21-5-141a
ཞེས་བྱའོ། །གློ་བུར་ལྷགས་པ་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་དགེ་སྦྱོང་གཞན་འཕྲལ་དུ་འོང་བའོ། །དགེ་འདུན་གྱི་ལས་བྱེད་པ་དགེ་བསྙེན་སོགས་གཙུག་ལག་ཞིག་རལ་གསོ་བ་སོགས་སོ། །དུས་བརྒྱད་ཀྱི། མངལ་ན་གནས་པ་ནི་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་བཙས་པ། སྐྱེས་ནས་རྩེད་མོ་མི་ནུས་པའི་སྐབས་བྱིས་པ། རྩེད་མོ་ནུས་པ་གཞོན་ནུ། འདོད་པ་སྤྱོད་ནུས་པ་ལང་ཚོ། ལྔ་བཅུ་མན་ཆད་དར་བབ། བདུན་ཅུ་མན་ཆད་རྒས་པ། དེ་མན་ཆད་འཁོག་པའི་དུས་སོ། །འཚོ་བ་དྲུག་གི ཞིང་ལས་ཕྱུགས་འཚོ་སྐྱོང་ཚོང་གསུམ་གོ་བར་ཟད། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་ནི་སྐབས་འདིར་རྒྱལ་པོ་ལ་ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་ཞེས་གསུངས་པའི་རྒྱལ་པོ་སོགས་ཀྱི་མཐུ་ལ་བརྟེན་ནས་འཚོ་བའི་མིང་ངོ་། །ཡི་གེ་དང་ཤོད་དགོད་པ་ཞེས། ཡི་གེ་འདྲི་བའི་སྒོ་ནས་འཚོ་བ་སྒྲུབ་པ་དང་།གྲངས་ཀྱི་ཆ་འཛིན་པའི་ཤོད་དགོད་པས་དངོས་པོའི་གྲངས་བརྩི་བའོ། །རྩིས་ཀྱི་ལས་ཞེས་པ་གཟའ་སྐར་སོགས་རྩིས་ཆེན་པོ་དང་། རྩིས་ཕྲན་ལག་རྩིས་ལ་བརྟེན་ནས་བླང་དོར་སྟོན་པ་དང་། དེ་རྣམས་ལས་གཞན་པའི་བཟོ་གནས་གང་རུང་ལ་བརྟེན་ནས་འཚོ་བ་སྒྲུབ་པའོ། །ང་རྒྱལ་བདུན་ནི། ཆུང་ངུ་བས་བདག་འཕགས་བསམ་པའམ་མཉམ་པ་དང་མཉམ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་ང་རྒྱལ། མཉམ་པ་ལས་བདག་འཕགས་ཤིང་མཆོག་དང་མཉམ་སྙམ་པ་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་ལམ་ཆེ་བའི་ང་རྒྱལ། ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ལ་དམིགས་ནས་བདག་དེ་ལས་ཀྱང་འཕགས་སྙམ་པ་ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ། ཉེར་ལེན་ཕུང་ལྔ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་བཟུང་སྟེ་སེམས་ཁེངས་པ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ། ཆེས་ཁྱད་འཕགས་ལས་བདག་ཅུང་ཞིག་དམན་ཀྱང་རང་བཟང་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ། ཟག་བཅས་ཟག་མེད་
21-5-141b
ཀྱི་ཡོན་ཏན་མ་ཐོབ་པ་ལ་ཐོབ་པར་རློམ་པ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ། གསོད་གཅོད་བརྩོན་པ་སོགས་ཡོན་ཏན་མིན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་རློམས་ནས་སེམས་ཁེངས་པ་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །རྒྱགས་པ་བདུན་ནི། རང་རྒྱུད་ཀྱི་ལང་ཚོ་ཐོས་སོགས་ལ་ཡིད་མགུ་ནས་འཐིག་པའམ་སེམས་གཏུག་པའོ། །ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞི་མང་པོ་རྣམས་ནི་སྤྱིར་ཚོགས་དྲུག་གི་ཡུལ་ལ་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་བཞག་པ་སྟེ། ཤེས་བརྗོད་འཇུག་གསུམ་གྱི་ཐ་སྙད་རྣམས་གང་ལ་འཇུག་པའི་གཞི་དེར་ངེས་པའི་ཚིག་གི་གཞི་དང་། སྤྲོས་པའི་གཞི་དང་དོན་བསྡུས་པའི་གཞི་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་དག་རྣམ་གྲངས་སོ།

直译
对于六十三种有情，《地藏经》中说有六十四种，其中计算了佛陀和修行者两种。这里说有六十三种，未计算佛陀，而是计算了阿修罗和中阴身，将不律仪和非律仪非不律仪合为一种，除此之外其他都相同。其中，律仪如别解脱戒，不律仪是指终生愿行不善者，这两者是就一生而言。中间律仪是指在月或日等期间内承诺行善或不善的人。
"长老"是受具足戒后十年或超过十年，具有坚固智慧功德者。"新人"是刚进入教门出家或受具足戒不久者。"中间者"是受具足戒后五年以上，尚未达到长老资格但比新人资深者。"戒师"是指剃度师或具足戒授予师两种。"轨范师"是：授予皈依戒和学处的沙弥轨范师、密事询问师、羯磨师、给予依止师、教读师五种。对戒师的弟子称为"共住者"，对轨范师的弟子称为"近住者"。
"暂时到来者"是指其他沙门暂时来到僧团寺院。"僧团事务处理者"是指居士等修缮寺院等[工作]。
在八个时期中："住胎中"是指凝滑等[胎儿阶段]。"从胎出生"是分娩。"出生后不能游戏"的阶段是婴儿。"能够游戏"是少年。"能行欲事"是青春期。五十岁以下是壮年。七十岁以下是老年。此下是衰老时期。
在六种生计中：务农、畜牧、经商三种易于理解。"依他力维生"在此处说"依国王他力维生"，是指依靠国王等人的力量维生的名称。"写字和安排计算"是指通过书写文字谋生，以及通过计数安排计算物品数量。"算术工作"是指依靠星宿等大型算术和手算等小型算术来指导取舍，以及依靠除此之外的任何工艺谋生。
七种我慢是：比自己低者想"我胜过他"或与平等者想"我平等"而心生傲慢为我慢。比平等者优胜且想与最胜者平等为过慢或大我慢。对特别超胜者认为"我比他还超胜"为慢过慢。执取五取蕴为我和我所而心生傲慢为认为"我"的我慢。对极为超胜者虽自认略逊但认为自己良好的想法为略我慢。对未获得有漏无漏功德而妄称已得为增上慢。对杀害、伤人、精进等非功德而执为功德且心生傲慢为邪慢。
七种憍是：对自己的青春、闻法等感到满足而膨胀或心高气傲。
诸多言说之基是：一般来说，对六识的对境建立各种肯定否定的言说，即知、说、行三种言说所依的基础，所确定的语言基础、详述的基础和归纳的基础，这些是其异名。
;


 །དེ་ལ་སའི་དངོས་གཞི་ལས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་གསུངས་ཤིང་། འདིར་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་ཆོས་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་བཅུ་ཙམ་བཀོད་པ་ནི། མཚོན་བྱེད་དུ་མཛད་པ་སྟེ། རྒྱས་པར་ན་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དྲུག་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་སོགས་སུ་བཤད་པ་ས་སྡེ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལེའུ་དྲུག་པར། འཇིག་བསྐལ་ནི་ཡར་སྐྱེ་མར་འགྲིབ་ཉི་ཤུ་ཉི་ཤུ་སྟེ་བཞི་བཅུ་ན་འཇིག་ལ། དེ་ཡང་གནས་པའི་བར་བསྐལ་ཉི་ཤུ་རྫོགས་པའི་མཐར་བཅུ་པ་ནས་ཡར་འཕེལ་བར་རྩོམ་པ་ན་འཇིག་པའི་མགོ་རྩོམ་སྟེ་ངན་སོང་གསུམ་སྟོངས་ནས་མི་རྣམས་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བསམ་གཏན་ཐོབ་ནས་གོང་མར་སྐྱེ་བ་སོགས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་རིམ་པས་སྟོངས་པ་ན། དང་པོར་མེས་ལན་བདུན་འཇིག་ཅེས་པ་ཉི་མ་བདུན་རིམ་བཞིན་ཤར་བས་ཚངས་གནས་མན་བསྲེགས་པ་ལ་བཞེད་ཅིང་། དེའི་རྗེས་ལ་མཁའ་ལས་ཆར་གྱི་རྒྱུན་ཐེང་བདུན་དུ་བབས་པས་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཐོག་མ་མན་ཆད་འཇིག་ལ། སྔར་བསྲེག་པའི་ཐལ་བ་ཆུ་དང་འདྲེས་པར་གནས་སོ། །དེ་ཡི་རྗེས་ཐོག་ཏུ་རླུང་དྲག་པོ་ལན་གཅིག་ལྡང་བས་བསམ་གཏན་གསུམ་
21-5-142a
པ་མན་ཆད་དང་སྔར་གྱི་སྐྱོ་མ་དེ་དག་ཀྱང་ཕྱོགས་བཅུར་འཐོར་ཏེ་ཅི་ཡང་མི་སྣང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་འཇིག་ཐེང་གཅིག་ལ་མེ་ཆུ་རླུང་གསུམ་ཀ་འབྱུང་ཞིང་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་མན་ཆད་འཇིག་པའི་ལུགས་ཡིན་པས་མཛོད་ཀྱི་ལུགས་སོགས་དང་གཏན་མི་འདྲའོ། །བསྐལ་པ་ལ་ཡར་སྐྱེ་ཉི་ཤུ་དང་མར་འགྲིབ་ཉི་ཤུ་ཡོད་པ་ཙམ་ས་སྡེ་དང་མཐུན་ཀྱང་གཟུགས་ཁམས་པའི་ཚེ་ཚད་སོགས་མི་མཚུངས། ས་སྡེ་དང་མངོན་པ་ལྟར་ན་མེས་འཇིག་པ་ན་དུ་བ་ཡང་མེད་ཐལ་བའང་མེད་པར་བསྲེགས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་མན་ཆད་ཞིག་ནས་སླར་ཡང་སྔར་བཞིན་ཆགས་ཏེ། ཡང་མེས་འཇིག་པ་སོགས་མེ་འཇིག་ལན་བདུན་བྱུང་བའི་རྗེས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་མན་ཆད་ཆུས་འཇིག །ཡང་ཆགས་ནས་མེས་འཇིག་བདུན་གྱི་རྗེས་ཆུ་འཇིག་གཅིག་སོགས་དེ་འདྲའི་ཚུལ་དུ་ཆུ་བདུན་ཐལ་བ་ན། ཡང་ཆགས་ནས་མེས་ལན་བདུན་འཇིག་ཅིང་དེ་ནས་སླར་ཆགས་པའི་འཇིག་རྟེན་དེ་རླུང་གིས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་མན་ཆད་འཇིག་པས་ན། བསྡོམས་པས་མེས་འཇིག་ང་དྲུག །ཆུས་འཇིག་བདུན། རླུང་འཇིག་གཅིག་སྟེ། འཇིག་ཐེང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིར་བཤད་དེ། མཛོད་ལས། མེ་ཡིས་བདུན་ནོ་ཆུ་ཡིས་གཅིག །དེ་ལྟར་ཆུ་བདུན་ཐལ་ནས་ཀྱང་། མཇུག་ཏུ་རླུང་གིས་འཇིག་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ལ་ལུགས་འདིར་མེ་བདུན་དང་ཆུ་བདུན་ཀྱང་རིམ་བཞིན་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱུང་བར་འཆད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒན་པོ་དག་གིས་སྔོན་ཡང་བྱུང་ཞེས་སྒྲོག་ཅེས་པ་ནི་མཛོད་སོགས་ལྟར་ན་གོང་མའི་ལྷ་རེ་རེའི་ཚེ་ལ་འཇིག་པ་དུ་མ་བྱུང་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དོན་དུ་འཆད། འདིར་འཇིག་རྟེན་ཆགས་འཇིག་གི་རྒྱུས་ཤེས་པ་དག་གིས་གཏམ་སྨྲ་བ་ཙམ་ལས་རང་གིས་སྔར་མཐོང་བར་མི་འཆད་
21-5-142b
དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་གོང་མར་སྐྱེ་བ་དག་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གཞན་གྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་མངོན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་འདིའི་ཡིན་ན་ཚེ་ཚད་མི་རྫོགས་པས་ཚེ་ལོ་བཅུ་པའི་སྐབས་སུ་ཤི་བ་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བ་ལ་དེ་དུས་དམྱལ་བ་སྟོང་པ་འགལ་སྙམ་ན་ཞིང་གཞན་དུ་སྐྱེ་བས་མི་འགལ་ཞེས་གཞུང་འདིར་དོགས་གཅོད་མཛད་པ་བཞིན་ནོ།

 །དེ་ལ་སའི་དངོས་གཞི་ལས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་གསུངས་ཤིང་། འདིར་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་ཆོས་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་བཅུ་ཙམ་བཀོད་པ་ནི། མཚོན་བྱེད་དུ་མཛད་པ་སྟེ། རྒྱས་པར་ན་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དྲུག་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་སོགས་སུ་བཤད་པ་ས་སྡེ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལེའུ་དྲུག་པར། འཇིག་བསྐལ་ནི་ཡར་སྐྱེ་མར་འགྲིབ་ཉི་ཤུ་ཉི་ཤུ་སྟེ་བཞི་བཅུ་ན་འཇིག་ལ། དེ་ཡང་གནས་པའི་བར་བསྐལ་ཉི་ཤུ་རྫོགས་པའི་མཐར་བཅུ་པ་ནས་ཡར་འཕེལ་བར་རྩོམ་པ་ན་འཇིག་པའི་མགོ་རྩོམ་སྟེ་ངན་སོང་གསུམ་སྟོངས་ནས་མི་རྣམས་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བསམ་གཏན་ཐོབ་ནས་གོང་མར་སྐྱེ་བ་སོགས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་རིམ་པས་སྟོངས་པ་ན། དང་པོར་མེས་ལན་བདུན་འཇིག་ཅེས་པ་ཉི་མ་བདུན་རིམ་བཞིན་ཤར་བས་ཚངས་གནས་མན་བསྲེགས་པ་ལ་བཞེད་ཅིང་། དེའི་རྗེས་ལ་མཁའ་ལས་ཆར་གྱི་རྒྱུན་ཐེང་བདུན་དུ་བབས་པས་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཐོག་མ་མན་ཆད་འཇིག་ལ། སྔར་བསྲེག་པའི་ཐལ་བ་ཆུ་དང་འདྲེས་པར་གནས་སོ། །དེ་ཡི་རྗེས་ཐོག་ཏུ་རླུང་དྲག་པོ་ལན་གཅིག་ལྡང་བས་བསམ་གཏན་གསུམ་
21-5-142a
པ་མན་ཆད་དང་སྔར་གྱི་སྐྱོ་མ་དེ་དག་ཀྱང་ཕྱོགས་བཅུར་འཐོར་ཏེ་ཅི་ཡང་མི་སྣང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་འཇིག་ཐེང་གཅིག་ལ་མེ་ཆུ་རླུང་གསུམ་ཀ་འབྱུང་ཞིང་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་མན་ཆད་འཇིག་པའི་ལུགས་ཡིན་པས་མཛོད་ཀྱི་ལུགས་སོགས་དང་གཏན་མི་འདྲའོ། །བསྐལ་པ་ལ་ཡར་སྐྱེ་ཉི་ཤུ་དང་མར་འགྲིབ་ཉི་ཤུ་ཡོད་པ་ཙམ་ས་སྡེ་དང་མཐུན་ཀྱང་གཟུགས་ཁམས་པའི་ཚེ་ཚད་སོགས་མི་མཚུངས། ས་སྡེ་དང་མངོན་པ་ལྟར་ན་མེས་འཇིག་པ་ན་དུ་བ་ཡང་མེད་ཐལ་བའང་མེད་པར་བསྲེགས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་མན་ཆད་ཞིག་ནས་སླར་ཡང་སྔར་བཞིན་ཆགས་ཏེ། ཡང་མེས་འཇིག་པ་སོགས་མེ་འཇིག་ལན་བདུན་བྱུང་བའི་རྗེས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་མན་ཆད་ཆུས་འཇིག །ཡང་ཆགས་ནས་མེས་འཇིག་བདུན་གྱི་རྗེས་ཆུ་འཇིག་གཅིག་སོགས་དེ་འདྲའི་ཚུལ་དུ་ཆུ་བདུན་ཐལ་བ་ན། ཡང་ཆགས་ནས་མེས་ལན་བདུན་འཇིག་ཅིང་དེ་ནས་སླར་ཆགས་པའི་འཇིག་རྟེན་དེ་རླུང་གིས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་མན་ཆད་འཇིག་པས་ན། བསྡོམས་པས་མེས་འཇིག་ང་དྲུག །ཆུས་འཇིག་བདུན། རླུང་འཇིག་གཅིག་སྟེ། འཇིག་ཐེང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིར་བཤད་དེ། མཛོད་ལས། མེ་ཡིས་བདུན་ནོ་ཆུ་ཡིས་གཅིག །དེ་ལྟར་ཆུ་བདུན་ཐལ་ནས་ཀྱང་། མཇུག་ཏུ་རླུང་གིས་འཇིག་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ལ་ལུགས་འདིར་མེ་བདུན་དང་ཆུ་བདུན་ཀྱང་རིམ་བཞིན་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱུང་བར་འཆད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒན་པོ་དག་གིས་སྔོན་ཡང་བྱུང་ཞེས་སྒྲོག་ཅེས་པ་ནི་མཛོད་སོགས་ལྟར་ན་གོང་མའི་ལྷ་རེ་རེའི་ཚེ་ལ་འཇིག་པ་དུ་མ་བྱུང་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དོན་དུ་འཆད། འདིར་འཇིག་རྟེན་ཆགས་འཇིག་གི་རྒྱུས་ཤེས་པ་དག་གིས་གཏམ་སྨྲ་བ་ཙམ་ལས་རང་གིས་སྔར་མཐོང་བར་མི་འཆད་
21-5-142b
དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་གོང་མར་སྐྱེ་བ་དག་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གཞན་གྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་མངོན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་འདིའི་ཡིན་ན་ཚེ་ཚད་མི་རྫོགས་པས་ཚེ་ལོ་བཅུ་པའི་སྐབས་སུ་ཤི་བ་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བ་ལ་དེ་དུས་དམྱལ་བ་སྟོང་པ་འགལ་སྙམ་ན་ཞིང་གཞན་དུ་སྐྱེ་བས་མི་འགལ་ཞེས་གཞུང་འདིར་དོགས་གཅོད་མཛད་པ་བཞིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这是对原藏文的直译：
对于此，在地之正文中阐述了非常多的内容。此处列出了意识所缘法界的大约十种分类，这是为了举例说明。详细而言，内外处的六百六十种等分类，应当从《瑜伽师地论》中了解。
在第六章中：坏劫是上增下减各二十，即四十（劫）后毁坏。这样，在住劫二十劫结束后，当从十岁开始向上增长时，毁坏开始，三恶趣空无，人们依靠自然规律获得禅定，往生于上界等，如此依次直至第三禅天空无。首先，以火七次毁坏是指七个太阳依次出现，烧毁梵天以下的世界。之后，从空中连续降下七次水流，毁坏第二禅天以下的世界，之前被烧成的灰烬与水混合而存在。然后紧接着，猛烈的风一次刮起，第三禅天以下及之前的泥浆全部散向十方，使一切不再显现。
这样，在一次毁坏中，火、水、风三者都会出现，第三禅天以下毁坏的规律与《俱舍论》等完全不同。虽然劫中有上增二十劫和下减二十劫这点与《瑜伽师地论》相符，但色界众生的寿量等不同。按照《瑜伽师地论》和阿毗达磨的说法，火灾毁坏时，既无烟也无灰烬，完全焚烧，初禅以下毁坏后又如前形成；然后再次被火毁坏，如此火灾毁坏七次之后，第二禅以下被水毁坏；再次形成后，火灾七次之后水灾一次，如此水灾七次过后；再次形成，火灾七次后，这世界被风毁坏第三禅以下。总共火灾毁坏五十六次，水灾毁坏七次，风灾毁坏一次，合计六十四次毁坏，如《俱舍论》中说："火灾七次后，水灾一次。如此水灾七次过后，最后由风毁坏。"而此处解释火灾七次和水灾七次是同时依次发生的。
"老人们也宣称以前曾经发生过"，按《俱舍论》等解释为上界诸天各自经历多次毁坏的体验。此处只是说知晓世界成坏原理的人们所述，并非解释为自己之前见过。同样，下界众生往生上界也是出生在其他世界，若是此世界的话，因寿量未尽，如十岁时期死亡者应生于地狱，但那时地狱已空，此矛盾可以通过他们生于其他世界来解决，正如此论中所作的疑问解答。


 །འོ་ན་འདི་རང་གི་དགེ་རྒྱས་པའི་ཚེ་ཚད་བར་བསྐལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དེ་རྫོགས་མི་ནུས་ཏེ། སྣོད་མ་ཆགས་པར་བསྐལ་པ་གཅིག་དང་། སྣོད་འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་གཅིག་གིས་ཀྱང་བྲི་བའི་ལྷག་བར་བསྐལ་པ་བརྒྱད་ལས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྤྱིར་ཅུང་མ་རྫོགས་ཀྱང་མི་སྐྱོན་ཏེ། མངོན་པ་ལྟར་ནའང་། ཚངས་ཆེན་གྱི་ཚེ་ཚད་ལས་བསྐལ་པ་གཉིས་ཆད་ཅིང་། འོད་གསལ་དང་དགེ་རྒྱས་པའི་ཚེ་ཚད་ལས་བར་བསྐལ་གཉིས་རེ་ཆད་ཀྱང་དེ་དང་ཉེ་བའི་སྒོ་ནས་བཞག་པས་མི་འགལ་ཞེས་འདོག་པ་བཞིན་ཡིན་ལ། འདིའི་བར་ཁུག་དང་ཡ་ཐོག་མ་ཐོག་ཡུན་མི་མཉམ་པས་གནས་རིས་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ཚད་དེ་བར་ཁུག་གིས་བཞག་ན་ནི་ཤིན་ཏུ་རྫོགས་ཀྱང་ཞིབ་པར་གཞུང་འདིར་གསལ་ཁ་མེད་པས་ད་རུང་བརྟག་པར་བྱའོ། །ལེའུ་བདུན་པ་ནི་གོ་སླ་བར་ཟད་དོ། །ལེའུ་བརྒྱད་པའི་སྐབས་སུ། ཐར་དང་རྣམ་མཁྱེན་ཐོབ་པ་ལམ་ལ་རག་ལས་ཤིང་ལམ་དེའང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་འབའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་པས་ན། བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་གལ་ཆེ་ཞིང་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མདོ་རྒྱུད་རྣམས་ནས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པའི་དོན་གདམས་ངག་ཏུ་བསྡུས་པའི་དང་པོ་སྐྱོན་བྲལ་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པའི་བླ་མ་ནི། རྒྱ་གར་ན་བི་མ་མི་ཏྲ་དང་། བོད་ན་བཻ་རོ་ལྟ་བུ། རང་བཞིན་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པའི་བླ་མ་ཤིང་རྟ་ཐོགས་མེད་དང་རྗེ་བཙུན་གྲགས་པ་ལྟ་བུ། སྲིད་ལས་རྣམ་གྲོལ་མཆོག་རབ་བླ་མ་ཞི་བ་ལྷ་དང་
21-5-143a
འབྲོམ་སྟོན་པ་ལྟ་བུ། ཤེས་རབ་རྒྱ་ཆེ་སྐལ་བཟང་བླ་མ་ཀླུ་སྒྲུབ་དང་རོང་ཟོམ་པ་ལྟ་བུ། རིམ་བརྒྱུད་བྱིན་རླབས་ལྡན་པའི་བླ་མ་ན་རོ་པ་དང་མི་ལ་ལྟ་བུ། ཐུགས་རྗེས་ལམ་སྣ་འདྲེན་པའི་བླ་མ་ཏེ་ལོ་དང་མར་པ་ལྟ་བུ། མཐར་ཐུག་སྙིང་པོའི་དོན་སྟོན།བླ་མ་ཤྲཱི་སིང་ཧ་དང་། ལྕེ་བཙུན་སེང་གེ་དབང་ཕྱུག་ལྟ་བུའོ། །ལེའུ་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་ནི་གོ་སླའོ། །ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའི་སྐབས་སུ། ཉེས་པ་སོ་དྲུག་སྤང་དགོས་པའི་དང་པོ། །བདུད་ཀྱི་ལས་དྲུག་ནི། འཕགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བཀོད་པའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ཡི་གེར་འབྲི་བ་དང་ཉན་དུ་འཇུག་པའི་བདུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། ལེ་ལོ་དང་། མ་དད་པ་དང་། བླ་མ་ལ་སྲི་ཞུ་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་སྐབས་ནས་གསལ་ཏེ། བདུད་ཀྱི་ལས་བཞི་ཚན་གསུམ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་སུ་གསུངས་པའང་འདིར་བསྟན་དྲུག་པོ་འདིར་གཞན་དྲུག་ཀྱང་དོན་གྱིས་འདུས་པས་འདིར་དྲུག་ཏུ་མཛད་པའོ། །སྒྲིབ་པའི་ལས་དྲུག་ནི། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ལེའུ་བརྒྱད་པའི་བམ་པོ་བདུན་པ་ཐུག་མཚམས་ནས། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་བཞི་ཚན་བཞི་བཅུར་གསུངས་པའི་བཞི་ཚན་དང་པོ་ན་སྒྲིབ་པའི་ལས་དྲུག་གི་དང་པོ་བཞི་དངོས་སུ་བསྟན་ཅིང་། ཐ་མ་གཉིས་ནི་བཞི་ཚན་བཞི་པ་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སྡིག་གྲོགས་སུ་འདུ་ཤེས་པ། སྡིག་གྲོགས་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་འདུ་ཤེས་པ། ཆོས་མིན་ལ་ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་པ། ཆོས་ལ་ཆོས་མིན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་བཞིར་གསུངས་པ་འདིར་དོན་གཉིས་སུ་བསྟན་པའོ། །ཆོས་སྤོང་བའི་རྒྱུ་དྲུག་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལས་བསྟན་ཏེ། དང་པོ་ནི་བཞི་ཚན་བཅུ་
21-5-143b
གསུམ་པར་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ཚུལ་འཆོས་གསུམ་གསུངས་པ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ལ། དེའི་ཐ་མ་ནི་འདིའི་བཞི་པའོ། །དེའི་ལྷག་མ་བཞི་ནི་བཞི་ཚན་བཅོ་ལྔ་པར་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ལས་གཡེང་བའི་སྐྱོན་དྲུག་ནི། བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལས་བསྟན་ཏེ།དང་པོ་བཞི་ནི་བཞི་ཚན་སོ་དྲུག་པར་བསྟན་ལ། ལྔ་པ་ནི་བཞི་ཚན་སོ་བདུན་པའི་ལྟ་བ་བཞིས་མཚོན་པའི་གོང་འོག་ཏུ་བསྟན་པ་ཕལ་མོ་ཆེ་འདིར་འདུས་ཤིང་། དྲུག་པ་ནི་བཞི་ཚན་ཐ་མས་བསྟན་པའི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་དང་། བདུད་ལས་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ནད་གདོན་མང་བའང་དོན་གྱིས་བསྟན་ཏེ། གོང་འོག་གི་དོན་ཕལ་ཆེ་བའང་འདིར་འདུས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
那么，此处光音天的寿量为六十四中劫，是否无法圆满，因为器世界未形成的一劫和器世界毁灭的一劫会减少，余下只有八个中劫，不足以圆满？总体而言，即使稍有不足也无妨。按照阿毗达磨的说法，大梵天的寿量缺少两劫，遍净天和光音天的寿量各缺少两个中劫，但因为接近的缘故而如此安立，这并不矛盾。此处的中间段落、上部和下部时间不同，如果以中间段落计算各界有情的寿量，则完全圆满，但此论中并未详细阐明，因此尚待考察。第七章内容浅显易懂。
在第八章中，获得解脱和遍智依赖于道，而此道完全依赖于善知识，所以亲近善知识至关重要。其特征在经续中广泛宣说，这里作为教授汇集，首先是无过失、圆满功德的上师，如在印度的毗玛密多，在藏地的贝若扎那；自然功德圆满的上师，如无著和至尊称誉（法称）；从轮回中完全解脱的最胜上师，如寂天和仲敦巴；智慧广大、具福德的上师，如龙树和荣索巴；具有传承加持的上师，如那若巴和密勒日巴；以悲心引导道路的上师，如帝洛巴和玛尔巴；最终教授心要的上师，如胜狮和译师狮子自在。第九章和第十章内容浅显易懂。
在第十一章中，需要断除的三十六种过失，首先是六种魔业：《圣一切法功德庄严王大乘经》中说："善男子，这四种是障碍抄写和听闻此法门的魔业，哪四种呢？懈怠、不信、对上师无恭敬"等，在其中明确说明。经中所说的三组四种共十二魔业，实际上此处所说的六种已经包含了其他六种，所以这里列为六种。
六种障碍业：《海慧请问经》第八品第七卷中说明了四十组四种成为大乘障碍的法，其中第一组直接说明了前四种障碍业，后两种则在第四组中说明为"将善知识视为恶友，将恶友视为善知识，将非法视为法，将法视为非法"四种，此处归纳为两种。
六种舍法因：如刚刚所说，第一种在第十三组中说明的身、语、意三种装饰行为，此处合并为一种，其最后一种是此处的第四种。其余四种在第十五组中说明。
六种散乱于法的过失：如刚刚所说，前四种在第三十六组中说明，第五种是在第三十七组中所说的四种见解及前后所说的大部分内容都包含在此，第六种是在最后一组中所说的三种障碍，以及魔业和其果报多病多魔等也都在实质上包含，前后内容大部分都包含在此。


 །ལོག་པར་འཁྱོགས་པའི་སྐྱོན་དྲུག་ནི། དཀོན་བརྩེགས་ཀྱི་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་གིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་དང་པོ་གཉིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཡང་ས་བཞི་གསུངས་པས་བསྟན་ལ། བར་མ་གཉིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཆོས་བཞི་བསྟན་པ་དེར་འདུ་ཞིང་། ལྔ་པ་ནི་བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ་བཞི་གསུངས་པས་གསལ་ལ། དྲུག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆོས་བཞི་དང་འཆིང་བ་བཞི་བཤད་པའི་དོན་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །ཐེག་ཆེན་ལས་གོལ་བའི་ཆོས་དྲུག་ནི་འཇམ་དཔལ་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པའི་མདོ་ལས། ལྷའི་བུ་ཉི་ཤུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བདུད་ཀྱི་ལས་ཡང་དག་ཕུལ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་སྐབས་ནས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་འདིར་བསྟན་དང་པོ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་མི་ཚོལ་བར་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པའི་གསང་ཚིག་འཛིན་པ་ཞེས་དང་། གཉིས་པར་དངོས་སུ་བསྟན་ཅིང་། གསུམ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཤེས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་
21-5-144a
པའི་ལམ་ཡོངས་སུ་མི་ཚོལ་བ་ཞེས་པས་བསྟན་ཅིང་། དྲུག་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་སྨྲ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་རྣམས་ལ་མི་སྟེན་ཞེས་སོགས་ནས་བདུད་ཀྱི་ལས་ཡང་དག་ཕུལ་ཉི་ཤུའོ། །ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ལ། བཞི་པ་ལྔ་པ་གཉིས་མ་དཔེར་ཆད་པ་ལ་ཁ་བསྣན་དུ་བྱས་པ་འདིར་བདུད་ལས་ལྷག་མ་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འདུ་སྟེ། དེ་དག་གི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་ན་མང་བས་བཞག་ལ་མདོ་ཉིད་དུ་བལྟས་པས་གསལ་ལོ། །ཡོན་ཏན་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི་སྡེ་ཚན་དང་པོ་གཅེས་པའི་འདུན་པ་དྲུག་ནི་ལག་བཟང་གིས་ཞུས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྐབས་ནས། དེ་ཆོས་རྣམས་ལ་རིན་པོ་ཆེར་འདུ་ཤེས་ཏེ་ཉེ་བར་གནས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། ཆོས་འཛིན་པ་ལ་དོན་ཡོད་པར་སྲོག་ལ་སོགས་པར་འདུ་ཤེས་ཞེས་པ་འདི། སྐབས་འདིར་གཅེས་པའི་འདུ་ཤེས། ཆོས་འཚོལ་བ་སྤོང་བ་དངོས་བསྟན་དུ་མེད་ཀྱང་གོང་འོག་ན་ཤུགས་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ། །དཀའ་བའི་སྤྱོད་པ་དྲུག་བཟོད་པ་དང་རྐྱེན་གྱིས་མི་འགྱུར་བ་དྲུག་ནི་མདོ་དེའི་ཤེས་རབ་དང་བརྩོན་འགྲུས་གཉིས་ཀའི་སྐབས་ནས། ལག་བཟང་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མདུང་ཐུང་གིས་བཟློག་ཀྱང་གང་ཟག་གང་དག་ཐོས་པ་མང་བ་སོགས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། ཚ་གྲང་། བཀྲེས་སྐོམ། ངན་སྨྲས་དང་ངན་སྨྲས་ཀྱི་ཚིག་ལམ་དངོས་གསལ། ངལ་དུབ་འགྲོ་ལས་ནི་སྡིག་སྦྲུལ་གྱི་རེག་པ་སོགས་ལྔ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་དྲག་པོ་གསུམ་གྱིས་བསྟན། ཡོ་བྱད་གཏོང་བཟོད་སྐབས་འདིར་མེད་ཀྱང་གོང་འོག་ཏུ་དོན་གྱིས་གསལ་པོར་བསྟན། སྲོག་འཆད་པའང་ཁྱད་དུ་བསད་ནས་ཆོས་ཚོལ་བ་དངོས་སུ་ཡང་། 
21-5-144b
མདུང་ཐུང་གིས་མི་བཟློག་པར་ཐོས་པ་བསགས་སོགས་དྲུག་དངོས་སུ་ཡོད། དེ་ལྟ་བུ་ལ་བསྟེན་པ་ཞེས་པས་ཐོས་དོན་རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟེན་ཅིང་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བའོ། །ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དྲུག་ནི་མདོ་དེའི་བསམ་གཏན་གྱི་སྐབས་ནས།དེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་སྟེ། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ལ། གཉིས་པ་མ་གཏོགས་གཞན་ལྔ་པོ་དངོས་སུ་གསུང་། གཉིས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྐབས་ཀྱི་བསྟན་བྱའི་གཙོ་བོར་མངོན་པས་དོན་གྱིས་འཕང་ངོ་། །དགོས་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་ནི་འོད་སྲུངས་ཀྱིས་ཞུས་པ་ན་དངོས་སུ་མི་སྣང་ཡང་། དཀོན་བརྩེགས་ཀྱི་ལེའུ་ཉེར་གཅིག་པ་སྒྱུ་མ་མཁན་བཟང་པོ་ལུང་བསྟན་པ་ན། བཟང་པོ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མང་དུ་ཐོས་པའི་སྙིང་པོ་ཡིན་ནོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། ཐོས་ནས་ཆོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པ་འདི་ནི་འདིའི་སྙིང་པོ་ཡིན་ནོ། །ཐོས་ནས་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་འདིའི་སྙིང་པོ་ཡིན་ནོ། །ཐོས་ནས་གཞན་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་འདིའི་སྙིང་པོ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
六种邪曲过失在《宝积经》第十八品《持国天子所问经》中说明：其中前两种是通过所说的"菩萨四种险地"来阐明；中间两种包含在解释"障碍菩提的四法"中；第五种通过所说的"四种不应亲近"而明确；第六种通过"四种苦报法"和"四种束缚"的含义来表明。
六种违背大乘的法在《文殊神变经》中说明："二十天子是菩萨们真正增上的魔业"等。其中，此处所示的第一种是"不求菩萨藏而受持世间顺世外道的密语"；第二种是直接说明的；第三种是"虽知菩萨道，但不求波罗蜜道"所示；第六种是从"不亲近说法菩萨、真正入于大乘、同等福分者"等至"这是真正增上的二十种魔业"所示。第四和第五两种在原本中缺失而补充，此处包含了其余一切魔业的完整内容。若详细解释这些内容会过于冗长，故省略，可通过查阅经典本身获得明晰理解。
三十六种功德的第一组"六种珍视意乐"在《善臂所问般若品》中说明："他对诸法作珍宝想而亲近"等。"对持法者作有意义、生命等想"在此处为珍视之想；虽然"放弃寻求法"没有直接说明，但在上下文中含蓄表达。
六种艰难行为、六种不被条件改变在该经的般若和精进两品中："善臂，此中菩萨虽被短矛阻碍，仍应与多闻者等"所示。热冷、饥渴、恶语和恶言词语直接明显；疲劳行走是通过"蛇咬"等五种和"三种强烈身受"所示。虽然此处没有提及"能舍资具"，但在上下文中已清楚表明。即使断命也不顾，直接求法，以及"不被短矛阻碍而积累多闻"等六种直接存在。"依止如此者"是指应当全面依止并供养理解所闻内容的人。
六种殊胜意向在该经禅定品中："他入定时，将一切善根专注于所缘"等所示。除第二种外，其他五种直接说明。第二种虽未明说，但作为禅定品中主要教义的内容隐含其中。
六种成就所需在《迦叶问经》中虽未直接显现，但在《宝积经》第二十一品《授记幻师善巧》中："善巧，这四种是菩萨多闻的精要。哪四种？闻后分别了知诸法，这是其精要。闻后不做非法之事，这是其精要。闻后为他人宣说，这是其精要。


 །ཐོས་ནས་དོན་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་གཏོད་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་འདིའི་སྙིང་པོ་ཡིན་ཏེ། བཞི་པོ་དེ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་དང་། བཟང་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕན་ཡོན་འདི་དག་མཐོང་ནས་ཐོས་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ་བཞི་གང་ཞེ་ན། བདག་དང་གཞན་གྱི་ཤེས་རབ་སྦྱོང་བ་དང་། ཕྱོགས་བཞི་ནས་ལྷགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་འཛིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྔགས་པ་མི་ཟད་པ་སྟེ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་པས། ཐ་མ་གཉིས་ཀྱང་དང་པོ་
21-5-145a
ལྔའི་ཁོངས་སུ་འདུ་བར་དོན་གྱིས་བསྟན་ནས་འདིར་དྲུག་ཏུ་མཛད་ལ། གཞན་ཡང་མདོ་དག་ན་འདི་དག་མང་ཉུང་དབྱེ་བསྡུ་སྣ་ཚོགས་སུ་བསྟན་པར་མཛད་དོ། །ཚོལ་བ་དྲུག་ནི། ཕལ་པོ་ཆེའི་གླེགས་བམ་གསུམ་པ་བམ་པོ་ཉེར་གཅིག་པ་ན། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས། བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་སྟེ། བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གཡོ་དང་སྒྱུ་མེད་པས་བསམ་པ་ཐག་པར་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། ཞེས་སོགས་ཀྱི་སྐབས་ནས་བསྟན་ཏེ། དྲུག་པོ་དངོས་སུ་ཡོད་ཅིང་། བརྩོན་འགྲུས་ལྷོད་མེད་དང་ལུས་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་བ་དང་། ཐོས་ཙམ་མིན་པར་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་ལྡན་པའི་སྙིང་རྗེས་ཚོལ་བ་བཞི་ནི་དགོས་དབང་གིས་དབྱེ་བ་མ་གཏོགས་གཞན་དྲུག་པོའི་ཁོངས་སུ་དོན་གྱིས་འདུས་པས། འདིར་མན་ངག་གིས་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ནས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་སྐྱོན་ཡོན་དྲུག་ཚན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་འདི་དག །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་མན་ངག་གི་གནད་ཟབ་མོ། །ལེགས་པར་དཔྱད་ན་མདོ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དགོངས་པ་སྡེབ་ཚུལ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་དང་། མདོ་སྡེ་འདི་དག་གི་དཀའ་གནད་ལ་ཡང་ཕན་པར་འདུག་པས་ངོ་མཚར་ཆེ་ཞིང་། མདོ་དེ་དག་དང་བསྟན་བཅོས་ཆེན་མོ་འདི་གཉིས་སྦྱར་ནས་དཔྱད་ན་བློ་གྲོས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཐོབ་པས་མ་འོངས་པའི་གང་ཟག་ཆོས་སྤྱན་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་གཞིག་འཚལ་ལོ། །ཐོས་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་ནི། བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་མདོ་ན་བརྩོན་འགྲུས་མི་གཏོང་བ། ཆོས་ལ་ངེས་སེམས། ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པ་འདིར་མེད་ཅིང་། མདོ་ན་མེད་པ། རིམ་
21-5-145b
གྲོ་བསྐྱེད་པ། ཕུ་དུད་བྱེད་པ། ངག་ཞི་བ། ལེགས་སྤྱད་ཉན་པའི་རྣམ་པ་བཞི་འདིར་ཡོད་ཅིང་། མདོ་ན་ལེགས་བྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། མི་འགྱོད་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་སོར་བགྲང་ལ། འདིར་ལེགས་བྱས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་མི་འགྱོད་པ་ཞེས་གཅིག་ཏུ་བགྲང་པ་ཙམ་མ་གཏོགས་གཞན་ཐམས་ཅད་འདྲའོ། །སྤྱིར་རྒྱ་དཔེ་རྣམས་ནའང་མང་ཉུང་འདྲ་མིན་བྱུང་བར་འཕགས་ཡུལ་བའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་གསུང་ལས་བྱུང་བ་དང་། འདི་འདྲའི་སྐོར་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་མཁྱེན་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་ནས་རྩོམ་པར་མཛད་པས།རྒྱ་དཔེ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་མཚུངས་པས་གསར་དུ་མ་བཅོས་པར་བཞག་ལ། དེ་དག་གི་དོན་ནི་དབྱིག་གཉེན་གྱི་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་འགྲེལ་ལྟར་བསྡུས་ཏེ་བཤད་ན། ཆོས་ཇི་ལྟར་ཉན་པ་དང་ཆོས་ཐོས་པ་ལས་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་ལས་བརྩམས་ཏེ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞིར་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་ཞེས་པ་དེའི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ་ཉན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
闻后解脱其义，即引导至诸佛世尊菩提，这是其精要。这就是那四种。"善巧，菩萨见到这些利益而寻求多闻，哪四种？修炼自己和他人的智慧，断除四方来者的疑惑，持守正法，以及不尽赞叹佛陀，这四种。"这表明最后两种实际上已包含在前五种之内，所以此处列为六种。此外，在其他经典中也以各种或多或少、合并分开的方式来阐述这些内容。
六种寻求在《华严经》第三册第二十一卷中："善男子，这十种是遍求法：哪十种？即无谄无诳，至诚求法"等所示。六种直接存在，而"精进不懈、不顾身命、不仅听闻而实践、以具菩提心的悲心寻求"这四种，虽因需要而分别列出，实际上已包含在其他六种之内，此处通过教授归纳为六种来说明。
如此十二组六种过患和功德，是菩萨们正确摄集正法的甚深教授要诀。若详细考察，会发现这是多种经典意趣的绝妙汇集方式，对这些经典的难点也有帮助，极为殊胜。若将这些经典与此大论著相结合研究，将获得智慧的领悟，希望未来具有法眼的人士能好好思考。
八十四种听闻相在《无尽慧所问经》中说明。其中，经中有"不舍精进、于法决心、烦恼对治"三种相，此处没有；而经中没有的"生起恭敬、作礼、语言寂静、听闻善行"四种相在此处存在。经中将"善行相"和"无悔相"分别计数，而此处将"善行业相"称为"无悔"而合为一相，除此之外其余都相同。一般而言，梵文原本中也有多少不同的情况，这是从印度学者言论中得知的，而这类内容也是大遍智者自心所作，与殊胜梵本相符，故未作新的修改。这些内容的意义，若按照世亲《无尽慧经释》概括解释：以如何听法和从听闻法获得的功德为基础，说明八十四种相。"相"是指具有那种性质的听闻智慧。


 །དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་དང་བཅས་ཏེ་ཉན་པར་མོས་པ་ནི་འདུན་པའི་རྣམ་པ། དེ་བཞིན་དུ་ཕན་བདེའི་བསམ་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པ། གཞན་དོན་ཁུར་ཁྱེར་གྱི་ལྷག་བསམ་གྱི་རྣམ་པ། གུས་སྦྱོར་རྟག་སྦྱོར་གྱི་བརྩོན་པས་རྫོགས་སྨིན་སྦྱང་གསུམ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པ། ལོག་ལམ་ལ་མི་ལྟུང་བར་འཛིན་ཅིང་ཡང་དག་ལམ་ལ་འགོད་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་རྣམ་པ། ཤེས་ཉེན་དང་ཆོ་རིགས་ལ་སོགས་པའི་སྙེམས་པ་སྤངས་པ་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་རྣམ་པ། ཐོས་པས་ཉེས་པ་སྔར་བྱུང་སེལ་ཞིང་ཕྱིས་མི་འབྱུང་བར་བྱེད་པས་ན་དེ་ནི་བག་མེད་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་སྟེ་དེས་ན་བག་ཡོད་པའི་རྣམ་པ། ཆོས་དང་ཆོས་སྨྲ་བ་མི་བརྙས་པར་གུས་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པའམ་རི་མོར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ། བླ་མས་
21-5-146a
ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལྟར་སྒྲུབ་པ་མཐུན་པར་འཛིན་པའི་རྣམ་པ། ཕྱིར་མི་བཟློག་པར་ཉན་ཞིང་སྤྱོད་ལམ་གུས་པ་བཀར་བློ་བདེ་བའི་རྣམ་པ། ཆོས་དང་ཆོས་སྨྲ་བ་ལ་མ་གུས་པའི་སྤྱོད་ལམ་སྤངས་ཏེ་ཕྱག་འཚལ་བ་སོགས་ལུས་ངག་གི་རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་བསྙེན་བཀུར་བའི་རྣམ་པའོ། །འདི་སྐབས་བསྙེན་བཀུར་དང་རིམ་གྲོ་ཕུ་དུད་གསུམ་དུ་ཕྱེས་ན་མཆོད་པས་བསྙེན་བཀུར་དང་། ལུས་ངག་གིས་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་བསྟོད་པས་རིམ་གྲོ་བྱེད་པ། ཡིད་ཀྱིས་གུས་ཤིང་ཕུ་དུད་བྱ་བའམ་ཡང་ན་རིམ་བཞིན་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་འདུད་པའི་རྣམ་པའོ། །ཕྱིར་གཡེང་ནང་སྡུད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་པར་རྣ་བ་གཏད་དེ་ཉན་པ་རྣ་བ་བླགས་ཏེ་ཉན་པའི་རྣམ་པ། ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་ཆོས་ཉིད་དང་དགོངས་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཛིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པ། ཕྱི་ནང་གི་རྣམ་གཡེངས་སྤངས་ནས་ཉན་པ་མི་གཡེང་བའི་རྣམ་པ། ལས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་མི་རྒོད་པར་གནས་གཅིག་ཏུ་འདུག་ཅིང་ཉན་པ་གནས་ཀྱི་རྣམ་པ། ཐོས་པ་དེ་ཉིད་རྙེད་དཀའ་ཞིང་དོན་ཆེ་བས་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དང་འདྲ་བས་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་པ། ཐོས་པས་དུག་གསུམ་གྱི་ནད་སེལ་བས་ན་སྨན་གྱི་རྣམ་པ། དེའི་ཕྱིར་ན་ཉོན་མོངས་པའི་གཅོང་ནད་སེལ་བའི་རྣམ་པ་སྟེ་འདི་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བརྩིའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
其中，发心而乐于听闻是意乐相；同样地，具利乐之心相；为他人担负重任的增上意乐相；以恭敬精进和持续精进之勤勉修习圆满、成熟、清净三者相；不堕入邪道而安置于正道的善知识相；舍弃学识、种姓等的骄傲的无傲慢相；以听闻消除已生过失并防止未来生起，因此成为放逸对治，故为正念相；不轻视法和说法者而恭敬的相，或尊重相；如上师所教导而修持的随顺相；不退转地听闻，恭敬行为，对教诲心生欢喜相；舍弃对法和说法者不恭敬的行为，以礼拜等身语供养的承事相。
在此处，若将承事、恭敬、顶礼分为三类：以供养来承事，以身语礼拜和赞颂来恭敬，以意恭敬而顶礼；或者依次为身、语、意三种敬礼相。
不外散内收无过，专心倾听的谛听相；如所教导，不颠倒地理解法性和密意的作意相；舍弃内外散乱而听闻的不散乱相；行为不躁动，安住一处听闻的处所相；所闻难得且意义重大，如同如意宝珠的珍宝相；听闻能除三毒之病，故为药物相；因此能消除烦恼重病相，此两者合为一相。


 །མི་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་ཉིད་སྣོད་ཡིན་པའམ་ཐོས་པ་ནི་དྲན་པའི་གཞིའམ་སྣོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དྲན་པའི་སྣོད་ཀྱི་རྣམ་པ། རྟོགས་པ་ནི་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་མ་བཞག་པ་གཉིས་ལས་འདིར་བཞག་པ་མཚོན་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཞེས་སྨྲོས་ཏེ་ཐོས་པ་ལས་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྟོགས་པ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ། བློ་གྲོས་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པ་མིན་པའི་ཤེས་རབ་
21-5-146b
སྟེ་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་ལ་ཐོས་པ་དང་ལྡན་ན་བློ་ཆེ་བ་ལ་དགའ་བའམ། ཡང་ན་འདོད་ཅེས་པ་གསལ་ཞིང་འབར་བ་སྟེ་ཐོས་པ་ལས་བློ་གྲོས་གསལ་བས་ན་བློ་གྲོས་འདོད་པའི་རྣམ་པ། བློ་ནི་སྒོམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ཡིན་ལ་དེ་ལ་གོམས་ཤིང་འཇུག་པས་ན་བློ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐེག་གསུམ་ཆོག་མི་ཤེས་པར་ཉན་པ་མི་ངོམས་པའི་རྣམ་པ། ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་སམ་སེམས་ཀྱི་རྒྱན་དང་ཡོ་བྱད་སོགས་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་གཏོང་ཞིང་དེ་ཡང་རྒྱ་ཆེ་བར་སྤེལ་བས་ན་གཏོང་བ་སྤེལ་བའི་རྣམ་པ། གཉེན་པོ་བསྒོམས་པས་མིག་སོགས་དབང་པོ་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་དང་ཉོན་མོངས་རྣམས་དུལ་ཞིང་། ལམ་དྲང་པོར་བགྲོད་པའི་རྟ་ཅང་ཤེས་བཞིན་དུ་འཕགས་ལམ་ནས་མྱང་འདས་སུ་བགྲོད་པས་ན་དུལ་ཞིང་ཅང་ཤེས་པའི་རྣམ་པ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་ཐོག་མཐའ་བར་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་མང་པོ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་མང་དུ་ཐོས་པ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པ། ཆོས་དང་ཆོས་སྨྲ་བ་ལ་སྒོ་གསུམ་མ་གུས་པ་སྤངས་ཏེ་གུས་པས་མཉན་ན་དགའ་ཞིང་ཡིད་འོང་བཟང་པོ་དང་ལྡན་པར་འབྱུང་བས་བསྟི་སྟང་དུ་བྱས་ཏེ་དགའ་བ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་རྣམ་པའམ། གུས་པར་དགའ་བའི་རྣམ་པ། ཐོས་པ་ལས་སེམས་མི་འཁྲུགས་ཤིང་ཞི་གནས་ཐོབ་ལ། དེས་དབང་པོ་ཡུལ་ལ་མི་གཡེང་ཞིང་རྣམ་རྟོག་གི་གཡེན་སྤྱོ་བ་མེད་པས་སེམས་བདེ་ལ་སེམས་བདེ་ན་ལུས་ཀྱང་བདེ་བས་ན་ལུས་བདེ་བའི་རྣམ་པ། དེས་ངག་གི་ཉེས་པ་སྤང་ཞིང་ལེགས་པར་སྨྲ་བ་དང་འཇམ་པོར་སྨྲ་བས་ངག་ཞི་བའང་འབྱུང་ངོ་། །ཐོས་པ་ལས་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་ནས་ཐེ་ཚོམ་ཡིད་གཉིས་སེལ་བས་ན་སེམས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་རྣམ་པ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྐྱོན་
21-5-147a
གཉིས་ནི་ཧ་ཅང་རྟུན་དྲག་པ་དང་སྐྱོ་བ་སྟེ། དེ་གཉིས་དང་བྲལ་ནས་མི་སྐྱོ་བར་ཉན་པ་མི་སྐྱོ་བར་ཉན་པའི་རྣམ་པ། བཤད་བྱ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་ནི་ཚིག་ཡིན་ལ་དེ་ཉན་པ་ནི་ཚིག་གམ་ཆོས་ཉན་པའི་རྣམ་པ། ཐོབ་བྱ་འཕགས་ལམ་གྱིས་བསྒྲུབས་པའི་མྱང་འདས་ནི་དོན་ཡིན་ལ་དེ་ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པས་ན་དོན་ཉན་པའི་རྣམ་པ། བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པ་ཀུན་འཇོམས་པའི་བྱ་བ་བཟང་པོ་ཐོས་པ་ལས་འབྱུང་བས་ལེགས་སྤྱད་ཉན་པའི་རྣམ་པའང་གསུངས། བསྒྲུབ་བྱ་འཕགས་ལམ་བརྒྱད་སོགས་ནན་ཏན་དུ་བསྒྲུབ་པ་འབྱུང་བས་ནན་ཏན་གྱིས་ཉན་པའི་རྣམ་པ། གཞན་མཁན་སློབ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་ཅིང་བསྟན་པ་ལ་རང་ལྟ་མཆོག་འཛིན་སྤངས་ཏེ་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་ལྟར་ཉན་པར་བྱེད་པ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ཉན་པའི་རྣམ་པ། ལམ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ལ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་བཞག་མདོ་ལས་གསུངས་པ་དེ་དག་སྔོན་འཁོར་བ་ཐོག་མེད་ནས་ལན་འགའ་ཡང་མ་ཐོས་པ་དེང་གི་དུས་ཐོས་པར་གྱུར་པས་ན་ཆོས་མ་ཐོས་པ་ཉན་པའི་རྣམ་པ། སེམས་ཅན་དགའ་བར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་སྦྱིན་སོགས་བཞི་དང་ལྡན་པ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ཉན་པའི་རྣམ་པ། མིག་གི་མངོན་ཤེས་སོགས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་སྒྲུབ་པས་ན་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཉན་པའི་རྣམ་པ། ཐེག་པ་གཞན་ཉན་རང་དང་ལྷ་མི་སྟེ་དེ་དག་ཉན་ཀྱང་དེ་ལ་འདོད་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཉན་པ་ཐེག་པ་གཞན་མི་འདོད་པའི་རྣམ་པ། སྦྱིན་སོགས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་སྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉན་པའི་རྣམ་པ། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་གཙོ་བོར་ཉན་ཞིང་མོས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཉན་པའི་རྣམ་པ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
不忘失的念即是容器，或因闻法是念的基础或容器，故为念的容器相；觉悟是思维智慧，其中有等持和非等持两种，此处为表示等持而称之为"了知"，因为从听闻中生起这样的思维智慧，故为觉悟了知相；智慧是非等持的智慧，即闻慧，具有闻慧则喜欢大智慧，或者说"欲"是清晰明亮，因为从闻法中智慧明晰，故为欲求智慧相；智是修所生慧，对此熟习并趣入，故为趣入智相；不满足于仅听闻佛法三乘，故为不满足相；为了所闻之法或作为心的装饰和资具等，布施无过失的施物，并广大增长，故为增长布施相；修对治后，眼等根对境入处调伏，烦恼调伏，如同直道上行进的良马，从圣道行至涅槃，故为调伏良知相；从善知识处持守始中终皆善的许多法，故为依止多闻相；断除对法和说法者三门不恭敬，以恭敬听闻则生喜悦、可爱、美好，以尊敬而生喜悦的相，或恭敬欢喜相；从闻法中心不散乱，获得止，由此诸根不散于境，无有分别妄想散乱，心乐，心乐则身也安乐，故为身乐相；由此断除语过，善说柔和而语，故语也寂静；从闻法中获得胜观，消除疑惑犹豫，故为心极喜相；精进有两种过失，即过于猛烈和厌倦，远离这两种而无厌倦听闻，故为无厌闻相；所讲解的经藏支分是文句，听闻此即为听闻文句或法的相；所获得的圣道所成就的涅槃是义，依靠闻法而获得，故为听闻义相；从闻法中生起非善行的过失全部摧毁的善行，故说为听闻善行相；生起勤勉修习八圣道等所应成就的法，故为勤勉听闻相；放弃对阿阇黎、亲教师等善知识所说教授的自我见解执着，如其所言而听闻，故为听闻他人教授相；从经中所说此道外道所无的法的安立，这些自轮回无始以来从未听闻过的法，今日得以听闻，故为听闻未闻之法相；具有令有情欢喜的事物，即布施等四摄，故为听闻摄受事相；成就天眼等六种神通，故为听闻神通相；虽听闻其他乘如声闻、独觉和天人，但不以生起希求之心的方式听闻，故为不希求其他乘相；具有成就布施等六波罗蜜多，故为听闻波罗蜜多相；在十二分教中主要听闻并信解极广的部分，即听闻菩萨藏相；


 གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་གཙོ་བོར་ཉན་ཞིང་མོས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཉན་པའི་རྣམ་པ། དགེ་རྩ་
21-5-147b
ཆུང་ངུ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པར་སྤེལ་བ་དང་བསྟན་ལ་མ་ཞུགས་པ་འཛུད་པ་དང་། ཞུགས་པ་སྨིན་ཅིང་གྲོལ་བ་སོགས་ཐབས་མཁས་ཡིན་ལ་དེ་དང་ལྡན་པར་ཉན་པ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཉན་པའི་རྣམ་པ། ཚངས་པ་ནི་སྡིག་པ་ཀུན་སྤངས་པའི་མྱང་འདས་ཡིན་ལ། དེ་ཐོབ་བྱེད་ནི་དེའི་གནས་པ་སྟེ་བྱམས་སོགས་བཞི་ཡིན་ཅིང་དེ་དང་ལྡན་པ་ཚངས་པའི་གནས་པ་ཉན་པའི་རྣམ་པ། བྱང་སེམས་ཀྱིས་བྱ་བ་དང་མི་བྱ་བ་དྲན་ཅིང་ཆོས་ཀུན་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་བཞིན་པ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཉན་པའི་རྣམ་པ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དབང་གིས་འབྱུང་ཞིང་བདག་དང་བྱེད་པོ་མེད་པར་ཤེས་ཤིང་མཁས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ཉན་པའི་རྣམ་པ། དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་སོགས་དང་བྲལ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པའི་རྣམ་པ། ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་དུར་ཁྲོད་དུ་བོར་བའི་རོ་ཞག་གཅིག་ལོན་པ་ནས་ཀེང་རུས་ཀྱི་བར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པ། སྡང་བ་དང་བྲལ་བའི་བྱམས་པས་ཀུན་ནས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་བྱམས་པའི་རྣམ་པ། བྱེད་པོ་གཞན་མེད་པར་རྒྱུ་རྐྱེན་འབྲས་བུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བ་ཤེས་པ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རྣམ་པ།འདུས་བྱས་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་མི་སྡོད་པ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ། མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རྟེན་བྱེད་པ་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྣམ་པ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་རང་བཞིན་མེད་པ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མ་ལུས་པ་ཞི་བའི་མྱང་འདས་ནི་ཞི་བའི་རྣམ་པ། སྟོང་པ་ཉིད་སོགས་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ལྟར་བསྡུ་དངོས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐོས་པ་ལས་འབྱུང་ཞིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པས་ན་དེ་དག་གི་རྣམ་པ་ཞེས་
21-5-148a
འབྲས་མིང་རྒྱུ་ལ་བཏགས་པའི་ཚུལ་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཉན་པའི་དུས་སུའང་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཅི་རིགས་དང་ལྡན་པར་བྱ་བའང་ཤུགས་ལ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་མི་དགེ་བ་མི་བྱེད་པ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པའི་རྣམ་པ། དད་སོགས་དགེ་བ་སྒྲུབ་པ་དགེ་བ་འདུ་བྱེད་པའི་རྣམ་པ། བདེན་པ་མཐོང་བའམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདེན་ཚིག་སོགས་ཀྱི་ཕན་པ་བྱེད་པའི་བྱིན་རླབས་དག་ཀྱང་ཐོས་པ་ལས་འབྱུང་བས་ན་བདེན་པས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་རྣམ་པ།ལས་དང་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ཡོད་པར་བལྟས་ནས་ཆུད་མི་གསོན་པ་ཆུད་མི་གསོན་པའི་རྣམ་པ། གཞན་ལ་ལྟོས་མི་དགོས་པའི་རྣམ་དཔྱོད་སོགས་འཆང་བས་གཞན་ལ་རག་མ་ལས་པ་ནི་རང་དབང་གི་རྣམ་པའམ་རང་གི་ཁོ་ན་ལས་པའི་རྣམ་པ། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་འཇུག་པ་བདག་གི་སེམས་སྲུང་བའི་རྣམ་པ། བརྩོན་འགྲུས་ནི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་སྤྲོ་བ་ཡིན་ལ་དེ་མི་གཏོང་བ་ནི་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་གུས་པར་བྱེད་པ་སྟེ་དེས་ན་བརྩོན་འགྲུས་མི་གཏོང་བའི་རྣམ་པ། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་སོགས་ཀུན་བྱང་གི་ཆོས་རྣམས་བློས་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་རྣམ་པ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་དོན་རྣམས་ཉན་ནས་རིགས་པས་བསམ་སྟེ་བསྒོམ་ན་ཉོན་མོངས་སྤོང་བར་འགྱུར་བས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་སྟེ་འདི་གསུམ་མདོ་དང་འགྲེལ་བ་ན་ཡོད་འདིར་མ་བཤད་ལ། རང་གི་ཕྱོགས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕྱོགས་ཏེ་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་རྣམས་དང་དེའི་འཁོར་དུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཡིན་ལ། སྲུང་བ་ནི་ཕྱོགས་དེ་དག་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཞན་གྱིས་མི་འཕྲོག་ཅིང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བར་བྱེད་པས་ན་རང་གི་
21-5-148b
ཕྱོགས་སྲུང་བའི་རྣམ་པ། ཕ་རོལ་གྱི་ཕྱོགས་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་དང་ཉོན་མོངས་ཚར་གཅོད་པའི་རྣམ་པ་ནི་དེ་དག་མཐུ་མེད་ཅིང་ཉམས་སྨོད་པར་བྱེད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
在十二分教中主要听闻并信解极广的部分，即听闻菩萨藏相；将小善根也无量地增长，引导未入教者入教，已入教者成熟解脱等，这是善巧方便，具有此而听闻，即为听闻善巧方便相；梵行是断除一切罪恶的涅槃，获得此的方法是梵住，即慈等四无量，具有这些即为听闻梵住相；菩萨忆念应做与不应做，了知诸法无自性的正念正知，即为听闻正念正知相；世俗中了知内外诸法依缘起力而生，无有我及作者，通达生起的智慧，即为听闻通达生起相；胜义中了知离生等的真如，即为通达无生相；作为贪欲对治，观想尸林中一日至白骨的尸体，即为不净相；以远离嗔恨的慈心遍满一切，即为慈心相；了知无有作者，因缘果皆依缘而起，即为缘起相；诸有为法生起后不住第二刹那，即为无常相；无常本性也是三苦的所依，即为苦相；一切有为与无为法无自性，即为无我相；息灭一切苦与集的涅槃，即为寂静相；空性等三解脱门相。
如此，四摄事等这些从闻法中生起并得以通达，故称为"彼等之相"，是以果名加于因的方式而说，应当了知在听闻时也暗示应具备这些功德。不作杀生等不善，即为不造作不善相；修习信等善行，即为造作善相；见真谛或菩萨真实语等的利益也从闻法中生起，故为以真实加持相；见有业与业果而不虚耗，即为不虚耗相；持有不必依靠他人的辨别智等，即为自在相或唯依自己相；不行非所应行，即为守护自心相；精进是对造作善法的欢喜，不舍弃它是恒常而恭敬地行持，故为不舍精进相；以智确定蕴界处等一切杂染清净法，即为决定思惟法相；闻所说义后以理思维并修习，则能断烦恼，故为烦恼对治相，此三项在经典和注释中有而此处未说。自方是菩萨方，即清净诸法及其眷属，守护是使此方不被他方夺取，不受烦恼控制，故为守护自方相；摧毁他方魔、外道及烦恼，即是使它们无力并令其衰落的相。


 །དད་གཏོང་ཐོས་ཚུལ་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་ཤེས་རབ་སྟེ་འཕགས་ནོར་བདུན་པོ་དེ་དག་ཐོས་པ་ཅན་དེ་ལ་འདུ་བར་འགྱུར་བས་ན་ཡང་དག་པར་འདུ་བའི་རྣམ་པའམ་འཕགས་ནོར་བདུན་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པ། ནོར་ཕལ་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་ཞུགས་པའི་འཕགས་ནོར་རང་རྒྱུད་ལ་འབྱོར་བའི་སྒོ་ནས་རང་རྒྱུད་ཡོན་ཏན་གྱི་དབུལ་བ་མཐའ་དག་གཅོད་པས་ན་དབུལ་བ་ཐམས་ཅད་སེལ་བའི་རྣམ་པ། རིག་པའི་གནས་ལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་མཁས་པ་ནི་མཛངས་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཐོས་པ་འདི་ཉེས་ཀུན་སྤོང་ཞིང་ཡོན་ཏན་མཆོག་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྔགས་པར་བྱེད་པས་ན་མཁས་པས་བསྔགས་པའི་རྣམ་པ། ལེགས་པར་སེམས་ཤིང་སྨྲ་བ་དང་ལེགས་པའི་ལས་བྱེད་ཅིང་བླང་དོར་འབྱེད་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐོས་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་མོས་པར་བྱེད་པས་ན་མཁས་པ་མངོན་པར་དགའ་བའི་རྣམ་པ། འཕགས་པ་བཞིས་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་དོན་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའམ། ཐོས་པ་ལ་འཕགས་པ་རྣམས་དགྱེས་པས་ན་འཕགས་པས་ཀུན་ཤེས་པའི་རྣམ་པ། ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཕགས་མིན་སོ་སྐྱེ་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་ལ་དད་པར་བྱེད་ནུས་པས་ན་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་མོས་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ། ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ལས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་མཐོང་བ་འབྱུང་བས་ན་བདེན་པ་མཐོང་བའི་རྣམ་པ། ཟག་བཅས་ཕུང་པོའི་སྐྱོན་སྐྱེ་རྒ་སོགས་སྤོང་བ་ཐོས་པ་ལས་འབྱུང་བས་ན་ཕུང་པོའི་ཉེས་པ་སྤོང་བའི་རྣམ་པ། ཐོས་པས་འཁོར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཉེས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་འདུལ་བའི་རྣམ་པ། དོན་སོགས་ལ་རྟོན་
21-5-149a
པ་བཞི་ཡང་ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བས་ན་དོན་ལ་རྟོན་པའི་རྣམ་པ་སོགས་བཞིའོ། །ཐོས་པ་དང་ལྡན་པས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་བྱེད་པས་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་མི་བྱ་བའི་རྣམ་པ། རང་གཞན་གྱི་མི་དགེ་བ་སྤངས་ཏེ་དགེ་བ་སྒྲུབ་པས་རང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་རྣམ་པ། ཐོས་པ་དེ་ཉིད་དགེ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ལེགས་པར་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པ། དེ་ལྟར་ལེགས་པར་བྱས་པས་ན་སྔར་ལེགས་པར་མ་བྱས་པ་སོགས་ཀྱི་རྒྱུས་འགྱོད་པ་མེད་པར་གནས་པ་ནི་འགྱོད་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་སྟེ་དགེ་བ་བྱས་པས་ཕྱིས་འདི་ལྟར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དགའ་ཞིང་ཡིད་ལ་གདུང་བ་མེད་པའོ། །དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བརྩི་ན་རྒྱུ་འབྲས་ལ་ཡིད་ཆེས་པས་ལེགས་བྱས་ལ་མི་འགྱོད་ཅིང་སླར་ཡང་འཇུག་པར་མོས་པའོ། །ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མཐོང་བ་ལས་ཐོབ་པའམ། ཡང་ན་མོས་སྤྱོད་ཡན་ཆད་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་ས་རྣམས་གནོན་པ་ལ་བྱ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་གྱི་བྱེ་བྲག་གམ་ཁྱད་པར་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བ་ཐོས་པ་ལས་འབྱུང་བས་ན་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་རྣམ་པ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཆོས་སྟོབས་བཅུ་མི་འཇིགས་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་ཀྱི་ཐབས་གཞན་མེད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པའི་རྣམ་པ། ཞེས་སོ། །ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ་གྲུབ་པའི་མཐའ་བཤད་པ་རིགས་མཛོད་ཆེན་མོ་འདིར་ནི་རིགས་པའི་གནད་གོ་དཀའ་བ་རྣམས་ལ་བཤད་དགོས་པ་ཤིན་ཏུ་མང་ཡང་། མཐའ་དག་བྲིས་ན་ཡི་གེས་འཇིགས་པས་འདིར་དཀའ་གནས་འགའ་ཞིག་བསྡུས་ཏེ་བྲི་ན། བློན་པོ་དྲུག་གི་སྐབས་ནས་གྲུབ་པའི་གནས་དྲུག་པོ་གསུམ་དུ་བསྡུ་བ་ན། ཡོན་ཏན་མཁན་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་འབངས་གསུམ་
21-5-149b
གྱི་བསླབ་བྱར་བསྡུ། དེ་ལས་ཡོན་ཏན་མཁན་ནི་སྐར་མཁན་ཏེ་དེས་གནས་དང་པོ་གསུམ་ལ་སློབ། རྒྱལ་པོས་ལྷའི་ཆོས་ལུགས་ཏེ་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་རབས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ཁྲིམས་སྐྱོང་བ། འབངས་ལ་མདུན་འདོན་ནམ་བློན་པོ་དང་།ཚོང་དཔོན་དང་། ཕལ་པ་གསུམ་དུ་ཡོད་པ་ལས། ཚོང་དཔོན་གྱིས་གནས་ལྔ་པ་བརྟག་པ་བསླབ་ཅིང་། མདུན་ན་འདོན་དང་ཕལ་པས་གནས་དྲུག་པ་སློབ་སྟེ། དེ་ཡང་མདུན་འདོན་གྱིས་སྲིད་སྡེ་རྒྱལ་འཕམ་ཤེས་པས་སྲིད་སྲུང་བ་དང་། ཕལ་པས་འཚོ་ཆོས་ཚིས་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རང་སྲིད་སྲུང་བ་ཤེས་དགོས་པས་སྲིད་སྲུང་གི་མཛོད་ལ་བསླབ་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
信、施、闻、戒、惭、愧、慧，这七圣财集于有闻者身上，故为正集相或依七圣财相；胜过普通财富的圣财具足于自相续，由此断除自相续一切功德贫乏，故为除一切贫乏相；通达明处的智者称为贤者，他们也赞叹此闻法为断除一切过失及获得殊胜功德之因，故为智者赞叹相；善于思考、言说，行善业，辨别取舍的智者也对闻法最为信解，故为智者极欢喜相；四圣者也通达如此法义，或圣者喜悦闻法，故为圣者遍知相；以闻慧能使非圣凡夫也对法生信，故为非圣者信解相；从闻慧中生起见四圣谛，故为见谛相；从闻法中生起断除有漏蕴之过患如生老等，故为断除蕴过患相；由闻法通达轮回诸法过患，故为调伏有为过患相；四依也依闻法而生，故为依义相等四相。
具闻者不作不善法，故为不作一切恶相；断除自他不善而修善，故为利益自他相；闻法本身即是善性，故为善行业相；如此行善后，不因先前未行善等而后悔，即为无悔相，即做善事后想"将来会如此"而欢喜，无有心中忧恼。若将这两者合为一相，则是因相信因果而不悔善行，且再次乐意行持。从见殊胜功德而获得，或于胜解行以上逐渐压伏诸地，如此功德差别逐渐增长从闻法而生，故为殊胜进步相；依靠闻法获得如来十力、四无畏等佛法，无有他法能得，故为获得一切佛法相。
第十二章《宗义解说》，在此《大种性藏》中，虽有很多需要解说的难解理性要点，但若全部写下会因文字过多而生畏惧，此处仅略述一些难点：从六大臣章节中将六种成就处归纳为三类时，归为技艺师、国王和臣民三者的学处。其中技艺师是占星师，他学习前三种成就处。国王学习天法传统，即依照转轮王等传记而护持法律。臣民分为大臣、商主和平民三种，其中商主学习第五成就处的考察，大臣和平民学习第六成就处，即大臣通过了解政治胜负来护国，平民通过生计、历算等方式了解自我护国的方法，因此需要学习护国藏。


 །རིག་ཤེས་ཞེས་པའང་རིག་པ་ཤེས་པ་སྟེ་ཡོན་ཏན་མཁན་གྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །བདག་དང་འཇིག་རྟེན་རྟག་ཆད་དུ་རྟོག་པ་བཞི་དང་། ཁ་ཅིག་ཆད་པར་སྨྲ་བ་བཞི་དོན་གཅིག་སྟེ།ཁ་ཅིག་ཆད་པར་སྨྲ་བས་ཀྱང་འགའ་ཞིག་རྟག་པར་འདོད་པས་སོ། །བདག་གིས་སེམས་ཅན་ལ་ཁྱབ་པའི་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་བདག་ཡོད་པའང་མི་འཐད་དེ། ཞེས་པ་སེམས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཅོག་ལ་བདག་ཡོད་པས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའམ་བདག་གི་ལུས་ལ་བདག་གིས་ཁྱབ་བོ་སྙམ་པས་བརྗོད་པའོ། །གྲངས་ཅན་སྐབས་བདག་ཡོད་པར་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་ཟོལ་སྦྱོར་གྱི་རྟགས་བཀོད་པས་ཞེ་འདོད་ཀྱི་བདག་གྲུབ་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་གྲངས་ཅན་པ་ན་རེ་མིག་སོགས་ཉེར་བཞི་ཆོས་ཅན། གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདུས་ཤིང་བསགས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མལ་ཆ་དང་སྟན་བཞིན་ནོ། །ཞེས་འགོད་དེ། དེ་ཡང་བདག་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དངོས་སུ་འགོད་མི་ནུས་པས། ཤེས་བྱ་ཉེར་བཞི་པོ་རྩོད་གཞིའམ་ཆོས་ཅན་དུ་བཟུང་བས་ན། ཤེས་བྱ་ལ་ཉེར་ལྔ་ལས་མེད་པས་དེ་ལས་གཞན་པ་
21-5-150a
བདག་ཤེས་རིག་གི་སྐྱེས་བུ་ལས་འོས་མེད་ལ་དེ་ལྟར་མིག་སོགས་དེའི་དོན་བྱེད་པར་གྲུབ་ན་བདག་ཀྱང་གྲུབ་སྙམ་དུ་སངས་རྒྱས་པ་ལ་འགོད་པ་ཡིན་ལ། འདིར་ཞེ་འདོད་བདག་ལ་བསྙགས་པ་མིན་པར་མིག་སོགས་ཀྱིས་མིག་སོགས་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཙམ་ཞིག་སྒྲུབ་ན་ནི་གྲུབ་ཟིན་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ཞེ་འདོད་གྲུབ་པ་ལ་ཅི་ཡང་མི་ཕན་ལ། ཞེ་འདོད་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་ནི་རྟགས་དེས་མི་ནུས་ཏེ་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྦྱོར་བ་དེ་དག་འགོད་ཚུལ་གྱིས་འགལ་བར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ཞིབ་པར་རྣམ་འགྲེལ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །གཙོ་བོ་དགག་སྐབས་མེད་པ་གཞན་ལས་གྲོལ་ཞེས་པ་རི་རྭ་སོགས་མིན་པ་ཙམ་སྟེ་མེད་པ་གཞན་མིན་ཀྱང་རང་ཉིད་ཡོད་པར་མི་གྲུབ་པའོ། །བདེ་སྡུག་གཏི་མུག་ཙམ་ལ་གཙོ་བོས་ཁྱབ་པ་ཞེས་དང་བདེ་སྡུག་གཏི་མུག་ཙམ་ལས་གཙོ་བོའི་ཁྱབ་པ་ཞེས་དཔེ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་འདུག་ཀྱང་། གང་ལྟར་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་དེ། དང་པོ་ལྟར་ན་ཚོར་བ་གསུམ་ལ་གཙོ་བོ་གཅིག་གིས་ཁྱབ་པ་མེད་དེ། གཙོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་དང་། གཉིས་པ་ལྟར་ན་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྟགས་ལས་གཙོ་བོ་ཡོད་པའི་ཁྱབ་པ་མེད་དེ། དེ་དག་དང་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཤིང་དང་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་འགོད་པ་ལས་འདིར་ཕྱི་མ་ལྟར་བཟུང་བའོ། །ཡང་གཙོ་བོའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་བདེ་སྡུག་དམིགས་པ་ཞེས་པ། གཙོ་བོ་ཡོད་དེ། གཙོ་བོའི་གཟུགས་བརྙན་བདེ་སོགས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཟེར་ན། ཆོས་ཅན་གཙོ་བོ་ཉིད་གཞི་མ་གྲུབ་པས་ཕྱོགས་ཆོས་མ་གྲུབ་པའོ། །ཡང་རང་བཞིན་དང་ནུས་པ་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཙམ་ལ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བས་མ་ཁྱབ་སྟེ་ཞེས་པ། རང་བཞིན་རྗེས་སུ་འགྲོ་ན་
21-5-150b
བདག་དང་གཙོ་བོ་ལ་ཤེས་བྱ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ཝ་དང་སེང་གེ་ལ་སྲོག་ཆགས་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་རྗེས་སུ་འགྲོ་ཡང་དེ་དག་གཅིག་མིན་པར་བསྟན་པ་ནི། སྔ་མ་ཁོ་རང་གིས་ཁས་བླངས་དང་། ཕྱི་མ་མངོན་སུམ་གྱིས་གནོད་པ་བརྗོད་པའོ། །ནུས་པ་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་དགག་སླད་འགྲེལ་བར། བསྐྱེད་པས་ཡོད་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་འགལ་བའི་རྟགས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སོགས་དོན། ས་བོན་གྱིས་མྱུ་གུ་བསྐྱེད་པས་ས་བོན་ཉིད་ད་ལྟ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་ན་འགལ་ཏེ། འབྲས་དུས་རྒྱུ་འགགས་ནས་སླང་སྐྱེ་མི་རུང་བས་དེ་མེད་པ་བཞིན་རྒྱུ་གཙོ་བོ་དེ་ད་ལྟ་འབྲས་དུས་ན་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
"明智者"也就是"通达明智"，是技艺师的同义词。关于我和世界常断的四种分别，以及某些断灭论者的四种主张，其实是同一意思，因为某些断灭论者也认为某些东西是常住的。
认为"有能够遍及一切有情并能起作用的我"也不合理。这是指每一个有情都有我，因此遍及一切，或者认为我遍及自身，这样表述。
数论派在论证我的存在时，提出似因论证，以为这能证明他们所希望的我的存在。数论派说："眼等二十四法为所立，是为他作用的，因为是合集的缘故，如床榻和坐垫。"他们无法直接提出证明我存在的论据，所以把二十四种所知立为争论点或所立法。因为所知只有二十五种，除此之外的"我"只能是知识之人，他们认为如果证明眼等是为其作用，那么也就证明了我的存在。这里所求非关于我，若仅证明眼等对眼等以外的事物有所助益，那就成了证明已成立的事物，对所求证之事毫无帮助；而按他们所求来证明，此因也无能力，因为没有联系。因此，这些论式在立论方式上存在矛盾，详细情况如《释量论》所说。
在否定胜因时，"离于他无"指的是仅仅不是山角等，虽非其他无，但自身存在也不能成立。
"乐苦痴仅由胜因遍及"和"仅从乐苦痴推出胜因的遍及"虽然有两种不同的版本，但都不矛盾。按照第一种说法，三种感受不被一个胜因所遍及，因为胜因本身不存在；按照第二种说法，从乐苦舍的标志无法推出胜因存在，因为它们之间无法建立同一性与差异性的关系，如木头与虚空。此处采用后者的解释。
再者，"观见胜因影像的乐苦"，若说"胜因存在，因为观见胜因影像的乐等"，则所立法胜因本身作为基础不成立，所以因不成立。
又"仅随顺自性和能力不能遍及成为一体"，指自性相随，如我和胜因具有所知性的自性相随，狐狸和狮子具有生物性的自性相随，但它们并非同一，前者是他们自己承认的，后者是被现量所违背的说法。能力相随，如种子生出芽，为了否定这点，注释中说："若以生起证明存在则是相违因"等，意思是：若以种子生出芽来证明种子现在存在，则是相违的，因为在果时因已灭而不能再生，同样，因胜因现在在果时中也不能成立为存在。


 །འདུས་པ་མ་ཡིན་པའི་གཞན་ཅེས་པས་བསྒྲུབ་ན་ཞེས་སོགས་དོན། སྔར་ལྟར་མིག་སོགས་གཞན་དོན་བྱེད་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྟགས་དེ་དོན་མེད་ཚུལ། གཞན་ཙམ་ཞིག་གྲུབ་པས་བདག་མི་འགྲུབ་པ་བུམ་པ་ལས་སྣམ་བུ་བསྒྲུབ་པ་བཞིན་འབྲེལ་མེད་དུ་འགྱུར་ལ། འདིར་གཞན་ཞེས་པ་ཞེ་འདོད་ཀྱི་བདག་ཤེས་རིག་གི་སྐྱེས་བུ་ལ་ཟེར་ན་དཔེ་མལ་སྟན་སོགས་ཀྱིས་རྟག་བདག་གི་དོན་བྱེད་པར་གྲུབ་ཟིན་པ་མིན་པས་དཔེ་ལ་རྗེས་འགྲོ་མེད་ཅེས་སྨྲས་པ་ན།གཞན་ཙམ་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་ནོ་ཟེར་བ་མིག་སོགས་ཀྱིས་གཞན་གཟུགས་སོགས་ཤེས་པ་ལྟ་བུའི་དོན་བྱེད་པ་ཙམ་གྲུབ་ཟིན་བསྒྲུབས་པས་ཅི་ཡང་མི་ཕན་ལ། འདིར་གྲངས་ཅན་པས་རྟགས་འགོད་ལུགས་ཀྱང་། མིག་སོགས་འདུས་ཤིང་བསགས་པ་མིན་པའི་ཡུལ་ཅན་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་དེ། འདུས་ཤིང་བསགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འགོད་ལ། དེ་ཡང་རྡུལ་དང་སྐད་ཅིག་སོགས་ཆ་དུ་མ་ཡོད་པ་ནི་འདུས་བསགས་དང་དེ་མིན་པ་ནི་རྟག་པ་དང་ཡུལ་ཅན་ནི་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་རྟགས་འདི་ཞེ་འདོད་ལ་རྗེས་འགྲོ་མེད་ཅིང་། སྨྲས་ཆོས་ལ་འགལ་
21-5-151a
བ་ཡོད་དེ་དང་པོ། འདུས་བསགས་མིན་པ་ཞེས་པའི་ཆོས་འདི་ཆོས་ཅན་མིག་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་སུ་ཡར་སྦྱར་ནས། དེས་གཞན་དོན་བྱེད་ཅེས་འདུས་བསགས་མིན་པའི་རྟགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་ན། ཆོས་ཅན་གྱི་ཆོས་དང་འགལ་བའི་རྟགས་སུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འདུས་བསགས་མིན་པ་ཁྱད་གཞི་བྱས་ནས་མིག་སོགས་དེའི་ཁྱད་པར་དུ་བཟུང་ན་ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་དང་འགལ་བའི་རྟགས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་བསྒྲུབ་བྱ་གཞན་དོན་བྱེད་པ་དེ་ལ་མར་སྦྱར་ན་འདུས་བསགས་མིན་པ་ནི་རྡུལ་དང་སྐད་ཅིག་མ་སོགས་ཀྱི་ཆ་མེད་པ་ཡིན་ལ་དེ་མེད་པ་གཅིག་པུ་དང་རྟག་པ་དེ་ཁྱད་གཞིར་བྱས་ནས་དེའི་དོན་བྱེད་ཅེས་ཟེར་ན་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་འགལ་ཏེ་འདུས་ཤིང་བསགས་པས་རྟག་པའི་དོན་བྱེད་པ་མི་སྲིད་དེ། དོན་བྱེད་ན་རྟག་པ་ཡིན་པ་འགལ་བས་སོ། །དོན་བྱེད་པ་ཁྱད་གཞིར་བཟུང་ནས་དེའི་ཁྱད་པར་འདུས་བསགས་མིན་པའི་ཡུལ་ཅན་དུ་བྱས་ན་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་འགལ་ཏེ། རྟག་པ་ཆ་མེད་ནི་འདུས་བསགས་ཀྱིས་ནམ་ཡང་བྱ་མི་ནུས་ཏེ་ནུས་ན་འདུས་བསགས་མིན་པ་ཉམས་སོ། །དེས་ན་དེ་འདྲ་ཟོལ་སྦྱོར་གྱི་རྟགས་བླུན་པོས་སྨྲ་བའོ། །གྲངས་ཅན་པའི་རྟགས་འདི་འགལ་ཚུལ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་གཞུང་འཆད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྣ་ཚོགས་བཤད་ཀྱང་བདག་གིས་འདི་ན་བཤད་པ་ཙམ་ཁོ་ན་ལེགས་པར་གནས་སོ། །བུམ་པ་འཇིག་ཚེ་བུམ་པའི་བསྐལ་པ་དང་གསལ་བ་དང་ངོ་བོ་གསུམ་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཅེས་པའི་སྐབས།གྲངས་ཅན་ལུགས་ལ་འགགས་པ་ཞེས་པ་བསྐལ་པའི་དོན་ཙམ་ལ་འཛིན་པས་བསྐལ་པའི་དོན་ཙམ་ལ་འགགས་པའི་བརྡ་བརྗོད་པར་གོ་དགོས་སོ། །ཚུལ་འདིས་རང་སེམས་སངས་རྒྱས་སུ་འདོད་པའང་ཁེགས་པ་ཞེས་སོགས་སྐབས་གཞན་གྱིས་མ་དག་པའི་སེམས་ལ་
21-5-151b
སངས་རྒྱས་སུ་འདོད་ལ། འདིར་ནི་ཞེས་རང་ལུགས་ལ་སྣང་ཚུལ་ལ་སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་དུ་སྣང་ཡང་དོན་ལ་དག་མ་དག་པ་མེད་པས་དག་མཉམ་སྤྲོས་བྲལ་དུ་གཏན་ལ་ཕབས་པ་ལ་ཆོས་ཀུན་ཡེ་ནས་རྣམ་པར་དག་ཅིང་སངས་རྒྱས་པ་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་དོ། །ཞེས་སོ། །བྱེ་བྲག་པའི་སྐབས། བློ་སོགས་བདག་གི་ཡོན་ཏན་ཅན། །ཞེས་པའི་ལུང་འདྲེན་ཚིགས་བཅད་འདིར། །རྟོག་གེ་འབར་བར། བློ་སོགས་བདག་གི་ཡོན་ཏན་བཅད་ཅེས་དང་། བྱེ་བྲག་པ་ཡིས་ཐར་བར་ཤེས་ཞེས་གསུངས་ཀྱང་འགྱུར་ཁྱད་ལྟ་བུ་ལས་དོན་ལ་མི་འགལ་བས་མ་བཅོས་ཏེ། བློ་སོགས་བདག་གི་ཡོན་ཏན་རྣམས་མ་འོངས་པ་ན་མི་འབྱུང་བར་བྱས་ནས། ཡིད་ལ་བདག་ཅེས་པའི་རྣམ་རྟོག་ལོག་པ་ན་ཐར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་པས་འདོད་པའོ་ཞེས་སོ། །དབང་ཕྱུག་མི་རྟག་པ་ནི་ནམ་ཡང་མེད་པས་ཞེས་སོགས་དོན་དབང་ཕྱུག་མི་རྟག་པ་གཅིག་གིས་སྣོད་བཅུད་ཀུན་བྱེད་པ་ནི་རིགས་པས་མི་འཐད་ལ། བྱེ་བྲག་བས་ཀྱང་དེ་ལྟར་མི་འདོད་པས་ནམ་ཡང་མེད་ཅེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
"若以非合集的他来证明"等的意思是：前述以眼等为他作用的论证无效的方式：仅仅证明一个"他"不能证明我的存在，如以瓶子证明毛毯，会成为无关联；这里若"他"指的是所求的知识之人，那么例子床榻等为常我作用尚未成立，因此无法在喻例上建立同品周遍。若说所证只是"他"，眼等对其他色等起作用，这只是证明已成立的事，毫无益处。而数论派立论方式是："眼等为非合集聚者的对境者之作用，因为是合集的缘故"。其中，具有多个尘粒和刹那等部分者为合集，非此者为常，而对境者指的是意识。对此，此因对所求无同品周遍，且对所述法有相违：第一，若将"非合集"作为所立法眼等的限定，然后说"它作他用"以合集为因来证，则成为与所立法性质相违的因。若将"非合集"作为主体，将眼等作为其限定，则成为与所立法本体相违的因。若将"作他用"向下连接，"非合集"是无尘粒和刹那等部分，是无部分的一和常，以此为主体说"作其用"，则与法的本质相违，因为合集不可能作常的作用，作用与常相违。若将"作用"作为主体，以"非合集的对境者"为其限定，则与法的限定相违，常无分者永不能被合集所作，若能，则非合集性就失坏。因此，这种似因论证是愚者所说。
虽然解释《释量论》的诸多学者对数论派的因有各种不同解释，但我在这里的解释是最为合理的。
关于"瓶子消灭时，瓶子的隐藏、显现和本质三者是一还是异"的问题，按数论派，"消灭"只是理解为隐藏的意思，所以应理解为对隐藏义赋予消灭的名言。
"以此理自心认为是佛也被破"等，其他情况下未净化的心被认为是佛，而"此处"指自宗，虽然显现方式上有佛和众生的区别，但实际上并无清净不清净的差别，因此确立为清净平等离戏，并在言语上称之为"一切法本来清净成佛"。
关于胜论派，"智等为我德具"这一引述偈颂，在《燃灯论》中说"智等为我德断"和"胜论派知为解脱"，虽有译文差异，意义无违故未作修改：胜论派认为通过使智等我德在未来不再生起，当意识中"我"的分别念消失时就是解脱。
"自在非无常是永不存在"等意思是：由一个无常的自在创造一切器情世界在理上不成立，胜论派也不如此认为，因此说"永不存在"。


 །ཡང་ན་དབང་ཕྱུག་རྟག་པ་ཉིད་བྱེད་པ་པོ་དེ་ཡང་། རིགས་པས་མི་འཐད་ཅེས་སྦྱར་ཀྱང་འདྲ་བས་དགག་ཚིག་ཡོད་མེད་གང་ལྟར་ཀྱང་རུང་མོད་འདིར་མ་དཔེ་ན་མཐོང་བ་ལྟར་མ་བཅོས་སོ། །དབང་ཕྱུག་འགོག་སྐབས་འདོད་ན་མ་བྱས་པར་གསལ་ལོ་ཞེས་པ། རང་གིས་རང་མི་བྱེད་དེ། རང་མ་གྲུབ་པའི་སྔོན་ནས་བྱ་བར་མི་ནུས། གྲུབ་ན་བྱ་མི་དགོས་པའི་རིགས་པས་མ་བྱས་པར་གསལ་ལོ་ཞེས་སོ། །དེས་ན་དབང་ཕྱུག་མ་བྱས་པས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེད་པ་པོར་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་མ་སྐྱེས་མ་བྱས་ན་མོ་གཤམ་བུ་བཞིན་མེད་པར་ངེས་པའི་རིགས་པས་སོ། །སྣོད་བཅུད་ཀྱང་རང་བྱུང་དུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་དབང་ཕྱུག་མ་བསྐྱེད་པར་བྱུང་རུང་ན་སྣོད་བཅུད་ཀྱང་དེར་ཅིས་
21-5-152a
མི་རུང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །སྡུད་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་ཉིད་ཀྱང་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ། དབང་ཕྱུག་རྟག་པ་སྡུད་པའི་ལྷ་ཁམས་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་ཡང་དབང་ཕྱུག་ལས་ཁྱབ་ཆེ་ཞིང་རྩ་བའི་གྲུབ་མཐའ་ལའང་གནོད་ལ། དེ་འདྲའི་དབང་ཕྱུག་རྟག་པ་གཞི་མི་སྲིད་པས་དེ་སྡུད་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་ཡང་མི་སྲིད་དེ། མོ་གཤམ་བུའི་སྡེ་ཚན་བཞིན་དུ་མེད་ལ། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ལྷ་ཡིན་པས་སྣང་རུང་ཡིན་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུ་སུས་ཀྱང་དམིགས་པ་མེད་པས་སོ། །ཞེས་སོ། །གཞན་དུ་ལྷ་ཁམས་ཙམ་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པས་འགོག་པ་ཙམ་དུ་བཟུང་ན་གོ་བ་ཤིན་ཏུ་ལོག་པའོ། །དུས་གཅིག་པ་མི་རུང་བ་ནི་དུས་ཀྱི་འཇོག་བྱེད་བུམ་སྣམ་ལྟ་བུ་ཉིད་མ་གྲུབ་པ་དང་། དུས་མཉམ་པ་མི་རུང་བའི་སྐབས་སོགས་ཕལ་ཆེར་དུ། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ། ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཅིག་ཤོས་སུ་བཏགས་པ་ཙམ་ལས་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཏེ་དབུ་མའི་གཞུང་སྤྱིར་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་བཞིན་ནོ། །དུས་མཉམ་པར་ཕྲད་པ་མེད་དེ་གཅིག་ལ་གཉིས་མེད་པས་སོ་ཞེས་དང་། གཉིས་ཀ་ཚོགས་པའི་ཕྲད་པ་མེད་དེ་རང་གཞན་རྫས་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ། དུས་མཉམ་པའི་དངོས་པོ་གཅིག་པུ་དེ་ཅིག་ཤོས་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉིས་ཀ་ཚོགས་པ་ཞེས་པའང་བརྟགས་ན་རང་གཞན་རྫས་འགལ་བས་ཕན་ཚུན་འདྲེ་བ་མེད་པས་ན་དོན་དམ་པར་ཕྲད་པ་མི་སྲིད་དོ། །ཆ་མེད་ལ་ཕྲད་པ་མེད་དེ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དང་གཅིག་གིས་ཕྲད་པ་གང་ལྟར་ཀྱང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆ་བཅས་ལ་ཕྲད་པ་མེད་དེ་ཆ་མེད་ཕྲད་པ་མ་གྲུབ་བར་དུ་ཆ་བཅས་ཉིད་དཔྱད་གཞིར་འགྱུར་ཏེ་མ་ཕྲད་པ་བཞག་ནས་གང་ཕྲད་
21-5-152b
དཔྱད་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚམས་བཅས་མཚམས་མེད་ཕྲད་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དང་པོ་ལྟར་ཤ་དང་གྲིའི་བར་ན་དེ་གཉིས་མ་ཕྲད་པའི་མཚམས་ཡོད་ན། དེ་ཚུར་གྲི་ལ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནམ། ཕར་ཤ་ལ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནམ། དེ་གཉིས་ཀ་གང་དུའང་མི་གཏོགས་པའི་གཞན་ཞིག་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་མཚམས་སྟོང་པར་གྲི་ཡོད་པར་ཐལ་ལ་དེ་ལྟ་ན་གྲིའི་སོས་མ་རེག་པར་གཅོད་པར་ཐལ་ཞིང་། གཉིས་པ་ལྟར་ན་མཚམས་དེ་ཤ་ཡིན་པས། ཤ་དང་གྲི་ཕན་ཚུན་བསྣོལ་ནས་གཅིག་གི་གོ་སར་གཅིག་ཞུགས་པའི་ཚེ། མཚམས་ཀྱི་ཤ་དེ་བརྒལ་ནས་ཤ་དངོས་ལ་གྲི་ཕྲད་པ་མི་སྲིད་ཅིང་། ཕན་ཚུན་བསྣོལ་བས་ན་ཤས་གྲི་གཅོད་པར་ཐལ་ལ། གསུམ་པ་ལྟར་ན་ཤར་གྱི་གྲི་དང་ནུབ་ཀྱི་ཤ་ཡི་བར་དུ་འདོམ་ལ་སོགས་པས་ཆོད་པ་བཞིན་དུ་མ་ཕྲད་པས་གཅོད་པའང་མི་རིགས་སོ། །གཉིས་པ་ལྟར་བར་མེད་ནའང་དེ་གཉིས་འདྲེས་པར་འགྱུར་བས་གཅད་བྱ་གཅོད་བྱེད་དུ་མི་སྲིད་དེ། ཤ་ནང་དུ་གྲི་བཅུག་པ་གོང་བུ་གཅིག་གི་དངོས་པོ་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་སོ་སོར་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་ན་དེས་དེ་ཆོད་པའང་ག་ལ་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་གྲི་སོའི་རྡུལ་ཕྲན་དང་ཤ་ཡི་རྡུལ་མ་འདྲེས་པས་བར་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བར་ཡོད་ན་ཕྲད་པ་མེད་པ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་བཞིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
或者，连接为"常住的自在为作者，也不合理"，无论有无否定词都可以，此处根据所见原本未作修改。在破斥自在时"若承认则明显非所作"的意思是：自身不能造作自身，因为在自身尚未成立之前无法作为，已成立则无需作为，以此理由明显非所作。因此自在既是非所作，也不适合成为一切的作者，这是以"未生未作如石女儿必定不存在"的道理。"器情世界若能自生则相同"意思是：若自在未被产生而能存在，器情世界为何不能如此存在。
"收摄天界也因应见未见故"意思是：若有常住自在作为收摄之天界，则此天界比自在更具广泛性，且违背根本宗义；这样的常住自在根本不可能存在，因此收摄它的天界也不存在，如同石女儿的类别；若存在，作为神应是可见的，但未被任何人所见。若仅理解为"天界仅仅因为应见未见而破斥"，则理解完全错误。
"同时不合理"是说时间的建立根基如瓶毯等本身不成立，在"同时不合理"等情况大多论述"因相互观待"，意思是：一切观待而成的事物都只是依一方而安立另一方，本性上不成立，如中观论著中普遍著名的观点。
"同时无接触，因为一中无二"以及"二者聚合无接触，因自他实相违"，意思是：一个同时的事物由于与另一个无联系，以及所谓的二者聚合，经检验因为自他实体相违而互不相融，故胜义中不可能有接触。无分者无接触，因为不论与所有方向接触还是以一方接触都不合理；有分者无接触，因为在无分者接触尚未成立之前，有分者就成为待检验对象，必须在确立无接触的基础上再检验何者接触。
有间隔和无间隔的接触也不合理：第一种情况，如肉与刀之间有未接触的间隔，那么此间隔是属于刀，还是属于肉，或是不属于两者的他物？若属于刀，则间隔处本为空，却有刀存在，如此一来，不需刀刃触碰就能切割；若属于肉，则该间隔即是肉，当肉与刀交叉，一者进入另一者的位置时，刀无法越过间隔的肉触及实际的肉，且因交叉，肉反倒会切割刀；若不属于任何一方，则如同刀在东而肉在西，中间隔着几尺距离一样，未接触怎能切割？
第二种情况，无间隔，则两者会相混，无法成为所切和能切，如肉中放入刀成为一团，融为一体后不能各自存在，如何能被切割？因此刀刃微尘与肉微尘未混合，故非无间隔。有间隔则无接触，如刚才所说。


 །ནམ་མཁའ་ན་སྒྲ་ཡོད་ན་རྟག་ཏུ་ཐོས་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཞེས་སོགས་དོན། ཨོཾ་བརྗོད་པས་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་བསལ་ཚེ་ཨོཾ་སྒྲ་ཐོས་ན་ཨོཾ་གྱི་སྒྲ་ཡོད་པའི་ནམ་མཁའི་ཁོང་དེ་ན་གནས་པའི་དུང་སྒྲ་སོགས་ཀྱང་དུས་དེར་ཐོས་པར་ཐལ་ཏེ། སྒྲ་ཀུན་ནམ་མཁའི་ཁྲོད་ན་རྟག་ཏུ་གནས་པ་ལ་ཁྱད་མེད་པས། ཁ་ཅིག་གི་སྒྲིབ་བྱེད་བསལ་དུས་དེར་གནས་ཀུན་ཀྱང་ཐོས་པར་ཐལ་ཏེ་ཁྱད་མེད་དོ། །འོ་ན་ལྕེ་རྐན་ལས་སྒྲ་བྱུང་བའང་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་དོགས་པ་སྐབས་
21-5-153a
འདིར་བཀོད་པ་ནི། སྒྲ་ནི་གྲེ་བ་སོགས་སྦུབས་སྟོང་པའི་ཆ་ལས་འབྱུང་བ་མིན་ན་ལྕེ་རྐན་ལས་འབྱུང་བའང་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། དེ་མི་མཚུངས་ཏེ་ལྕེ་རྐན་ལས་འབྱུང་བར་དམིགས་ལ། རྐྱེན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་ལས་འབྱུང་བར་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ནམ་མཁའ་མེད་པར་ཡང་སྒྲ་འབྱུང་བར་མ་དམིགས་སོ་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྕེ་རྐན་སོགས་སྒྲའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་མི་གནས་པར་བྱེད་པའི་གེགས་ཡོད་པ་ལ་འཁྲུལ་བར་ཟད་ཀྱི། སྒྲ་སྐྱེད་ནུས་ཀྱི་དངོས་པོ་གཞན་མཁའ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འདོད་དོ། །འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་ནམ་མཁའ་དང་སྣང་བ་སོགས་རྐྱེན་དུ་གསུང་པ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཐོག་རེག་གི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཙམ་ལ་གསུངས་ཏེ། ཐོགས་རེག་མེད་ཙམ་ལ་འཇིག་རྟེན་ན་ནམ་མཁའ་ཞེས་གདགས་པ་དེ་དང་སྒོ་བསྟུན་གྱི་ཁྱོད་ལྟར་དངོས་པོར་འདོད་པ་མིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དངོས་པོ་ལ་སྒྲ་དང་གཞན་ཡང་མ་གྲུབ་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་པའི་དོན། དོན་དམ་པར་སྒྲ་ལྕེ་རྐན་སོགས་ལས་ཀྱང་གྲུབ་པར་མི་འདོད་པས་སྒྲ་དང་གཞན་གཟུགས་སོགས་ཀྱང་བདེན་པ་མེད་པར་གསུངས་སོ། །ཞེས་པའོ། །དེ་ཡིན་མིན་གཉིས་ཀ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ། སྤྱི་དེ་གསལ་བ་དེ་ཡིན་པ་དང་། དེ་མིན་པར་རང་སྐྱེ་བར་ཡོད་པ་གཉིས་ཀ་མ་གྲུབ་ཅེས་སོ། །ཡང་འགལ་བ་གསུམ་གྱི་བརྟག་པ་ལས། ཞེས་སོགས་སྐབས་གསུམ་ནི། ལུས་དང་ཡན་ལག་གཅིག་ན་ཡན་ལག་ལ་བརྟེན་ནས་དང་། ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་འགལ་བ་གཉིས། ལུས་ཡན་ལག་ཐ་དད་ན་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པས་གནོད་པ་སྟེ་རིགས་པ་དང་འགལ་བ་གསུམ་མོ། །རྫས་ལྡོག་དང་སྤྱི་ཁས་ལེན་པའང་འདི་ཁོ་ནས་ཁེགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལྡོག་པ་དང་སྤྱི་དངོས་
21-5-153b
པོར་སྨྲ་བ་ཁེགས་པའོ། །སྤྱོད་པ་པའི་སྐབས་སུ། འཇུག་པ་དང་པོའི་སྒོ་ཞེས་པ་དམ་བཅའི་འཇུག་པ་དང་པོའོ། །གསང་ཚིག་ལས། སངས་རྒྱས་གསུང་ནི་ཚད་མ་མིན། །ལྟ་བ་གསུམ་པོ་སུན་འབྱིན་ཕྱིར། །ཞེས་ཟེར་བའི་ལྟ་བ་གསུམ་ནི། སྙན་ངག་དང་། མཆོད་སྦྱིན་དང་། སྲིད་སྲུང་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་པོ་གྲུབ་མཐའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་སྟེ་ལམ་གསུམ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་བ་དེའོ། །འདྲེས་པས་ཁྱབ་པ་མེད་ཀྱང་ཟླར་ཡོང་བས་ཞེས་པ། འོ་ཆུ་བཞིན་ཏུ་འདྲེས་ནས་ཁྱབ་པ་མིན་ཀྱང་ལུས་ལ་གོས་ལྟར་ཟླར་ཡོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཁྱབ་ཟེར་ན་དེ་མིན་སྟེ་ཁྱབ་བྱ་དང་ཁྱབ་བྱེད་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་དོན་ལ་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་སྤྱིར་བསྟན་ལ། ཁྱབ་འཇུག་ནི་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པས་ཀྱང་ཁེགས་སོ། །ལྡོག་པ་ནི་འདུ་བར་བཀག་ཟིན་ཏོ་ཞེས་པ་སྤྱིའམ་རྣམ་བཅུད་ཙམ་གྱིས་ཁྱབ་པའང་དོན་ལ་མེད་ཚུལ་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཁྱད་པར་ནི་དུ་མ་དང་དབྱེར་མེད་ན་དུ་མར་འགྱུར་བས། ཁྱད་པར་མི་རྙེད་དེ་ཆུ་དང་འདྲེས་པའི་འོ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་འདི་ཁྱབ་པ་མི་རྙེད་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་ནོར་བ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་ལྡོག་པའི་བཀག་ལུགས་ཁྱབ་བྱེད་ཁྱབ་འཇུག་དང་ཁྱབ་བྱའི་ཁྱད་པར་མི་རྙེད་ཚུལ་དཔྱད་པ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་ཁྱད་པར་ཞེས་ཁྱབ་བྱ་དུ་མ་ཉིད་པས་ཁྱད་པར་ཡང་མཐར་མི་གྲུབ་ཚུལ་དཔྱད་པ་གང་ཡིན་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་མོད་བརྟག་པར་བྱའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
"若虚空中有声音则应常听到"等的意思是：当念诵"唵"字除去遮蔽的风时听到"唵"声，则应当同时也听到存在于具有"唵"声的虚空处的螺声等，因为一切声音无差别地常住于虚空中，所以在除去某些声音的遮障时，所有存在的声音也应当被听到，因为无差别。如果说从舌和上颚产生声音也不合理，此处提出疑问：若声音不是从喉咙等空腔处产生，那么从舌和上颚产生也不合理吗？这不相同，因为可以观察到声音从舌和上颚产生，而没有观察到无缘虚空中产生声音。若说没有虚空也未观察到声音产生，所谓"无虚空"只是迷惑于有障碍阻止舌和上颚等声音之缘靠近，而并非认为有一种能生声音的其他实体称为"空"。那么世尊不是说过看见色法需要虚空和光明等作为条件吗？那是指无有障碍接触而言，即无障碍接触在世间上被称为虚空，随顺这种说法，而非如你所认为的实体。
"实体上声音和其他也被说为不成立"的意思是：胜义上不认为声音从舌和上颚等成立，因此说声音和其他色等也无实谛。"两种是非皆不成立"意思是：共相既不是那个明显的那个，也不是不同于它而自生存在，两者皆不成立。
又"从三相违的检验"等处，三种是指：身体和肢体若是一体，则依于肢体和依于身体两种相违；身体和肢体若是异体，则有所见应见而未见的违害，即与理违背的三种。"承认事物的反体和共相也由此而遮破"是指主张反体和共相为实物者被遮破。
在行部章节中，"最初入门"是指立宗的最初进入。秘语中说："佛语非量，为破三见"，这三见是：诗歌、祭祀和护国，这是一切宗义的根本，也称为三道。
"虽不遍满融合而成对偶"意思是：虽非如牛奶和水那样融合遍满，但如衣服在身上一样以对偶方式遍满。反驳说这不正确，因为所遍和能遍相互观待，实际上不成立，这是总的说明；而遍入者也被所见应见未见所破。"反体已遮止聚集"意思是：仅以共相或形相遍满在实际上不存在，如前已经解释。"特殊与多不可分则成多，故特殊不可得，如水乳交融"，这是"遍满不可得"的文字错误，还是分析反体的遮破方式，即能遍的遍入者与所遍的特殊不可得？或者"特殊"指所遍本身是多，因此特殊最终不成立的分析？无论是哪种理解都不矛盾，应当考察。


 །འདིར་དུས་དང་སྐད་ཅིག་གི་བརྟག་པས་ལྷ་མ་གྲུབ་པས་ལྷ་ལ་ནུས་པ་མེད་པར་ཁེགས་ན་རང་གི་ལྷ་ལའང་མཚུངས་སོ་ཞེ་ན་མི་མཚུངས་ཏེ། རང་གི་ལྷ་བདེན་གྲུབ་ཏུ་མི་འདོད་ལ། འདིས་བདེན་གྲུབ་ཏུ་འདོད་པས་དེ་འདྲའི་ལྷ་གཞི་མ་གྲུབ་པའོ། །ལོ་རྒྱུས་མི་སྲིད་དེ་ཞེས་སོགས་དོན་དམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དག་གོ། ཇི་ལྟར་སྣང་བཞིན་པའི་ཤེས་བྱ་ལས་ལྐོག་གྱུར་གྱི་ཟབ་
21-5-154a
མོའི་དོན་མི་འཐད་དེ་ཞེས་སོགས་དོན། མུ་སྟེགས་རྣམས་ན་རེ། ཕ་རོལ་མངོན་སུམ་མཐོང་བ་ཡི། དྲང་སྲོང་དེ་དག་ཚིག་ལ་ནི། རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པ་མེད། ཅེས་མངོན་སུམ་སྣང་བ་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་དོན་དང་འགལ་ཀྱང་གསང་ཚིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཁས་ལེན་པ་ཡོད་པ་དེ་དགག་ཚུལ་ཡིན་ལ། རང་གི་ཟབ་མོ་ཚུར་མཐོང་ལས་འདས་པར་འདོད་པ་ནི་དེ་དང་མི་འདྲ་སྟེ་ཚུར་མཐོང་ལ་བརྟེན་ནས་ཚུར་མཐོང་ལས་འདས་པར་རིམ་གྱིས་ངེས་པར་བྱར་ཡོད་ཀྱི། ཚུར་མཐོང་གིས་ཡུལ་ལ་ཚུར་མཐོང་དང་འགལ་བའི་དོན་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །བཟླས་པ་དགག་པའི་སྐབས། འདོད་ན་དུས་གཅིག་ཏུ། གཅིག་གིས་སྒྲ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་མི་ནུས་པར་གསལ་ལོ་ཞེས་པའི། འདོད་ཅེས་པ་འདིས་སྒྲ་ཐམས་ཅད་སྒྲར་རིགས་མཐུན་པས་སྔགས་སུ་འདོད་ཟེར་ན་སྔགས་མིན་ཏེ། སྔགས་ནི་ཚང་བར་བཟླ་དགོས་ན་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཚད་མེད་པས་དེ་ཀུན་དུས་གཅིག་སུས་ཀྱང་བཟླ་མི་ནུས་པས་ཡང་བསྐྱར་བ་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་སམ། སྔགས་འབྲུ་ཀུན་དུས་གཅིག་དུ་བརྗོད་མི་སྲིད་ལ། གཅིག་དུས་གཅིག་མེད་པས་བསྐྱར་བའམ་བཟླས་ཞེས་བློས་ཕར་བཏགས་པ་ཙམ་སྟེ་དོན་ལ་མ་གྲུབ་བོ། །འབྲུ་རེ་རེ་བཞིན་སྔགས་ཡིན་ན་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་གི་སྔགས་ཁྱད་པར་བ་བདེན་པར་འདོད་པ་དོན་མེད་པ་སོགས་སུ་ཐལ་ལོ་ཞེས་སོ། །འོན་ཀྱང་འདི་སྤྱི་མཐའ་བཅད་པ་ཙམ་ལས་ཁྱབ་འཇུག་པའི་འདོད་པ་སྒེར་ལ་གནོད་པ་མིན་པ་འདྲ་སྟེ་བར་ནས་ཡི་གེ་ཅུང་ཉམས་སམ་བརྟག་གོ། ཐ་སྙད་དུ་སྟོང་པས་མ་ཟིན་པའི་སྔགས་ཀུན་དོན་ཆུང་ཞེས་གསུངས་བ། གོ་འཕང་མཆོག་འགྲུབ་པའི་སྔགས་བཟླ་ཚུལ་རྣམ་དག་མིན་པ་ལ་གསུང་ངོ་། །སྤྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་སྔགས་ཟབ་མོ་གཡེང་བཞིན་དང་བདེན་ཞེན་དང་བཅས་པས་བཟླས་
21-5-154b
ཀྱང་དོན་ཆེ་སྟེ། འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་ལས། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རིག་སྔགས་མཆོག །བཟླས་པ་རྣམ་ཀུན་དོན་ཡོད་དེ། །གང་གིས་མིག་ཟུར་གྱིས་བལྟས་པའང་། རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་དུ་བསྟན་པ་ཞེས་པ་འདི་དང་སྤྱིར་གསང་ཚིག་ན་རྒྱུ་མེད་བསྟན་པ་གོང་དུ་གསུངས་པ་འདི་རྣམས་སྣོད་བཅུད་ཁྱབ་འཇུག་སོགས་ཀྱིས་བྱེད་པ་ལས་རྒྱུ་གཞན་མེད་པའམ། བྱེད་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་དུ་བསྟན་པའི་རིགས་པས་རྒྱུ་ཅན་ཀུན་ལ་འགལ་ཞེས་འགལ་བ་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྤྱིར་ཁྱབ་འཇུག་རྒྱུར་སྨྲ་བས་རྒྱུ་མེད་པ་ཁོ་ནར་ཁས་མི་ལེན་ཀྱང་གཞུང་དང་གསང་ཚིག་གི་ཁས་ལེན་མི་འདྲ་བ་འགལ་བ་སོགས་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱའོ། །ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེ་ན་ཞེས་པའང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུངས་པའང་དོན་སྣ་ཚོགས་སུ་གནས་པས་དེ་དང་འདྲ་ཟེར་ན་མི་འདྲ་སྟེ། དེ་དག་བློའི་རིམ་པ་དང་སྦྱར་ནས་བསྟན་ཀྱང་དོན་གཅིག་གི་གནད་དུ་འགལ་མེད་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ཁྲུས་ཀྱིས་དག་པ་དགག་པའི་སྐབས་མུ་སྟེགས་པ་ཁོ་རང་གི་ལུང་རྒྱལ་བྱེད་དྲང་བ་ལས། སྐྱོང་མཛད་དེ་ཡིས་ཅི་ཞིག་བགྱི་ཞེས་པ་ནི། རྒྱལ་པོ་ལ་སྐྱོང་མཛད་ཅེས་དྲང་སྲོང་རྒྱས་པས་བོད་པའི་ཚིག་སྦྱར་བའོ། །རྒྱུ་མེད་དགག་སྐབས། རྣམ་པ་བུམ་པར་ཡོད་པ་ལྟར། ཞེས་སོགས་དོན་ལྟོ་ལྡིར་བའི་རྣམ་པ་བུམ་པར་ཡོད་པའམ། གོང་བུ་འདི་རྣམ་པ་ལྟོ་ལྡིར་བའི་བུམ་པར་ཡོད་པ་ལྟར།སྣམ་བུར་ཡང་ཡོད་པར་ཐལ་ཏེ་སྣམ་བུ་དང་བུམ་པའི་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་གཉིས་ཀའི་རྒྱུ་སོ་སོར་མེད་པར་ངོ་བོས་བྱུང་བས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
此处以时间和刹那的考察破斥神不成立，从而否定神有能力，若问此与自宗神相同否？并不相同。因为自宗不承认神为真实存在，而此处承认神为真实存在，所以这样的神根本不成立。"历史不可能"等是就胜义而言。
"如所显现的所知中隐蔽深义不合理"等意思是：外道说："见彼岸现量之仙人，其言语不被比量所损害。"虽然与现量显现相比较的比量意义相违，但依据密语而接受的，这是破斥方式；自宗所承认的深义超越凡夫，与彼不同，因为依靠凡夫逐渐确定超越凡夫的境界，而非凡夫对境说与凡夫相违的意义。
在破斥重复之处，"若承认同时，一者不能表达一切声音明显"的"承认"指：若说一切声音以音声类同故承认为咒语，则不是咒语。因为咒语需完整诵读，而一切声音无量，谁也不能同时诵读所有声音，因此重复不成立。或者，不可能同时发出所有咒语音节，同一时间不存在一个，所以重复或诵读只是意识假立，实际不存在。若每个音节都是咒语，则吠陀论中所谓特殊真实咒语就成无意义等。然而，这似乎只是破除共同边界，而非损害毗湿奴信徒的个别主张，或者中间文字有些损坏，需考察。"世俗中未被空性摄持的咒语都意义小"所说的，是针对非清净的诵咒方式无法成就最高境界而言。一般而言，被佛加持的甚深咒语，即使散乱心和执著真实而诵，也有大意义，如《文殊根本续》所说："尽管如此，胜妙明咒，一切诵持有意义，即使以眼角视之，也将成为摄受。"
"一切示为无因"和上文秘语中所说无因，是指器情世界由毗湿奴等造作无他因，或以一切作者无因的理由与一切有因相违，虽然一般毗湿奴派不单单承认无因，但经典和密语的承许不同，相互矛盾等需详细考察。"法的教授与此相同耶"也是指：若说佛所说也安住于种种意义故与彼相同，则不同，因为虽随心智次第而教示，但在一义要点上无违入。
在破斥沐浴清净处，外道自己的引文《胜作正理》中"护持者彼何所为"是对国王称"护持者"，是仙人加施对国王的敬语。
在破除无因处，"形相如存在于瓶中"等意思是：腹圆的形相存在于瓶中，或此团块的形相腹圆存在于瓶中一样，应在毛毯中也存在，因为毛毯和瓶子的形相差别两者的因各自不存在，由自性而生故。


 །དེས་ན་བུམ་པ་ཡང་སྣམ་བུའི་རྣམ་པར་དང་། སྣམ་བུ་ཡང་བུམ་པའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བར་ཐལ་ལོ། །ཞེས་སོ། །ཡང་ན་རྟོག་པ་མེད་པར་
21-5-155a
ཐལ་ཏེ། ཞེས་པ་རྒྱུ་མེད་ཡིན་ན་བུམ་པ་ལྟོ་ལྡིར་བར་རྟོག་པའམ་བློ་ངོར་སྣང་བའང་མེད་པར་ཐལ་ཏེ། རྫ་མཁན་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་ལྟོ་ལྡིར་བའི་རྣམ་པར་བྱ་མི་ནུས་ཏེ་དེ་ལ་རྒྱུ་མེད་པས་སོ། །དཔེ་ཁ་ཅིག་ན་ལྟོས་པ་མེད་ཅེས་པ་མ་དག་ལ། ལྡོག་པ་མེད་ཟེར་ན་རྟག་ཏུ་མི་ལྡོག་པར་གོ་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་མ་དཔེ་བཞིན་བཤད་པའོ། །རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་ནི་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་པ་རང་ལུགས་རྒྱུ་ཡོད་དུ་སྨྲ་བ་ལྟར་ན་ཕྱོགས་དེར་བུམ་པ་སྔར་མེད་གསར་དུ་བཞག་ཚེ་ཡོད་པ་དང་གཞན་དུ་བསལ་ཚེ་དེ་ན་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་རུང་ཞེས་སོ། །འདི་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་འགའ་ཞིག་དུ་ཡི་གེ་ཅུང་ཟད་ཉམས་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ་སྟེ་བརྗོད་སྒྲོས་མི་གསལ་བ་ལྟ་བུ་རེ་འདུག་ཀྱང་དོན་ལ་འགལ་བ་མེད་ཅིང་། མ་དཔེ་གང་ནའང་མི་གསལ་བ་དག་ནི་ཇི་བཞིན་བཅོས་པའི་གདིང་མ་རྙེད་པས་བཞག་ལ། སླར་དཔེ་དག་པ་རྙེད་ན་འབྲུ་བཅོས་གྱིས་ཤིག །རྫས་གཅིག་ལ་ཆ་ཤས་ཀྱི་སྐྱེད་བྱ་བསྐྱེད་བྱེད་གཉིས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཞེས་པ། ཉི་མ་ཤར་བ། ཆུ་ཐུར་འབབ། སྲན་མ་ཟླུམ་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་འཆར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་རང་རྒྱུས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མེད་པར་རང་གི་ངོ་བོས་བྱ་བ་བྱེད་ན་བྱེད་པོ་ཉི་མ་རྒྱུ་དང་། བྱ་བ་འཆར་བ་འབྲས་བུ་ཡིན་དགོས་ན་དེ་ཆ་གཉིས་སུ་ཐལ་བ་དང་། ཡང་ཉི་མ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དེས་འཆར་བའང་བསྐྱེད་པ་ཡིན་གྱི་འཆར་བ་རྒྱུ་མེད་མིན་ཏེ། འཆར་བ་ཉི་མའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཉི་མ་གཅིག་པུ་ལ་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་དང་མ་བསྐྱེད་པའི་ཆོས་གཉིས་ཡོད་པ་འགལ་ཏེ་རྒྱུ་གཅིག་གིས་གྲུབ་པའི་རྫས་གཅིག་ཡིན་པས་སོ། །ཞེས་པའོ། །འདི་སྐབས་སྤྲིན་དང་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་དག་བཤད་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་ན་མཐོང་བའི་དཔེ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་འདུས་པ་དེ་རྒྱུ་མེད་གློ་བུར་དུ་བྱུང་སྙམ་པ་དང་།
21-5-155b
བསྟན་བཅོས་ལས་བཤད་པ་འཇིག་རྟེན་ཞིག་ཅིང་སྟོང་པ་ལས་སླར་ཆགས་པ་རྒྱུ་མེད་ཀྱི་དཔེར་རུང་སྙམ་པའི་ལོག་རྟོག་བཀག་པའོ། །མ་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་རྒྱུ་མེད་འགའ་ཞིག་སྲིད་དམ་ཞེ་ན་ཞེས་སོགས་དོན། ད་ལྟའི་སྣང་བ་འདི་རྣམས་ཕལ་ཆེར་ལ་རྒྱུ་མཐོང་ཡང་མཐོང་མ་མྱོང་བ་ཁ་ཅིག་ལ་རྒྱུ་མེད་པའང་སྲིད་སྙམ་ན་མི་སྲིད་དེ། དུ་བ་མེ་ལས་མ་སྐྱེས་པར་མི་འབྱུང་བས་ན། དུ་བ་ཙམ་མཐོང་ནས་རྒྱུ་མེ་མ་མཐོང་ཡང་མེ་ལྐོག་ན་ལ་རྒྱབ་སོགས་སུ་ཡོད་པ་བཞིན། རྒྱུ་ཉིད་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་ནས་དངོས་སུ་མ་མཐོང་ན་ཡང་། འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱུ་ཡོད་པར་ངེས་ཏེ། རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་འབྱུང་མི་སྲིད་པར་རིགས་པས་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །གསང་བ་བའི་སྐབས། མ་ཁྱབ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་བདེན་མོད་ཀྱི་ཞེས་པའི་དོན། གང་དུ་མ་ཁྱབ་པ་དེར་གསར་དུ་འཕོ་རུང་བས་རྟག་པར་དེ་ན་མེད་པ་བདེན་ཀྱང་ཞེས་སོ། །དེས་ན་གཟུགས་ཡོད་མེད་མཐོང་མི་མཐོང་འདྲེ་བཞིན་ཡོད་པར་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ། ཡོད་མེད་དང་མཐོང་མི་མཐོང་འདྲེས་ནས་ཡོད་པ་མི་འཐད་ཅེས་སོ། །འོ་ན་རི་མི་འགུལ་ཡང་ཤིང་དང་རྩ་སོགས་སྐྱེད་པའི་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་སོགས་དོན། འགྲོ་འོང་སོགས་མེད་ན་བྱ་བ་བྱེད་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ་ལ། རི་མི་འགུལ་ཀྱང་རྩ་སོགས་བསྐྱེད་པ་ལྟར་བདག་ཆེན་པོ་ཁྱབ་ཅིང་རྟག་པ་འགྲོ་འོང་སོགས་མི་བྱེད་ཀྱང་བྱ་བ་བྱེད་སྙམ་ན་མི་འཐད་དེ། རིས་མ་ཁྱབ་པའི་སྟེང་ནའང་ཤིང་སྐྱེ་བ་ཉིད་དང་ཞེས། ཤིང་སྡོང་གི་རྩེ་མོ་ལྟ་བུ་ལ་རིས་མ་ཁྱབ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པས་ན། བདག་གིས་ཁྱབ་བཞིན་ཏུ་སྐྱེད་པའི་དཔེར་མི་རུང་ངོ་། །སྡོང་པོའི་རྩ་བ་སྐྲད་ཀྱིས་གར་ཆོད་པའམ་ཁྱབ་པ་ན་རི་ཡིས་མེད་པར་ཕུལ་བའམ་དེད་པའི་ཕྱིར་རིས་ཤིང་ལ་མ་ཁྱབ་བོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
因此瓶子应当也以毛毯的形相产生，毛毯也应当以瓶子的形相产生。或者应无分别，因为若是无因，瓶子腹圆的分别或心识显现也应不存在，因为陶工等也不能使之成为腹圆形相，因为它无因。有些版本中有"无观待"，不准确；若说"无转变"，虽然可理解为永不转变，但依照原本解释。"依缘则成为合理"，意思是：按照自宗有因的主张，在那个方向上之前没有瓶子，新放置时则有，移到他处则在那里不存在等言说合理。
这些及其他一些段落中文字似乎有些损坏，表达不太清晰，但意思上无矛盾。对于所有版本中不清晰的部分，因未找到确切的修正依据而保留原状，若后获得清晰版本，请更正字句。
"于一物中不可能有部分的所作能作二者，因为"意思是：太阳升起、水向下流、豆子圆形，这些并非由自性，因为它们被各自的因产生为升起等的法。若无因由自体起作用，则作者太阳为因，升起的作用为果，太阳就应成为两部分；再者，产生太阳的因也产生了升起，升起并非无因，因为升起是太阳的性质。一个太阳中不可能有被因产生和未被产生的两种性质，因为是由一因成立的一体。
此处关于云和世界形成的解释是：破斥错误观念，认为世间所见的例子如天空中聚集的云是无因突然产生，以及论典中所说的世界毁灭成空后再形成可作为无因的例子。
"未见之事物无因或存在吗"等意思是：虽然现在的大多数现象可见其因，但对于从未见过的某些现象是否可能无因？不可能。因为烟不从火以外生起，所以虽只见烟而未见火，火仍在山后等处存在；同样，即使因隐蔽而未能直接看见，也可确定一切果都有因，因为通过理智确定无因则果不可能产生。
秘密部分，"未遍则无分别诚然"意思是：未遍之处可以新迁移，因此确实常时不存在于彼处。"故形色有无见不见如混合般不应存在"意思是：有无与见不见混合而存在是不合理的。
"若说虽山不动，但如生树草等作用"等意思：在说明无行来等则不能作用时，若想：如山不动却能生草等，同样大我周遍而常住，虽不行来等却能作用。这不合理，因为"在山未遍处也生树"，如在树顶等处山未遍而仍有生长，因此不能作为我遍及而生的比喻。树干根部被根系所切断或覆盖处，由山挤出或推动，因此山未遍及树。


 །ཞེས་པ་ལྟར་བཤད་ཀྱང་ཆོག་མོད་ལར་འབྲུ་ཟུར་ཅུང་ཉམས་
21-5-156a
པའམ་ཡང་ན་སྡོང་པོའི་རྩ་བ་ཞེས་དཔེ་ལ་ལར་བྱེད་སྒྲ་མེད་པ་ལྟར་ན་མཚོན་སོགས་ཀྱིས་བཅད་པའི་དོན་སོགས་སྣ་ཚོགས་སུ་བཤད་ན་རིགས་པའི་འཇུག་ཚུལ་དང་སྐྱོན་འཕུལ་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་འོང་ཀྱང་མ་སྤྲོས་ལ་སྤྱིར་རིགས་པའི་འཇུག་པ་མཐའ་ཡས་པའི་གོ་བས་ཚིག་གི་ཟུར་གཅོད་ཚུལ་སོགས་སྣ་ཚོགས་ཞིག་འོང་བས་ན་འདི་དང་འདི་འདྲའི་རིགས་ཕལ་མོ་ཆེ་ལ་དོན་གྱི་གནད་ལ་འགལ་བ་མེད་ཕན་ཆོད་ཚིག་གི་བབ་གོ་བ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ལེན་ཤེས་པ་ནི་བློ་གྲོས་འཇུག་པ་ཡངས་པའི་མཐུ་ཡིན་པས་ཕྱོགས་གཅིག་གི་མུན་འཐམ་སྤངས་ལ་སླར་ཡང་ཇི་བདེར་དཔྱོད་ཅིག །གཅེར་བུ་པའི་སྡོམ་པ་དགག་སྐབས། སྡོམ་པ་བསྡམ་བྱ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུད་གཅིག་ལ་བསྡམ་བྱ་སྡོམ་བྱེད་དུས་གཅིག་ཏུ་རྫས་འགལ་བས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྤྱིར་སྡོམ་བྱེད་བསྡམ་བྱ་ཕན་ཚུན་མ་ལྟོས་པར་མི་འགྲུབ་ལ། གཅིག་ཡོད་ཚེ་གཅིག་མེད་པས་ལྟོས་ནས་བཏགས་པ་ཙམ་ལས་དོན་དུ་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་པའོ། །འདི་སྐབས་ཤིང་ལ་སེམས་པ་མེད་ཅེས་བསྟན་པ་ནི་ཤིང་མི་གཅོད་པའི་སྡོམ་པ་སོགས་དོན་མེད་པར་བསྟན་པའི་སླད་དུའོ། །རྡུལ་ཆ་ཕྲ་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་འདིས་ཤིང་ལ་སེམས་མེད་པར་མ་ཟད་ཤིང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དུ་ཡང་དོན་དམ་པར་མེད་ཅེས་དགག་པའམ། རྡུལ་དུ་གྲུབ་པ་ནི་བེམ་པོ་ཡིན་པས་སེམས་མ་ཡིན་ཏེ་སེམས་རྡུལ་དུ་གྲུབ་པ་མེད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའི་དོན་དུ་རུང་ཡང་འདིར་ཡིག་སྐྱོན་ཅུང་ཞུགས་པ་འདྲ་སྟེ་དཔེ་དག་པ་དང་བསྟུན་ནས་ངེས་པ་རྙེད་ན་བཅོས་པར་བྱའོ། །ཐར་པ་འགོག་སྐབས། དངོས་པོ་ནི་གཞི་མེད་པས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པ། ཐར་པ་དངོས་པོ་པ་རིགས་པས་བརྟགས་ན་གཞི་མི་སྲིད་པའི་དོན་ཡིན་ནམ་སྙམ་མོ། །ཤེས་བྱ་དུ་མ་རང་བཞིན་གཅིག་པ་འགོག་པའི་སྐབས་
21-5-156b
སུ། འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་དུ་མི་འཐད་ཅེས་པའི་དོན། དུ་མ་གཅིག་ཡིན་ན་ལྷས་བྱིན་ལྷས་བྱིན་དུ་རྟོག་པ་མ་འཁྲུལ་པ་དང་། ལྷས་བྱིན་ལ་མཆོད་སྦྱིན་དུ་རྟོག་པ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པར་མི་འཐད་དེ། དེ་གཉིས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱང་འཕེན་པའི་སྐབས་སུ་འཇིག་རྟེན་སྔ་ཕྱི་མེད་དེ། ལུས་སེམས་རྫས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་རིམ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་ལུས་རྡུལ་ཕྲན་དུ་དེངས་པས་སོགས་ཀྱིས་བཤད་ལ། འདི་སྐབས་གཉིས་བཅས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱང་འཕེན་པས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བཀོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་ཟོལ་སྦྱོར་གྱི་སྒོ་ནས་གྲུབ་པར་རེ་བས་འདི་སྐད་དུ། བུམ་པ་ཆོས་ཅན། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ནས་མ་འོང་བའི་སྐྱེས་བུའམ། བུམ་པ་གང་རུང་གི་གཉིས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། ཨུཏྤལ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བུམ་ལྡན་རྩིག་པ་བཞིན་ཞེས་འགོད། ཡང་ན་ཆོས་ཅན་དང་རྟགས་དང་དཔེ་འདྲ་བ་ལ་ལུས་སེམས་རྫས་གཅིག་པའི་སྐྱེས་བུའི་ལུས་དང་བུམ་པ་གང་རུང་གི་གཉིས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྦྱར། དེ་གཉིས་གང་ཡིན་ཀྱང་དོན་འདྲ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དངོས་སུ་འགོད་མ་ནུས་ནས། བུམ་པ་དེ་ལུས་སེམས་རྫས་གཅིག་པའི་སྐྱེས་བུའི་ལུས་སམ། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ནས་མ་འོང་པའི་སྐྱེས་བུའི་གཉིས་བཅས་སུ་སྒྲུབ་པ་རྟགས་ཨུཏྤལ་མིན་པ་བཀོད་ནས་འདི་སྙམ་དུ། བུམ་པ་ལ་ཨུཏྤལ་མིན་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་གྲུབ་ལ། དཔེ་བུམ་པ་རྩིག་རྩར་བཞག་པ་ན་རྩིག་པ་དེ་ལ་གང་རུང་གི་གཉིས་བཅས་ཀྱི་ཁྱབ་པ་གྲུབ་སྟེ་རྩིག་པ་དེ་ཨུཏྤལ་མིན་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ལ། བུམ་པའི་གཉིས་བཅས་ཀྱང་ཡིན་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
如此解释也可以，但字词角落有些损坏，或者"树干根部"在有些版本中没有作者声音，如果解释为被刀等切断的意思等各种解释，虽然会产生各种理路的进入方式和推出缺陷的方式，但不必赘述。一般来说，由于理路的进入方式无量，通过理解可以有各种字词边角的剪裁方式，因此对这类和类似的大部分内容，只要意义要点无矛盾，就能理解不同表达方式的文字流畅性，这是智慧广阔作用的力量，应舍弃一面的执着，再随意思考。
在破斥裸行派的禁戒时，"禁戒依赖所禁的对象，在一相续中所禁与能禁同时实质相违故不成立"，指一般而言能禁与所禁相互不依赖则不成立，一者存在时另一者不存在，因此只是依赖而假立，实际上不成立。此处说"树木无有意识"，是为了说明不砍伐树木的戒律等无意义。"微细粒子也不存在故"，这或者是说树不仅无心，甚至连微尘极微也胜义中不存在的否定；或者意为：由粒子构成的是无情物，故非心，因为心不是由粒子构成的。此处似有文字错误，若找到清晰版本确定后可修改。
在破斥解脱处，"事物因无基础而不可能"，思想是：实有的解脱经理性考察则基础不可能存在。
在破斥多种所知为一性处，"不合理为错误和非错误"意思是：若多即是一，则对天授认为是天授的认知为非错误，对天授认为是祭施的认知为错误，这不合理，因为两者为一故，等等。
在断见派章节中"无前后世，因为身心为一实质故"等的意思，依次由"身变为微尘故"等解释。此处"具二"是断见派为证明无后世而立因，以似因方式期望证成，如此说：瓶子为所立，从后世未来的人或与瓶子二者随一俱有，因为是非青莲花的事物，如有瓶之墙。或者，在所立、因和例相同的情况下，配为"身心一实质的人身与瓶子随一二者俱有"。无论哪种都意思相同：因为不能直接立出证明无后世的因，所以证明瓶子与身心一实质的人身或从后世未来的人二者俱有，以非青莲花为因，意思是：瓶子有非青莲花的宗法，而在例子中，当瓶子放在墙根时，墙有随一二者俱有的周遍，因为墙是非青莲花的事物，也是与瓶子二者俱有。


 །དེ་ལྟ་ན་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་ཅན་བུམ་པ་ནི་བུམ་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་གཉིས་བཅས་སམ་ཟླ་བཅས་སུ་མི་སྲིད་པ་སྟེ། སྐབས་འདིར་སྨོས་པའི་ཟླ་བོ་འཇིག་རྟེན་ཕ་
21-5-157a
རོལ་ནས་འོང་བ་མིན་པའི་སྐྱེས་བུའམ། ལུས་སེམས་རྫས་གཅིག་པའི་སྐྱེས་བུའི་གཉིས་བཅས་ལས་འོས་མེད་པས་དེ་སྒྱུ་ཐབས་ཀྱིས་འགྲུབ་པར་རེ་བའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་ཡིན་ན་དངོས་པོ་གཞན་གྱི་གཉིས་དང་བཅས་པས་ཁྱབ་པ་ཡོད་པ་ནི་སྤྱིར་བཏང་སྟེ། དངོས་པོ་རྣམས་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་མིན་པར་དུ་མ་སྲིད་པས་ན་དངོས་པོ་ཡིན་ཚད་རང་དང་ཅིག་ཤོས་སུ་བགྲང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱི་གཉིས་བཅས་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་ཨུཏྤལ་མིན་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནའང་གཉིས་བཅས་ཙམ་ཡིན་པ་གཞིར་བཞག་ལ་བསམས་ནས། ངག་སྦྱོར་བའི་སྐབས་སུ་སྐྱེས་བུའི་ཚིག་ཚིག་གྲོགས་སུ་བཞག་པས་གཉིས་བཅས་སུ་འདོད་ན་སྐྱེས་བུའི་གཉིས་བཅས་གྲུབ་པ་ལས་འོས་མེད་ལ། སྐྱེས་བུ་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ནས་མ་འོང་པའམ། ལུས་སེམས་རྫས་གཅིག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པར་སྨྲས་པས་དོན་ལ་སྐྱེས་བུ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ནས་མ་འོངས་པའམ། ལུས་སེམས་རྫས་གཅིག་པས་ལུས་ཀྱི་སྔོན་དུ་བློ་མེད་ལ། ལུས་ཞིག་ནས་ཀྱང་སེམས་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་གྲུབ་སྙམ་པའོ། །དེ་ཡང་དེ་འདྲའི་སྐྱེས་བུའི་གཉིས་བཅས་རྐྱང་པར་སྨྲས་ན་དཔེ་ལ་རྗེས་འགྲོ་བསྟན་མི་ནུས་པས་འཇིགས་ནས། བུམ་པ་དང་གང་རུང་གི་གཉིས་བཅས་ཞེས་གཡོ་ཐབས་སུ་འགོད་པའང་། འདི་ལྟ་བུའི་ཟོལ་སྦྱོར་གྱི་རྟགས་དེས་ཞེ་འདོད་ནི་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པས་ཅི་ཡང་མི་ཕན་ལ། སྨྲས་ཆོས་ལ་སྨྱོན་པ་གཏོལ་མེད་ཀྱི་རྡོལ་ཐབ་སྨྲ་བ་ལྟ་བུའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ལས་ལེགས་པ་ཅི་ཡང་མེད་དེ། སྤྱིར་དངོས་པོ་ལ་དུ་མ་ཡོད་པས་དངོས་པོ་གང་ཡང་གཉིས་དང་བཅས་པ་ཙམ་ནི་གྲུབ་ཟིན་པས་བསྒྲུབ་མི་དགོས་ལ། སྐབས་ཀྱི་ངག་སྦྱོར་གྱི་དོན་ལྟར་ན་གང་རུང་གི་གཉིས་བཅས་གཏན་ནས་མིན་ཏེ་བུམ་པ་བུམ་པའི་གཉིས་
21-5-157b
བཅས་དང་གློ་བུར་བའི་སྐྱེས་བུའི་གཉིས་བཅས་གཉིས་ཀ་མིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བུམ་པ་བུམ་པའི་ཟླ་བོར་འགལ་ལ། གློ་བུར་བའི་སྐྱེས་བུ་རི་རྭ་བཞིན་དུ་གཞི་མ་གྲུབ་པས་དེའི་གཉིས་བཅས་ཡིན་པ་འགལ་ལོ། །དེས་ན་དཔེ་བུམ་ལྡན་རྩིག་པ་ལའང་སྤྱིར་གཉིས་བཅས་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་སྐབས་འདིའི་ཞེ་འདོད་ཀྱི་གཉིས་བཅས་ནི་གཏན་མེད་པས་ཅི་ཡང་མི་ཕན་ནོ། །གལ་ཏེ་ལུས་བུམ་མ་ཕྱེ་བར་དེ་གཉིས་ཐུན་མོང་གི་སྤྱི་ཙམ་ལ་བཟུང་ན་རུང་སྙམ་ན་མི་རུང་སྟེ་ལུས་བུམ་གཉིས་མིན་པའི་གང་རུང་ཞེས་པ་དོན་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་པས་སོ། །འོ་ན་སྒྲ་ཆོས་ཅན་མི་རྟག་སྟེ། བྱས་པའི་ཕྱིར། བུམ་པ་བཞིན་ཅེས་པ་ལའང་། དཔེ་དང་ཆོས་ཅན་ལ་ཐུན་མོང་དུ་གནས་པའི་བྱས་པ་དང་། མི་རྟག་མེད་པས་དེ་ཡང་མི་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན་མི་མཚུངས་སྟེ། མི་རྟག་པ་ཙམ་སྒྲ་དང་བུམ་པའི་ཁྱད་པར་མ་བྱས་པར་སྒྲུབ་རུང་སྟེ་སྒྲ་བུམ་གཉིས་ཀའང་མི་རྟག་པར་ཁྱད་མེད་པས་ན་མི་རྟག་པ་དེ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡོད་ཀྱང་། ལུས་བུམ་གང་རུང་གི་སྤྱི་ཞེས་པ་དོན་གཞན་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། བུམ་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་ལུས་བུམ་གང་རུང་ཞེས་པའང་ཡོད་པར་འགྱུར་དགོས་ན་དེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེ་འདྲའི་རྟགས་འགོད་པ་ནི་གྱི་ན་སྟེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། བརྗོད་བྱས་སྟོང་པ་བརྗོད་རྣམས་ཀྱི། །འདི་དེ་མི་ཤེས་ཀྱིས་བསླད་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ལུས་སེམས་རྫས་གཅིག་བཀག་པའི་སྐབས། སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་གསལ་ན་བྱིས་པའི་ཚད་མ་གང་གིས་ཀྱང་མི་མཐོང་བར་ཐལ་ལོ། །ཞེ་ན་འདོད་དེ། བྱིས་པས་སྐད་ཅིག་དངོས་སུ་མཐོང་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ། འཁྲུལ་རྒྱུས་བསླད་པ་དང་བྲལ་ནས་དོན་ངེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཐོང་བ་མེད་ཅེས་པའི་དོན་ཏེ། རྟོག་མེད་ཤེས་པས་སྐད་ཅིག་མ་མཐོང་མ་མྱོང་ཞེས་པའི་དོན་དུ་བཟུང་
21-5-158a
བར་མི་བྱའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
如此，场合的所立法瓶子不可能是瓶子自身的具二或伴随，因为此处所说的伴随者非从他世而来的人或身心一体的人的具二之外别无选择，因此希望以巧计手段来证成。
关于凡是事物则为其他事物的具二所周遍，这是一般而言：事物并非只是一个，而是可以有多个，因此凡是事物都只是可数为自身与另一者的具二，因此，若是非青莲花的事物也必是具二，基于这一前提，在言语表达时将"人"字作为词伴放置，如果认为是具二，则必然成立为人的具二，而这个人要么是不从后世而来，要么是身心一体的法，因此实际上人要么不从后世而来，要么因身心一体，身前无心，身灭后亦无心，由此证成无前后世。
若只说这样的人的具二，则无法展示喻例中的周遍，因而畏惧，所以以"瓶子和任一的具二"巧妙立论，但这种似因推理无法证成所求，毫无益处，只会在所说的法上产生如疯子无理的狂言之过，毫无益处。一般而言，事物中有多，任何事物皆具二已成立，无需证明；而按此处言语表达的意思，根本不是任一的具二，因为瓶子既非瓶子的具二，也非突然出现的人的具二，因为瓶子不能与瓶子成为伴随，而突然出现的人如同兔角般根本不存在，故不可能是其具二。
因此，例子"有瓶之墙"虽然一般有具二性，但此处所求的具二根本不存在，毫无益处。如果想不区分身体和瓶子，仅取其共同普性则可行？不可行，因为身瓶两者之外的任一别无他义。
那么，"声音为所立，无常，因为所作，如瓶子"中，例子和所立法共同存在的所作和无常也不存在，故也不成立？不相同，因为无常性不需区分声音和瓶子即可证成，因为声音和瓶子都同样是无常，所以无常在两者中皆有；但若身瓶任一的普性作为他义存在，则如同瓶子有无常性一样，身瓶任一也应当存在，但这不可能。
因此这种立因是不恰当的，如《释量论》所说："此为言说者，空于所诠义，为不解此彼，所污染。"
在破斥身心一体之处，"若刹那也不明显，则应凡夫量皆不能见，若如此则承许，凡夫确实不直接见到刹那"，意思是：没有在远离错因扰乱的情况下以确定义理的方式见到，不应理解为无分别知见不到或未曾经验刹那性。


 །ཉན་ཐོས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའི་སྐབས་སུ་སྡེ་བ་བཅོ་བརྒྱད་སོ་སོའི་འདོད་ཚུལ་འགོག་པ་རྣམས་དོན་ལ་འགལ་བ་མི་འདུག་ཀྱང་ཚིག་གི་བརྗོད་སྒྲོས་ཅུང་མི་གསལ་བ་རྣམས་ཡི་གེ་ཉམས་པ་ཕྲ་མོ་བྱུང་བ་འདྲ་སྟེ་མ་དཔེ་གང་ནའང་མི་གསལ་བ་རྣམས་ནི་སྤྱི་བརྟོལ་གྱིས་བཅོས་པར་མ་བྱས་པར་སོར་བཞག་པས་ན། སླར་ཡང་དཔེ་དག་ངེས་མཐོང་ནས་དོན་ཇི་བཞིན་སློང་ནུས་པ་བྱུང་ན་འབྲུ་ཟུར་བཅོས་པར་གྱིས་ཤིག །ཉན་ཐོས་པའི་ཐུན་མོང་གི་འདོད་པ་བདུན་གྱི་རྩོམ་བྱེད་རྡུལ་ཕྲན་དོན་དམ་དུ་འདོད་པ་བཀག་པའི་སྐབས་སུ་ཕྲད་མ་ཕྲད་བརྟག་པ་སོགས་རིགས་པ་ལྔ་གསུངས་པའི་གསུམ་པ་གྲིབ་མ་དང་ཉི་ལོགས་ཀྱིས་བརྟག་པ་ནི། རྡུལ་ཕྲན་ལ་ཆ་མེད་པས་ན་ཉི་མ་ཤར་བའི་ལོགས་སུ་བལྟས་པའི་ཆ་དང་། ཉི་མ་མ་ཕོག་པར་གྲིབ་མ་ཅན་གྱི་ཆ་གཉིས་ཡོད་མི་ཤེས་ཏེ་ཡོད་ན་ཆ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ལ། ཆ་གཉིས་མེད་པར་ཆ་ཐམས་ཅད་ལ་ཉི་མ་ཕོག་ན་གྲིབ་མ་གཏན་ནས་མེད་པས་ཤར་ངོས་མའི་གྲིབ་མ་ནུབ་ངོས་མ་ལ་འཕོག་པ་མེད་ཅིང་དེའི་ཚུལ་གྱིས་རྡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་གྲིབ་མ་མེད་པར་སྣང་བ་བསྒྲིབ་པ་མི་སྲིད་པས་རི་རབ་ཀྱི་ཤར་དུ་ཉི་མ་ཤར་བ་ནུབ་ཏུ་མི་བསྒྲིབ་པར་ཐལ་ཏེ་ཤེལ་གོང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཆ་ཐམས་ཅད་གྲིབ་མ་ཡིན་ན་ཉིན་པར་ཡང་མུན་ནག་ཏུ་ཐལ་ཏེ། ཉི་འོད་ཕོག་པར་ཤར་གྱི་ཕུག་པ་ལྟ་བུའང་ཉི་འོད་མ་ཕོག་པ་བྱང་བལྟས་ཕུག་པ་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཐམས་ཅད་དུ་ཉི་འོད་མ་ཕོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་གོང་བུ་ལྟ་བུ་ལ་ཉི་འོད་འཕོག་ཚེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་ཕོག་དགོས་པས་དེ་ལ་ཉི་འོད་ཕོག་མ་ཕོག་གི་ཆ་ལ་དཔྱད་པ་དེ་ལྟར་བྱའོ། །ཉི་འོད་ཕོག་མ་ཕོག་གི་ལོགས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་ན་ཆ་མེད་ཡིན་པ་ཉམས་སོ། །བཞི་པ་འཕོ་བའི་བརྟག་པ་ནི། ཁང་མིག་ཏུ་ཉི་ཟེར་ནུར་ཏེ་འགྲོ་བ་དང་། མདའ་
21-5-158b
འཕང་བ་མྱུར་དུ་འགྲོ་བ་གཉིས་ཀས་ཀྱང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་སྡོད་པར་ས་གཞིའི་ཁྱོན་རིམ་བཞིན་འདའ་དགོས་ལ། ཆ་མེད་ཀྱི་རྡུལ་གཅིག་གི་ཁྱོན་ལས་ཆུང་བ་ནི་སུས་ཀྱང་འདའ་རྒྱུ་མེད་པས་ན། ཆ་མེད་ཀྱི་རྡུལ་རེ་རེ་ནས་མི་སྡོད་པར་འདའ་བར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། མདའ་དང་ཉི་ཟེར་མགྱོགས་བུལ་མཉམ་པར་ཐལ་ལ་མི་མཉམ་པར་ཉི་ཟེར་གྱིས་ས་ནས་གང་ཙམ་གཅོད་པའི་ཡུན་ལ་མདའ་ཡི་ས་ནས་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་ས་ཁྱོན་གཅོད་ནུས་ན་ནི་ཉི་ཟེར་ནུར་བས་འདའ་བྱ་ཆ་མེད་གཅིག་གི་ཁྱོན་ལ་མདའ་འགྲོ་བས་ཆ་མེད་སྟོང་གི་ཁྱོན་འདའ་རུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་མགྱོགས་ཀྱང་ཆ་མེད་རེ་རེ་ནས་འདའ་དགོས་ལ། ཉི་ཟེར་གྱི་ཆ་གཅིག་གཅོད་ཡུན་ལ་མདས་དེ་འདྲ་སྟོང་ཙམ་ཆོད་ཐུབ་པས་མདའི་དུས་ཆ་སྟོང་ལྟ་བུ་དེ་རིམ་ཅན་དུ་འབྱུང་ཞིང་དུས་ཆ་རེ་རེ་ལ་ས་ཁྱོན་རེ་རེ་ཆོད་རྒྱུ་ཡོད་དགོས་པས་སོ། །མདའ་འཕང་བ་ལས་ཀྱང་མཁའ་རྒྱུའི་ཡི་དྭགས་སོགས་ཀྱིས་མགྱོགས་པར་གསུངས་པའི་ཚུལ་ལའང་། འགོམ་བྱ་འགོམ་བྱེད་ཀྱི་རྡུལ་བསྣོལ་ཏེ་འདའ་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་དཔྱད་པས་ཆ་མེད་མི་གྲུབ་པར་ཤེས་སོ། །རིགས་པ་དེས་དུས་ཆ་མེད་ཀྱང་དུ་མར་མཆེད་པས་མ་གྲུབ་པར་གཏན་ལ་ཕེབས་སོ། །མདའ་དེས་ཅིག་ཆར་དུ་འགྲོ་བར་ནི་སྨྲ་བར་མི་ནུས་ཏེ་ལམ་རྣམས་མདས་འཇའ་ཚོན་ལྟར་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ། སྔ་མའི་ས་ཁྱོན་བཏང་ནས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་གཞིར་རིམ་བཞིན་འཇུག་པ་མིན་པར་ཅིག་ཆར་གཅོད་ན་ལམ་གྱི་ཆ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟེང་ན་རེས་འཇོག་མེད་པར་ཅིག་ཆར་སྣང་བ་དཔེར་ན་འཇའ་ཚོན་ཡུལ་གྱི་ཆ་གང་ན་སྣང་བ་དེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མེད་པར་ཕ་ཀི་ནས་བལྟས་ན་ཚུར་ཁར་དང་། ཚུར་ཁ་ནས་བལྟས་ན་ཕ་ཀིར་སྣང་ཞིང་གར་ཡང་ཁྱབ་པ་ལྟར་ཡིན་དགོས་ནའང་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བའི་
21-5-159a
ཕྱིར་རིམ་ཅན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
在声闻宗义章节中关于十八部派各自主张的破斥，意义上虽无矛盾，但在文字表达上有些不清楚的部分，似乎是微细文字损坏所致。在所有原本中不清楚的部分，没有擅自修改而保留原状，因此，若日后见到清晰版本能够按照原意索取，请修改字词。
声闻共同主张七项中，破斥胜义中承认极微构成的章节中，所说的五种理由中的第三种阴影与日光面的考察是：极微无分，因此无法有面向太阳的部分和未受日光照射有阴影的部分两者，若有则成为二分，若无二分而所有部分都被阳光照射，则根本无阴影，东面的阴影不会投射到西面，以此方式所有微尘都无阴影，不可能显现遮蔽，则须弥山东边日出时西边不会有遮蔽，如同水晶球一般。又若所有部分都是阴影，则白天也应成为黑暗，因为太阳光照射如东洞穴也会如北向洞穴般日光未照，因为处处都无日光照射。因此，当团块受到阳光照射时，必须照射到极微，对此应如此考察日光照射与未照射的部分。若有日光照射与未照射的不同方面，则失去无分性。
第四种移动的考察是：在房间中阳光逐渐移动和迅速射出的箭两者都不能停留，必须依次通过大地的范围，由于没有比无分微尘空间更小的可通过处，所以必须依次通过每一个无分微尘而不停留，因此箭和阳光应当速度相同。但事实上不同，若在阳光切过地面某段距离的时间内，箭能切过数千倍的地面范围，则阳光移动通过一个无分的范围时，箭的移动可通过千个无分的范围，因为无论多快都必须依次通过每个无分，阳光切过一部分的时间内箭能通过约千个，因此箭的时间部分如千份依次产生，每一时间部分必须能切过一段空间距离。关于经中所说空行饿鬼等比射箭更快的方式，通过考察所过之物与能过之物交错通过的方式，可知无分不成立。通过这个理由，时间无分也被推广为多，确定为不成立。
箭不能说是同时行进，因为这样路径会如彩虹般遍覆，意思是：若不是依次放弃前面的地界而依次进入后面的基础，而是同时切过，则路径的所有部分上都会不依次而同时显现，如同彩虹显现于某处，不确定于一个方向，从那边看则显现在此边，从此边看则显现在那边，遍及各处。然而实际上并非如此，所以是依次行进。


 །ལྔ་པ་རིང་ཐུང་གིས་བརྟགས་པ་ནི་རྡུལ་གཉིས་གཤིབ་པའི་སྲུབ་ནོན་དུ་རྡུལ་གཅིག་བཞག་དུས་འོག་གི་གཉིས་དང་སྟེང་གི་གཅིག་པོ་ལས་ས་ཁྱོན་ཆེ་ཆུང་ངམ་རིང་ཐུང་ཡོད་དམ་མེད། མེད་ན་རྡུལ་དུ་མ་གཤིབ་ཀྱང་ཇེ་ཆེར་མི་འགྱུར་ལ། ཡོད་ན་སྟེང་འོག་གི་རྡུལ་གསུམ་ཀ་ཆ་བཅས་སུ་འགྱུར་ཏེ། འོག་མ་གཉིས་པོའི་ཕྱེད་སྟེང་མས་ནོན་པའི་ཆ་དང་། ཕྱེད་མ་ནོན་པའི་ཆ་ཡིན་པས་སོ། །སྟེང་མ་ལའང་ཕྱེད་རྡུལ་ཤར་ངོས་བ་ནོན་པའི་ཆ་དང་། ཕྱེད་ནུབ་ངོས་བ་ནོན་པའི་ཆ་ཡིན་པས་གཉིས་སུ་ཐལ་ལོ། །དེ་ཡང་དཔེར་ན་ཡུངས་ཀར་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་ཕྲད་པར་གཤིབ་པའི་སྲུབ་མཚམས་དེར་གཅིག་བཞག་རུང་བ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཆ་མེད་གཉིས་གཤིབ་པའི་སྲུབ་ཏུ་གཅིག་བློས་བཞག་སྟེ་དཔྱད་པའོ། ཚུལ་འདིས་དུས་ཀྱི་ཆ་མེད་ལའང་བརྟག་ན། ལྷས་བྱིན་དུ་ཤེས་པ་དང་མཆོད་སྦྱིན་དུ་ཤེས་པའི་བློའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་སྐྱེ་བ་ན། དེའི་མཚམས་སུ་སྲུབ་ནོན་དུ་མཆོད་སྦྱིན་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་སྐྱེས་ན། ཤེས་པ་གཉིས་པོ་དང་སྲུབ་ནོན་གཅིག་པོ་ལ་ཡུན་རིང་ཐུང་ཡོད་དམ་མེད། ཡོད་ན་གསུམ་ཀ་ཆ་བཅས་སུ་ཐལ་ལ་མེད་ན་བསྐལ་པའང་སྐད་ཅིག་ཏུ་ཐལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་དུ་མ་མཐུད་ཀྱང་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལས་རིང་རྒྱུ་མེད་པས་སོ། །འདིར་རང་རྒྱུད་གཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱང་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་འཇུག་པས་འགལ་བ་མེད་ཀྱང་། བློ་ལ་འཆར་བདེ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྐྱེས་བུ་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྟོག་པ་སྐད་ཅིག་གཉིས་སྐྱེ་བའི་མཚམས་དེར། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྟོག་པ་སྐད་ཅིག་གཅིག་སྐྱེས་ཏེ། དེ་ཡང་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྟོག་པ་སྔ་མ་ཙམ་མ་སྔ། ཕྱི་མ་ཙམ་མ་ཕྱི་བར་བར་དེར་སྐྱེ་བ་སྲིད་པས་ན། དེ་འདྲའི་སྐད་ཅིག་གསུམ་ལ་
21-5-159b
ཡུན་རིང་ཐུང་ཡོད་མེད་བརྟག་པས་སྐད་ཅིག་ཆ་མེད་མ་གྲུབ་ཚུལ་གཏན་ལ་ཕེབས་སོ། །བར་དེར་སྐྱེ་བ་སྲིད་པ་ཡང་སྐད་ཅིག་གཉིས་ཀྱི་ཡུན་ལ་གཅིག་མི་ཤོང་མི་སྲིད་ལ་དེ་ཡང་དབུས་སམ་བར་མཚམས་དེར་སྐྱེ་བ་ལ་འགོག་བྱེད་མེད་པས་སོ། །བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་འདོད་པ་བདུན་བཤད་པའི་སྐབས་བརྗོད་པ་གསལ་བས་རྒྱས་བཤད་མི་དགོས། བརྗོད་མེད་ཀྱི་བདག་རྫས་གྲུབ་ཏུ་ཁས་ལེན་པ་ནི་གནས་མ་བུའི་སྡེ་པ་ཙམ་ཡིན་པར་སྤྱིར་གྲགས་ལ་འདིར་བྱེ་སྨྲ་སྤྱིའི་འདོད་པར་བཤད་ཀྱང་ཐ་སྙད་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་ཙམ་ཡིན་པའམ། ཉན་ཐོས་པའི་འདོད་ཚུལ་ཐུན་མིན་ཆེ་ལོང་བསྡུས་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་བྱེ་མདོ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་བྱེ་སྨྲ་ལ་འདི་འདྲ་འདོད་མཁན་བྱུང་བ་ཙམ་བསྟན་པའི་ཆེད་སོགས་གང་ཡིན་ཀྱང་རུང་བར་སྣང་ལ། ཉན་ཐོས་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཚུལ་བཞིན་སྨྲ་བ་ཡིན་ན་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་སྐབས་སོ་སོའི་ཤན་མ་འདྲེས་པར་ཕྱེད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །མདོ་སྡེ་པའི་སྐབས་ནས། བདག་རྐྱེན་མེད་དེ་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་སྐྱེད་ན་ཆ་ཤས་རྐྱང་པ་བསྐྱེད་བྱར་འགྱུར་ཞིང་ངོ་བོ་ལ་སྐྱེད་རྒྱུ་དང་རྣམ་དབྱེ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ། ཁྱད་པར་ཁོ་ན་སྐྱེད་ན་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཆ་ཤས་རྐྱང་བ་བསྐྱེད་དགོས་ན་དེ་མི་སྲིད་ལ། ངོ་བོ་བསྐྱེད་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་བདག་རྐྱེན་ཁྱད་མེད་དུ་འགྱུར་ཏེ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཞེས་བཞག་པ་དོན་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །སྐྱེད་ཚུལ་མི་འཐད་དེ་ཤེས་པའི་སྐྱེ་འཇིག་གཉིས་ཤེས་པ་ལས་རྫས་ཐ་དད་དུ་ཐལ་ཏེ། བུམ་པའི་རྣམ་པ་སྣང་མི་སྣང་ཆོས་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第五种以长短考察是：当在两个相邻微尘的缝隙中放置一个微尘时，下面的两个和上面的一个之间，空间范围是否有大小或长短差别？若无差别，则多微尘并排也不会变大；若有差别，则上下三个微尘都将成为有分，因为下面两个的一半被上面的覆盖，一半未被覆盖，因此上面的微尘也有一半覆盖东边微尘的部分和一半覆盖西边微尘的部分，故成二分。这就像两粒芥子相邻接触的缝隙中可以放置一粒一样，用心考察在无分微尘两者并排的缝隙中放一个的情况。
用这种方法也可考察时间无分：当产生了知天授和知祭施两个心识刹那时，在其间隙处生起了知祭施的心识刹那，则两个心识和间隙中的一个在时间长短上有差异还是无差异？若有差异，则三者都成为有分；若无差异，则劫也将成为刹那，因为多刹那相连也不会比一个刹那更长。
此处虽然就一相续而论也可进行分析无矛盾，但为了易于心中显现，若就不同相续而言，在人天授的两个分别念刹那产生的间隔中，生起祭施的一个分别念刹那，这也不会比天授的前念更早，也不会比后念更晚，而可能产生在其中间，因此考察这样的三个刹那是否有时间长短差异，确定刹那无分不成立。中间生起是可能的，因为在两个刹那的时间内不容纳一个是不可能的，且也无遮止在中间或间隔处生起的因素。
毗婆沙师七项主张的解释处表述清楚，故无需详解。承许不可说的我为实质的只是大众部，虽此处说为毗婆沙师的共同主张，但这或许只是名言上的说法，或是总结声闻各派特殊观点的场合，故从毗婆沙师和经部二者中指出毗婆沙师有如此主张者，无论如何都是可以的。若正确阐述声闻宗义，应当是主张人无我，需在各个场合中不混淆地分辨清楚。
经部章节中"无有增上缘，若只生特殊则成只生单独部分，且性质无生因和区分"意思是：若只生特殊，则应生无性质的单独部分，这不可能；若生性质，则因缘和增上缘无差别，因为定义为"对性质和特殊施加作用"就成无意义。
"生起方式不合理，则知识的生灭二者应与知识实质相异，因为瓶子显现和不显现是相违法"。


 །འདོད་ན་ཤེས་པ་འདུས་བྱས་རྟག་པར་ཐལ་ཏེ། ཞེས་པ་འདི། ཤེས་པའི་སྐྱེ་འཇིག་གཉིས་རིམ་བཞིན་བུམ་པར་སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། དེ་དག་གིས་བསྐྱེད་བྱ་ཤེས་པ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་པ་འགལ་བས་
21-5-160a
ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལྟ་ན་ཤེས་པ་འདུས་བྱས་ཡིན་ལ། སྐྱེ་འཇིག་མེད་པའི་རྟག་པར་ཡང་ཐལ་ཕྱིར། འདུས་བྱས་རྟག་པར་ཐལ་བའི་འགལ་བ་གནས་སོ་ཞེས་པ་ཙམ་དུ་གོ་བ་བསླང་ནའང་རུང་སྟེ་ཡིག་སྐྱོན་ཅུང་བྱུང་བ་འདྲ་སྟེ་དོན་གྱིས་དཔྱད་པར་གྱིས་ཤིག །ཡུལ་ལྐོག་གྱུར་དགག་པའི་ཐད་ལྐོག་གི་བུམ་པ་མཐོང་མི་སྲིད་ཅེས་པ། དོན་དམ་པར་དཔྱད་ན་ཡུལ་རྗེན་ཅེར་དུ་མཐོང་མི་སྲིད་པ་བཞིན་ལྐོག་གི་བུམ་པའང་བློ་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པས་མཐོང་མི་སྲིད་པས་ན་དེ་མཐོང་བར་སྒྲུབ་བྱེད་མེད་པ་དང་། འདྲ་བ་བཀག་པའང་ལྐོག་གྱུར་མ་མཐོང་བ་དང་མཐོང་རྒྱུའི་རྣམ་པ་འདྲ་ཞེས་བཞག་ཏུ་མེད་པ་དང་། བུམ་པ་རྡུལ་དུ་མར་གནས་ལ་ཤེས་པ་རྡུལ་དུ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ན་རྡུལ་ཆ་ཅན་དུ་གྲུབ་མི་ཤེས་པས་རིལ་པོར་སྣང་བ་དེ་དང་ཕྱི་དོན་འགལ་ནས་འདྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། །མྱང་འདས་དངོས་མེད་དགག་སྐབས། སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་དངོས་མེད་ཡིན་ན། ད་རུང་སེམས་ཅན་ཡོད་པས་དམ་བཅའ་འགྲོ་དོན་མ་རྫོགས་པ་དང་། ཐེག་དམན་ནི་སྒྲིབ་པ་གཏན་ནས་མ་ཟད་པས་ཤེས་པ་འགགས་ཏེ་དངོས་མེད་དུ་འགྱུར་མི་སྲིད་ཞེས་སོ། །སེམས་ཙམ་སྐབས་གཏན་དུ་འཁོར་བར་གནས་པ་མི་སྲིད་མོད། འཁོར་བའི་རྫས་ལ་ཟད་པའི་ཐ་མ་ཡོད་ཅིང་། རིགས་ལ་ཐ་མ་མེད་པས་སྐྱོན་གང་ཡང་མེད་ཅིང་། ཤར་ཕྱོགས་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐའ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་པ། གང་ཟག་སྒེར་གྱི་རྫས་ལ་བསམ་ན་མཐའ་ཡོད་དང་། སྤྱི་རིགས་ལ་བསམ་ན་མཐའ་མེད་དེ། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་རེ་རེའི་དབང་དུ་མཐའ་ཡོད་ཅིང་། སྤྱི་ལ་མཐའ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །རྣམ་བདེན་སྐབས་སྒོ་ང་ཕྱེད་ཚལ་
21-5-160b
པས་སོགས་གསུམ་གྱི་འདོད་པ་ནི། གཟུང་རྣམ་འཛིན་རྣམ་མང་ཉུང་ལས་ཕྱེ་ཡང་སྐབས་འདིར་ཤེས་པ་ཆ་གཉིས་སུ་བདེན་པ་དང་། དུ་མར་བདེན་པ་དང་། གཅིག་པུར་བདེན་པར་འདོད་པ་དགག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །རང་རྒྱུད་འོག་མ་ནི་བདེན་གཉིས་རོ་གཅིག་ཏུ་སྒྲུབ་མ་ནུས་པ་སྟེ། དེ་ལ་བདེན་པ་ཉིས་ཆར་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟར་འདོད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་དཔྱད་མི་བཟོད་པ་དང་། དོན་དམ་སྟོང་པ་དཔྱད་བཟོད་སོ་སོར་ཁས་ལེན་པ་གཉིས་ཡོད་ལ། རང་རྒྱུད་གོང་མས་ནི་རྣམ་གྲངས་དང་རྣམ་གྲངས་མིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་ལ་རིམ་གྱིས་འཇུག་པའོ། །ཐལ་འགྱུར་བས་བདེན་གཉིས་དབྱེར་མེད་ཀྱི་ཆོས་དབྱིངས་ཐ་སྙད་ཀུན་བྲལ་ཉིད་དང་པོ་ནས་གཏན་ལ་འབེབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཐལ་འགྱུར་སྐབས་འདིར་ལེགས་བཤད་སྔ་ན་མེད་པ་ཤིན་ཏུ་མང་ཞིང་ཞལ་གསལ་བས་གོ་སླ་ལ། ཐལ་འགྱུར་བ་ལ་དོན་དམ་དུ་ཁས་ལེན་མི་ལེན་གྱི་དཔྱད་ར་མེད་པས་ན། ཞེས་པ། ཁས་ལེན་ཡོད་མེད་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཁས་བླངས་མི་བླངས་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་སྤྲོས་བྲལ་དུ་རང་རྒྱུད་བས་ཀྱང་བཞེད་པས་ན། ཐལ་འགྱུར་བས་དོན་དམ་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱིས་དཔྱད་ནས་ཁས་བླངས་མི་བླངས་ཀྱི་དཔྱད་ར་སུས་ཀྱང་གཏོང་དོན་མེད་ཅེས་པའོ། །སྔགས་སྐབས་གསང་སྙིང་ལུང་དྲངས་པར། རྣམ་སྨིན་ཡུམ་དུ་ཤེས་པས་སྤྱད། །ཅེས་པ། མཱུཾ་ཡིག་ཡིན་ཡང་སྤྱད་བྱ་ཡུལ་ཡུམ་དུ་ཤེས་པའང་སྦས་དོན་ཡིན་ཕྱིར་དོན་གྱིས་འབྲེལ་བས་ཡིག་སྐྱོན་མིན་པ་འདྲ་སྟེ་དཔེ་ཀུན་ན་དེ་ལྟར་སྣང་ངོ་། །བསམ་པའི་ཤེས་རབ་བསྟན་པའི་སྐབས་ཀྱི་ལེའུ་ལྔ་པོ་གསལ་བས་གོ་སླ་བར་ཟད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
"若承许，知识将成为有为常法"这句话意思是：知识的生灭二者分别是显现瓶子和不显现瓶子的本性，这些所生的仅是知识本性而为一体是相违的，因此将成为异于知识，这样的话，知识是有为，但也成为无生灭的常法，因此有"有为常法"的矛盾。仅理解为这样的意思也可以，似乎有些文字错误，请依据意义考察。
在破除隐蔽境处，"隐蔽的瓶子不可能被看见"，意思是：若以胜义分析，如同境不可能裸露而见，隐蔽的瓶子也因与心识无关而不可能被看见，因此无法成立见到它的证据；破除相似性也是因为无法设立隐蔽未见与所见形相相似；瓶子安住为多微尘，而心识非由多微尘构成，若形相是心识，则不能成立为有微尘部分，因此完整显现与外境相违，无相似性。
在破斥涅槃为无实有处，若佛涅槃后是无实有，因尚有众生存在，则誓言度化众生未圆满；小乘则因烦恼障未尽，不可能成为意识灭尽的无实有。
在唯识章节，"虽不可能永远住于轮回，但轮回实质有最终尽头，种性无终尽，故无任何过失，如同东方世界的边际"，意思是：考虑个别补特伽罗的实质则有终尽，考虑共同种性则无终尽，如同东方世界界域，就个别而言有边际，就整体而言无边际。
在真实唯识章节中，鸡蛋一半等三种主张是：虽可从所取影像和能取影像多少来区分，但此处应理解为破斥心识二分为真、多分为真和单一为真的观点。
下自续派未能成立二谛一味，其中有主张二谛皆如幻，和承许世俗不堪观察、胜义空性可观察两种。上自续派则以有别和无别的方式渐入不可分的二谛。应成派从一开始就确立二谛不可分的法界即离一切言说。
此处应成派极多前所未有的善说且语言明晰易懂，"应成派于胜义中有无承许无处可察"，意思是：有无承许只是在世俗中承不承许，因为胜义离戏连自续派也如是主张，因此应成派以胜义观察而察究有无承许毫无意义。
在密续处引《秘密心要》："以报应母了知而行"，虽是"姆"字，但所行对境了知为母也是隐义，故与意义相关而非文字错误，所有版本中都如此显现。思所生慧的五章明晰易懂。


 །ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་སྐབས། དེ་ཡང་བུམ་འཛིན་དགག་པ་ལ་དགོངས་ནས་ཞེས་སོགས་དོན། བདེན་འཛིན་གཞིག་པའི་ཕྱིར་རིགས་པས་དཔྱད་ནས་བཀག་ཀྱང་། དོན་ལ་
21-5-161a
དགག་པ་རྐྱང་པ་ཙམ་ཞིག་དུ་མ་གྲུབ་སྟེ་སྣང་སྟོང་འདུ་འབྲལ་མེད་པ་ཉིད་གནས་ལུགས་ཡིན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་བུམ་པའི་བདེན་འཛིན་ལོག་ནས་ཀྱང་སྣང་ཙམ་གྱི་བུམ་པར་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་མིན་པ་སྣམ་བུ་སོགས་རྣམ་བཅད་ལ་ཁེགས་པས། ཆུ་ལེན་པའི་བུམ་པ་ཉིད་ཡོངས་གཅོད་དུ་གྲུབ་པ་ལྟར། དགག་བྱ་རྣམ་པར་ཆོད་ཚེ་བདེན་མེད་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་ཤུགས་ལ་གྲུབ་པས་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད་ཆེན་པོར་ངེས་དོན་དུ་བཞུགས་པ་མ་ཤེས་ནས་དགག་རྐྱང་ཙམ་ལ་གནས་ལུགས་སུ་རློམ་པ་ལ།རགས་པ་ཇེ་ཕྲར་བཏང་སྟེ་རྡུལ་ཕྲན་དུ་དཔྱད་ན་མ་གྲུབ་པ་བཞིན་དུ། རྡུལ་ཕྲན་མེད་པར་རྟོགས་ཀྱང་སྣང་ཚོད་དམ་ཐ་སྙད་འཇོག་ཚོད་དུ། རྡུལ་ཕྲ་བ་བསྒྲུབ་པ་ལ་དེ་བས་རགས་པར་སྣང་བས་བསྒྲུབ་ཅིང་རགས་པའང་ཇེ་རགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་སྟེ་མཐར་མངོན་སུམ་སྣང་བ་འདིས་བསྒྲུབ་ན་ཅི་གནོད་དེ་མགོ་མཚུངས་སོ། །མི་མཚུངས་ཏེ་བདེན་མེད་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་ན། སྣང་བའང་སྟོབས་དང་ལྡན་ཏེ། མདོ་ལས་འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་ང་ཡང་འདོད་དོ། །ཞེས་སོགས་དང་། འཇུག་པ་ལས། ཁྱོད་དང་འཇིག་རྟེན་འདིར་ནི་རྩོད་ཀྱིས་དང་། །ཞེས་སོགས་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་བདེན་གྲུབ་མི་བཤིག་གམ་སྙམ་ན་མིན་ཏེ། རྣལ་དོན་ལ་བདེན་གྲུབ་དང་དགག་རྐྱང་འཛིན་པ་གཉིས་ཀ་བློས་ཕར་ཀུན་ཏུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ། ཆོས་ཉིད་གཤིས་ལ་གང་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ་སྣང་སྟོང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གནས་པས་ན་སྣང་སྟོང་འདི་གཉིས་གཅིག་སྤངས་ནས་གཅིག་ལ་མཆོག་ཏུ་ཞེན་པར་མི་བྱའོ། །ཞེས་པའི་དོན་ཏེ་གཞན་ཡང་དགོངས་པའི་དོན་ཟབ་པ་དུ་མ་ཡོད་པས་བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ཞིབ་མོར་ཕྱེ་བར་བྱའོ། །བདེན་པ་དབྱེར་མེད་སྐབས་དབྱེ་བ་ལ་འདྲེས་དགོས་པ་ལས་གཅིག་དང་ཐ་དད་དུ་
21-5-161b
འདྲེས་པ་མེད་པས་ཞེས་པའི་དོན། སོ་སོར་དབྱེ་བའམ་དབྱེར་མེད་པ་ཞེས་པའང་དང་པོ་འདྲེས་པ་སླད་ཀྱིས་དབྱེ་བའམ། དང་པོ་སོ་སོར་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་ལ་སླད་ཀྱིས་འདྲེས་པ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པ་ཡིན་ན་ཡང་། གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པ་མེད་དེ་དྲི་མ་གློ་བུར་བ་དང་འོད་གསལ་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་ཡིན་པ་དང་། ཐ་དད་པ་འདྲེས་པ་མེད་དེ་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་གཉིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཟད་པའི་དོན་ལ་དབྱེ་བ་ཡེ་ནས་མེད་པའི་དོན་ཏོ། །ཀུན་རྫོབ་ཆུ་ཟླ་འདྲ་བ་འདི་ཡི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་ལ། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ཡང་ཐུན་མོང་དུ་གྲགས་པའི་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་དོ། །ཡང་འཁོར་འདས་གཉིས་སྣང་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ཡང་ངོ་བོ་རང་བཞིན་མེད་པས་དབྱེར་མེད་ལ། དོན་དམ་པར་གཉིས་ཀ་གཞི་མ་གྲུབ་པས་དབྱེ་བའི་ཡུལ་མེད་ཅེས་པའི་དོན་དུ་འདོད་པའང་། ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པའི་དོན་ལ་རྨོངས་ཤིང་གཏི་མུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཞེས་གསུངས་པ་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པར་འདྲ་བ་ཙམ་དང་སྟོང་རྐྱང་ཕྱལ་ཆད་ལ་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་ཀྱི་དོན་རྫོགས་པར་བཟུང་བ་མི་འཐད་ཅེས་སོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་སྡེ་སྤར་མ་ན་སྣང་དུས་དབྱེར་མེད་པ་སྣང་བཞིན་ཏུ་དབྱེར་མེད་མི་འཐད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
第十八章处，"那么是为了破除执瓶"等意思是：虽然为了破除实执而以理性分析后破除，但实际上并非仅仅成立为单纯的否定，而是显空不可分离即为实相，而非堕入偏颇。即使破除了瓶子的实执，仍安立为仅显现的瓶子。例如，通过排除非瓶子的毛毯等，确立取水的瓶子本身为肯定，同样，当所破对象被排除时，无实的缘起随之成立，因此未能了知显空大不可分确实安住于了义，而仅执着否定为实相。
如果将粗相逐渐细化分析为极微则不成立，同样，虽然了解无极微，但在显现程度或名言安立上，通过比它更粗的显现来成立微细粒子，粗相也由更粗的来成立，最终由现前显现来成立，有何妨害，是一样的。若想不一样，因为无实成立的理由有力量，则显现也有力量，如经中说："世间中所认为有的，我也认为有。"以及《入中论》中："汝与世间且共诤"等等。
若想，那么不破除实成吗？不是，因为实成和执单纯否定两者皆仅是心识向外假立而已，在法性根本上什么都未成立，因为安住于显空平等性，因此不应舍弃显空二者之一而执著另一为殊胜。这是其意义，此外还有许多甚深意趣，智者们应当细致辨别。
"二谛不可分处分类中须混合，但无一体和异体的混合"的意思是：所谓区分或不可分，也是依赖于先混合后分开，或先各自为二后来混合而运作，然而并非一体混合，因为垢染是暂时的，光明本性自性安住；也非异体混合，因为特性不相符。因此，二者法的区分自性已尽，意思是本来就无区分。
"世俗如水月，其自性空性即是胜义"等的意思也是共同所知的二谛不可分。又，轮涅二者仅显现而立，也因无自性体而不可分，胜义中二者都不成立故无区分对象，若执此义，"则是对无上乘义愚昧无知者"所说，意思是：认为仅相似于无自性和单空断灭为圆满的二谛不可分之义是不合理的。其原因，在版本中显现时不可分，显现中不可分是不合理的。


 །ཞེས་དང་།འཁོར་འདས་དབྱེར་མེད་སྣང་ན་རང་བཞིན་མེད་པའང་དབྱེར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ཞེས་བཀོད་འདུག་ཀྱང་བདག་གི་བླ་མའི་ཕྱག་ན་བཞུགས་པའི་དཔེ་རྙིང་དག་པ་དེ་ན་ནི། སྣང་དུས་དབྱེར་སྣང་བཞིན་ཏུ་དབྱེར་མེད་མི་འཐད་དོ་ཞེས་དང་། འཁོར་འདས་དབྱེར་སྣང་ན་རང་བཞིན་མེད་པའང་དབྱེར་ཡོད་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་འདུག་པ་འདི་དག་པ་འདྲ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་འཁོར་འདས་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་མེད་པར་དབྱེར་མེད་ཙམ་ལ་དབྱེར་མེད་ཅེས་དང་། དོན་དམ་གཉིས་ཀ་གཞི་མ་གྲུབ་པས་དབྱེ་ཡུལ་ཀྱང་མེད་པར་འཛིན་པ་དག་ལ་གནོད་པ་སྟོན་
21-5-162a
པའི་ཆེད་དུ། སྣང་དུས་དབྱེར་མེད་ལ་སྣང་བཞིན་དབྱེར་མེད་མི་འཐད་ཅེས་བསྒྲུབ་དགོས་ནའང་། ནན་གྱིས་འབྲུ་བསྣན་ན་བཤད་རྒྱུས་མ་ཕོངས་ཙམ་འབྱུང་ཡང་དོན་གསལ་པོར་གོ་རྒྱུ་མི་ཆེ་ལ། འཁོར་འདས་དབྱེར་མེད་སྣང་ན་རང་བཞིན་མེད་པའང་དབྱེར་ཡོད་ཁོ་ན་ཞེས་པ་ཤིན་ཏུ་མི་བདེ་བས། འདིར་དབྱེར་བྱེད་ལ་དབྱེར་མེད་དུ་བཅོས་ནས་ཕུག་གི་གོ་བ་གཏིང་མ་ཕྱིན་པའི་ཞུ་བྱེད་པས་བཅོས་ཉེས་འདྲ་སྟེ། སྤྱིར་འདི་ཐད་གོ་བའི་བབས་ལ་ཐ་སྙད་དུ་འཁོར་འདས་སྣང་ཙམ་གྱི་ཐ་དད་ལ། དོན་དམ་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པའི་དགག་ཆ་ཙམ་དུ་དབྱེར་མེད་པ་ཙམ་ཞིག་གིས་འཁོར་འདས་དབྱེར་མེད་ཆེན་པོ་རྟོགས་པ་མིན་ཚུལ་གསུངས་ཤིང་། འཁོར་འདས་དབྱེར་མེད་ཆེན་པོ་ནི་རང་བཞིན་གཉུག་མ་གྲུབ་བསལ་མེད་པ་ཙམ་ཆོས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ནམ་གནས་ལུགས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་ལ་མྱང་འདས་ཆེན་པོ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་ཤིང་། གཉིས་ཆོས་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་མྱང་འདས་མིན་པར་གསུངས་པས་ན། སྣང་ཆ་ནས་སོ་སོར་དབྱེ་ཞིང་སྟོང་ཆ་ནས་དབྱེར་མེད་ཅེས་པ་དེ་ལ་བརྟག་ན། འཁོར་འདས་སྣང་དུས་སོ་སོར་དབྱེ་བར་སྣང་བཞིན་དུ་དབྱེར་མེད་མི་འཐད་དེ། ཀ་བུམ་སོ་སོར་སྣང་བཞིན་ཀ་བུམ་དབྱེར་མེད་པ་མི་འཐད་པ་བཞིན། སྟོང་པར་འདྲ་བ་ཙམ་གྱིས་དབྱེར་མེད་དོ་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་འདས་དབྱེར་སྣང་ན་སྣང་བ་ཐ་དད་ལ་ལྟོས་པའི་སྟོང་བའམ་རང་བཞིན་མེད་པའང་དབྱེར་ཡོད་ཁོ་ན་འམ་ཐ་དད་དེ་ཀ་བའི་སྟེང་གི་དངོས་པོ་དང་། བུམ་པའི་སྟེང་གི་དངོས་པོ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདྲ་བ་ཙམ་གྱིས་དབྱེར་མེད་ཡིན་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་བྱར་མཚུངས་པས་རང་བཞིན་དབྱེར་མེད་ཀྱི་གཅིག་པར་འགྱུར་བས་གཅེར་བུ་པའི་
21-5-162b
ལུགས་རྣལ་མ་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་ཙམ་གྱི་ཆ་ཁོ་ན་བཟུང་བའི་སྟོང་རྐྱང་ནི་འཁོར་བ་མིན་ལ་མྱང་འདས་ཀྱང་མིན་ཞིང་། དེ་གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་ནམ་གནས་ལུགས་མཐར་ཐུག་ཀྱང་མིན་ཏེ་སྟོང་པ་ཚིག་རྐྱང་གི་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགག་པ་དེ་རང་ལའང་མཚུངས་ཏེ་འཁོར་འདས་གཉིས་སྣང་ཙམ་དུ་དབྱེར་མེད་པ་སུས་ཀྱང་ཁས་བླང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན་མི་མཚུངས་ཏེ། འཁོར་འདས་ཞེས་སོ་སོར་སྣང་བའི་གཉིས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ། མཐར་ཐུག་གི་དོན་ལ་ཡེ་ནས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ན། གཉིས་སུ་སྣང་བའང་མེད་ཅིང་དེ་ལྟར་ན་སོ་སོའི་ཆོས་ཉིད་ཞེས་བློས་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཡུལ་ཡང་ཡེ་ནས་མེད་པས་ན་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་གྲངས་མིན་པའི་མྱང་འདས་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
这样说，"若轮涅不可分显现，则无自性也唯是可分"虽然这样记载，但在我上师手中的清净古本中却是："显现时可分显现中不可分不合理"以及"若轮涅显现为可分，则无自性也唯是可分"，这似乎是正确的。世俗中轮涅二者显现的本性无自性而不可分，仅此称为不可分，以及胜义中二者皆不成立故无区分对象，针对执着这些者显示过失，为了证成"显现时不可分而显现中不可分不合理"，若强行增添字词，虽可解说但意义不甚明了。"若轮涅不可分显现，则无自性也唯是可分"这句极不妥当，此处将"可分"改为"不可分"，是未能深入理解根本义理的校订者所造成的错误。
一般而言，此处理解方式是：名言中轮涅仅显现的差异，胜义中仅是无自性的否定而不可分，仅此并非通达大轮涅不可分。大轮涅不可分是自性本来无成无灭，仅此为一切法的自性或实相，称之为大涅槃，其真实意义超越心识境界，并非是由二法轮涅的对立所界定的涅槃，所以说。
若检验"从显现面分别，从空性面不可分"的说法，轮涅显现时各自分别显现中不可分不合理，如同柱子和瓶子分别显现而柱瓶不可分不合理。若想仅因空性相似而不可分则不然，因为若轮涅显现为可分，则依不同显现的空性或无自性也唯是可分或差别，如同柱上的事物和瓶上的事物。若仅因相似而不可分，则一切法因同为所知而自性不可分成一体，这就是承许裸行派的正宗观点。
因此，仅执取无自性方面的单空既非轮回也非涅槃，也非二者的自性或究竟实相，因为堕入空性言词一边。若想这一否定对自身也同样适用，因为任何人都无法承许轮涅二者仅显现而不可分，则不相同，因为轮涅各自显现的二法差别，在究竟义中本来就不成立，因此也无二者显现，如此则由心安立的各自法性的对象也本来不存在，故说二谛不可分离心行境界，这是无别涅槃。


 །འདི་སྐབས་དཔེ་རྙིང་བཞིན་དུ་དབྱེར་སྣང་ཞེས་བཞག་པ་ཡིན་ལ།དོན་གྱི་དགོངས་པ་འདི་ལྟར་གཞུང་ན་གསལ་ཀྱང་། སྐབས་ཀྱི་ཚིག་ཕྲད་ལ་རང་བློའི་ནུས་པ་འདི་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་འདིའི་དགོངས་པ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པས་སླར་ཡང་རྟོགས་ཤིག །འཁོར་བ་མ་གྲུབ་ལ་སྣང་དོན་དམ་གྲུབ་ལ་ད་ལྟ་མི་སྣང་ཞེས་པའི་སྐབས་འདིར་ཐ་སྙད་ཀྱིས་གཞལ་ནས་དངོས་པོའི་ཡིན་ལུགས། སྣང་སྟོང་གཉིས་མེད་འོད་གསལ་གཉུག་མའི་གཤིས་དེ་ཉིད་ཆོས་ཀུན་གྱི་གནས་ལུགས་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་པས་དཔེར་ན་དུང་གི་དཀར་པོ་ལྟར་ཡིན་ལུགས་ཡིན་ལ། འཁོར་འདས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དང་བཏགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་སོགས་གཉིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དུང་གི་སེར་པོ་ལྟར་ཡིན་ལུགས་མིན་པས་ན། གཅིག་དོན་ལ་གནས་གཅིག་དོན་ལ་མི་གནས་པར་མ་ཤེས་ན་དངོས་པོའི་ཡིན་ལུགས་དང་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་མི་བྱེ་བས་ཐ་སྙད་ཀྱི་འཇོག་ཚུལ་ཡིན་གྱི། མྱང་
21-5-163a
འདས་དོན་དམ་དཔྱད་བཟོད་དམ་བདེན་གྲུབ་ཏུ་མི་སྒྲུབ་པར་མ་ཟད་མཐའ་ཡི་སྤྲོས་པ་ཕྲ་མོ་ཡང་འདིར་དགག་པས་ན་གངས་ཅན་ན་ཕྱོགས་རེར་ཞེན་པའི་གཞུང་རྣམས་དང་གནམ་ས་བཞིན་དུ་རིང་མོད་ཀྱང་སོ་སོའི་ཞེ་འདོད་ཀྱིས་ཕྱོགས་སུ་འཐེན་པར་སྣང་སྟེ་ཕན་པར་མི་སྣང་ངོ་། །འོ་ན་འདིར་ཡང་མྱང་འདས་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་ལ་འཁོར་བ་མ་གྲུབ་མྱང་འདས་གྲུབ་ཅེས་འདོད་པས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་ཅི་སྟེ་མིན་སྙམ་ན། དོན་དམ་ལ་རྣམ་གྲངས་དང་རྣམ་གྲངས་མིན་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་དང་འདི་ཚུལ་གཅིག་སྟེ། འཁོར་འདས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་བཏགས་པའི་མྱང་འདས་རྣམ་གྲངས་པ་དང་། འཁོར་འདས་གཉིས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ཡེ་ནས་ཆད་པ་རང་བཞིན་གཉུག་མ་རྣམ་གྲངས་མིན་པའི་མྱང་འདས་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་ལས། འདིར་ཕྱི་མ་ལྟར་མྱང་འདས་ཆེན་པོའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས་ཀྱང་། དངོས་དང་དངོས་མེད་འདུས་བྱས་ཡིན། །མྱ་ངན་འདས་པ་འདུས་མ་བྱས། །ཞེས་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་སྟེ། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ། །མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ། །ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟ་བུའི་དགོངས་པ་དྲང་དོན་དུ་བྱེད་པས་སྟོང་པ་སྤྲོས་བྲལ་དོན་དམ་དུ་འདོད་པ་དག་ཆད་པའི་མཐར་ལྟུང་ངོ་། །བྲལ་གཞི་མེད་ན་གང་གི་སྟེང་དུ་སངས་པ་དང་རྒྱས་པ་དང་ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན། འདིར་བྲལ་གཞི་ཡེ་ནས་གནས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཟུང་འཇུག་སྤྲོས་བྲལ་ཆེན་པོ་མ་ཤེས་པར། སྤྲོས་པའི་རྒྱུན་ཆད་པའི་མཐར་དབྱིངས་སྒྲིབ་བྲལ་འབའ་ཞིག་དོན་དམ་དུ་འདོད་པ་ན། སྔ་རབས་པ་འགའ་ཞིག་གི་ལུགས་དེ་ནི། ཐེག་དམན་མྱང་འདས་དང་འདྲ་ཞིང་མར་མེ་འགགས་པ་ལྟར་མེད་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པས་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་མ་ཡིན་པས་རིགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་
21-5-163b
ཡང་དགག་བྱར་གྱུར་བའོ། །བྲལ་གཞི་ཆོས་ཀུན་གྱི་གནས་ལུགས་ཟུང་འཇུག་འོད་གསལ་ཆེན་པོ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བ་ན། བྲལ་འབྲས་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་ལ། ངོ་བོའི་ཆ་ནས་གཞི་འབྲས་དབྱེར་མེད་དུ་བཞུགས་པའི་གནད་འདི་ངེས་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་རྣམས་དང་། ཟབ་མོའི་སྔགས་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་བྱའི་སྙིང་པོ་དྲི་མ་མེད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཏུ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱའོ། །ལེའུ་ཕྱི་མ་བཞི་ནི་གོ་སླའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
此处依照古本置为"显现为可分"，虽然义理意趣在论中明晰，但对于处境中的助词，我的智慧能力仅止于此，这位大师的意趣极其深奥，请再次了解。
关于"轮回不成立而显现，胜义成立而现在不显现"的这一处，用名言衡量事物的存在方式，显空不二、光明本性之实质即是一切法的究竟实相，例如如同海螺的白色是其本质，而轮涅各种显现和所假立的世俗、胜义等一切二法，如同海螺的黄色非其本质，因此，若不了解一个安住于实际、一个不安住于实际，就无法区分事物的本质与非本质，这只是名言安立方式，不仅不能证成涅槃胜义为经得起观察或实有，而且此处还要破除最微细的边戏论，因此，虽然与藏地某些执着于一边的论著相距甚远如天地，但似乎各自以自己的意愿拉向一边，并无益处。
那么，此处也称之为涅槃并承许"轮回不成立，涅槃成立"，为何不是分为二？胜义分为有别和无别二者，与此方式相同，即：分为二的轮涅中所假立的涅槃是有别的，以及轮涅二者的戏论本来断尽的自性本来是无别涅槃，有这两种，此处是就后者而言的大涅槃，如《根本慧论》中说："有与无皆是有为，涅槃是无为"以及"所言皆止息，心行境亦灭，不生亦不灭，法性同涅槃"。
将此等意趣视为权义，主张空性离戏为胜义者堕入断灭边。"若无离系基础，于何基上清净与圆满"等义，此处不了解本来安住的法性、双运、大离戏的离系基础，而主张戏论流断的边际之仅离障碍的法界为胜义，某些前代人的这一观点，如同小乘涅槃，像灯灭般仅以无存而分别，非事物的实况，因此以理路极为应破。
离系基础是一切法之实相，大双运光明离一切暂时垢染时，离系果称为自生智慧身，从本质上基与果安住为不可分，这一要义是了义经典和深密密续所教导的无垢精髓，应当如实确定其方式。后四章易于理解。


 །དེ་ལྟར་ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ཅེས་པ་མདོ་སྔགས་གྲུབ་མཐའ་ཉམས་ལེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་མན་ངག་མ་ལུས་པ་རྫོགས་པར་བཞུགས་པའི་གླེགས་བམ་རིན་པོ་ཆེ་འདི་ནི་འོད་གསལ་རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོའི་ལམ་གྱི་ཆ་ལག །བསྟན་པ་སྤྱི་ཡི་རྣམ་བཞག་མ་ལུས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པའི་གཞུང་ཡིན་པས་ཀུན་མཁྱེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རིང་ལུགས་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱིས། ཐོག་མར་ཐོས་བསམ་གྱིས་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བ་ཡིན་ན་ཡང་། དཔེ་རྒྱུན་ལ་མ་དག་པ་མང་ཞིང་། ས་བཅད་ཀྱི་སྐབས་དོན་འགའ་ཞིག་ཆད་པ་དང་། གཞུང་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་ལ་བརླིང་བས་ཇི་བཞིན་མཐར་ཆགས་སུ་འཆད་ཉན་བྱེད་པ་དཀའ་བར་དགོངས་ནས་སྙིགས་མའི་དུས་འདིར་སངས་རྒྱས་གཉིས་པའི་བསྟན་པ་ལ་ཐུགས་བསྐྱེད་འགྲན་ཟླ་དང་བྲལ་ཞིང་། མཁས་བཙུན་བཟང་པོའི་སྙན་པས་ས་སྟེང་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པ། རྒྱལ་སྲས་གཞན་ཕན་མཐའ་ཡས་འོད་ཟེར་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས། སྨིན་གླིང་ཕྱག་དཔེ་དང་རོང་པོ་རྫོགས་ཆེན་པའི་དཔེ་སོགས་དབུས་གཙང་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཡིད་བཞིན་མཛོད་ཀྱི་དཔེ་ཅི་རིགས་གཟིགས་རྟོག་དཔེ་བསྡུར་མཛད་དེ་འབྲུ་བཅོས་ཞིབ་པར་མཛད། ས་བཅད་ཀྱི་ཁོང་འགའ་སོགས་
21-5-164a
ཧོར་ཁོང་དུ་ཆད་པ་རྣམས་དཔེ་གཟིགས་རྒྱུ་དེ་རྣམས་གང་དུ་ཡང་མི་འདུག །ད་རུང་དཔེ་རྙིང་དག་པ་ཅི་རྙེད་གཟིགས་ནས་ཆད་པ་སོགས་དེར་སྣང་ན་བསབ་བཅིང་། མི་སྣང་རིགས་ལ་གསར་རྩོམ་གྱིས་ཁ་བསྐང་སྟེ་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་འདི་ཞུས་དག་ལེགས་པར་མཛད་པའི་ཐུགས་བཞེད་ཤིན་ཏུ་ཐུགས་ལ་བརྣག་ན་ཡང་། སྙིགས་མའི་སྐྱེ་དགུ་བསོད་ནམས་ཞན་པའི་སྐྱོན་གྱིས་བཞེད་པ་བཞིན་མ་གྲུབ་པར་དེ་གར་ལུས། དུས་ཕྱིས་སྨྲ་བའི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་དེའི་སློབ་མའི་ཐུ་བོ་མཁན་ཆེན་པདྨ་བཛྲ་དང་།པདྨ་དོན་ཡོད། རྡོ་རྗེ་རབ་བརྟན་གསུམ་གྱིས་ཐུགས་བསྐྱེད་དང་བརྩོན་པ་ཆེར་མཛད་དེ་བླ་མའི་ཕྱག་དཔེ་བཅོས་ཕོག་ཟིན་པ་འདིའི་སྟེང་ནས་ཡིད་བཞིན་མཛོད་ལ་ཞུས་དག་ཞིག་གྲུབ་ན་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་ཞེས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བདག་ལ་བསྐུལ་བ་དང་དུས་འགྲིག་པར་རིས་མེད་བསྟན་པའི་སྦྱིན་བདག་ཆེན་པོ་བསོད་ནམས་དཔལ་གྱིས་མངོན་པར་མཐོ་བ་ལ་དཀར་སྐུ་མཆེད་རིགས་སྲས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཞུས་དག་གྲུབ་ན་དཔེ་དེ་ཉིད་སྤར་དུ་བརྐོ་བར་མཛད་པའི་ཐུགས་ཁུར་བཞེས་ཤིང་། འཇམ་དཔལ་དབྱངས་དངོས་བདག་ཅག་གི་འདྲེན་མཆོག་བླ་མ་དམ་པས་ཀྱང་དེ་ལྟར་གྲུབ་ན་ལེགས་ཞེས་དགྱེས་པའི་གསུང་གིས་རྗེས་སུ་གནང་བ་ལ་བརྟེན་ནས། རབ་ཚེས་ཤིང་སྤྲེལ་གནམ་ལོ་གསར་དུ་ཤར་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཟླ་བའི་ཚེས་གཅིག་ནས་བརྩམ་སྟེ། རྫོང་གསར་བཀྲ་ཤིས་ལྷ་རྩེ་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་སུ། རྒྱལ་སྲས་གཞན་ཕན་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཞུས་དག་མཛད་པའི་ཕྱག་དཔེ་དང་། བདག་ཅག་གི་བླ་མ་དམ་པའི་ཕྱག་ནས་བྱུང་བའི་དཔེ་རྙིང་དག་པ་གཉིས་ལ་གཞི་བྱས། མདོ་རྒྱུད་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུང་ཁུང་སྣ་ཚོགས་དཀའ་ཚེགས་ལ་མ་འཛེམ་
21-5-164b
པར་བལྟས་ཤིང་ཅུང་ཟད་དབྲི་བསྣན་དགོས་པའི་རིགས་ལ་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་ཉིད་ཀྱི་ཟློས་གར་མཁས་ཤིང་གྲུབ་པའི་རྒྱལ་པོ་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེར་བཀའ་འདྲི་དང་རྩོམ་དཔེ་གཟིགས་རྟོག་ཞུས་པའི་སྒོ་ནས་རང་ལ་བློ་ནུས་གང་ཡོད་ཀྱིས་ཞུས་དག་བགྱིས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ལུང་ཁུངས་ནོར་བ་མང་པོ་འདུག་ཀྱང་ཀུན་མཁྱེན་ཆེན་པོ་འདི་མདོ་རྒྱུད་དགོངས་འགྲེལ་ཐམས་ཅད་ཐུགས་ལ་མངའ་བས་བསམ་ཡས་ལུང་མང་བ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་ལ། ཕྱིས་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་ཚེ་དབེན་པར་དཔེ་བལྟ་ཀློག་མ་མཛད་པར་ཐུགས་ནས་བརྩམས་པར་གྲགས་པ་ལྟར་དོན་དུ་གནས་པས། ཁུངས་ནོར་དང་ལུང་གི་ཚིག་དོན་ཁྱད་མེད་ཀྱང་ཟུར་ཅུང་མི་འདྲ་བ་སྐབས་འགའ་ཞིག་བྱུང་བ་འདི་རིགས། ཕྱིས་སུ་ཡི་གེ་ཉམས་པའི་སྐྱོན་མ་ཡིན་ལ། དང་པོ་རྩོམ་གཞིའི་སྟེང་ནས་ལྗགས་རྩོམ་འདི་ལྟར་མཛད་པས་ན།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
如是《如意宝藏》，包含了一切显密宗义与修行的深广无余教诫的珍贵典籍，是光明金刚顶乘道的支分，能使人通达一切教法的无余安立，因此对遵循遍智法王传统的人们而言，作为初始闻思决择的对象极为重要。然而，流传本中多有不清晰之处，章节中某些要点有所缺漏，且因论著极为广博深奥，难以如实连贯讲解。
有鉴于此，在这浊世时期，对二佛（龙树）教法发起无与伦比的誓愿，其智行美名遍布大地的大士根塘甘丹贝宁玛亚奥色，观阅比较了敏林的藏本和绒波卓钦派的版本等中藏康三地的《如意藏》各种版本，进行了详细的文字校订。章节中在藏文版内缺失的部分，在所见版本中均未发现。他本打算查找更多古老清晰的版本，以补充缺失部分，若无则以新作填补，以完成此大论著的良好校订，这一心愿极为迫切。然而，由于浊世众生福德微薄之故，未能如愿完成而搁置一旁。
后来，这位大语自在者的首席弟子堪钦贝玛巴扎、贝玛东约和多杰饶丹三人发心精进，根据上师已经校订过的这个版本，再三催促我说，若能完成《如意藏》的校订将极为重要。适逢无偏教法的大施主索南巴，以及达尔家族成员们也承诺若校订完成将进行刻印。再加上文殊菩萨化身、我等殊胜导师尊贵上师也欣然表示若能如此完成则甚好。
依此，于木猴年新正月神变月初一日开始，在宗萨札西拉孜之地，以根塘甘丹贝宁玛亚所校订的手稿和我等尊贵上师手中的清净古本为基础，不辞辛劳查阅各种经续论典的引文依据，对需要增删的部分，向隆钦绕绕即如幻游戏精通的成就之王尊贵上师请教并请其查看文稿，以自己的智慧能力尽力进行了校订。
虽然有许多引文出处错误，但因全知者（隆钦绕绕）通达一切经续及其注疏，故被广称为"思无量经典者"。据传，他后来著述时，在静处不看书籍而从心中直接撰写，这确实如实。因此，虽然有引用错误处，或经文字词虽意义无别但表述略有不同的情况，这类情况并非后来文字损坏之过，而是因为最初著述时即是这样。


 དང་པོ་རྩོམ་གཞིའི་སྟེང་ནས་ལྗགས་རྩོམ་འདི་ལྟར་མཛད་པས་ན། རྡོ་རྗེའི་གསུང་གི་ཟུར་མ་ཉམས་པར་བྱས་ན་བྱིན་རླབས་ཆེ་བས་སོར་བཞག་པ་ཡིན་ལ ། འདི་འདྲའི་རིགས་ལ་དོན་གྱི་འགལ་བ་སྤུ་ཙམ་མེད་པར་མ་ཟད། བརྟགས་ཤེས་ན་ཡ་མཚན་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་གནས་པས་ཕྱིས་ཀྱང་སུས་བཅོས་པར་མ་བྱས་ན་ལེགས། ས་བཅད་ཀྱི་དོན་ཆད་པ་ཁ་སྐོང་ལ། ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ་གྲུབ་མཐའི་རིགས་མཛོད་ཆེན་མོ་ནས་གྲངས་ཅན་སྐབས་བདེ་སྡུག་ལྐོག་གྱུར་དང་། སེམས་ལྐོག་གྱུར་དགག་པ་གཉིས་ཆད། བྱེ་བྲག་པའི་དུས་འདོད་ཚུལ་ཆད་ཅིང་། རྡུལ་གྱི་མགོ་ནས་ཅུང་མ་ཚང་། ཕྱོགས་འདོད་ཚུལ་ཆད། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་རྟག་པ་དགག་པ། བྱེ་བ་དགག་པ། གཞན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐ་སྙད་དུ་དགག་པ། གཞན་མིན་དགག་པ་རྣམས་ཆད། སྤྱོད་པ་པར་ཤེས་པས་རང་མི་རིག་པར་དམ་བཅའ་བ་དང་། རིགས་རྒྱུད་དགག་སྐབས་རྣམ་བཞག་འགལ་བ། ཤེས་པས་
21-5-165a
རང་མི་རིག་པ་བཀག་སྐབས་བློ་འཁྲུལ་བར་ཐལ་བ་ཆད། འདི་ལ་དཔེ་འགའ་ན་བློ་མ་འཁྲུལ་པར་ཐལ་བ་ཞེས་འདུག་ཀྱང་དེ་ལྟར་རིགས་པས་འཕུལ་ན་བཤད་ནུས་ཀྱང་འཁྲུལ་པ་ལྟར་བདེ་བས་དེ་ལྟར་བྱས་ནས་བཀོད་ཀྱང་སླད་དཔེ་ཁུང་དག་རྙེད་ན་བརྟག །གཅེར་བུའི་སྐབས་སྲོག་མིན་དགག་པ། ཉན་ཐོས་པའི་སྐབས། བསྟན་ཡོད། ཐོགས་བཅས། ཐ་མི་དད་ཀྱི་རྫས། སྒྲ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་རྣམས་དགག་པ་དང་། སེམས་བྱུང་སོ་སོར་དགག་པ། འདུ་ཤེས་དགག་པ། མཚན་ཉིད་བཞི་སོ་སོར་རྟག་མི་རྟག་ཏུ་མི་རུང་བ།འཇིག་པ་དོན་གཞན་དགག་པ་རྣམས་ཆད། མདོ་སྡེ་པའི་སྐབས་ནས་རྡུལ་བར་མེད་དགག་པ་ཆད། དེ་ལྟར་ཆད་འཛུད་ཉེར་གཅིག་པོ་འདི་དག་གསར་དུ་བསྣན་པ་ཡིན་ལ། འདི་དག་གི་དོན་འཕགས་ཡུལ་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་པ་དྲི་མེད་ཤ་སྟག་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་པར་གདིང་ཐོབ་ཀྱང་། ཚིག་ཀུན་མཁྱེན་ཆེན་པོའི་གསུང་དངོས་མིན་པས་གཞུང་དུ་དཀྱུས་ལ་མ་བཙུད་པར་ཟུར་དུ་ཀ་ཁང་ཞིག་བསྒྲིག་ན་ལེགས་སྙམ་པ་རང་གི་ཡིད་ལ་ཡོད་དེ། ཀུན་མཁྱེན་ཆེན་པོའི་རྡོ་རྗེའི་གསུང་རྣམས་ནི་དོན་ལ་འཁྲུལ་པ་བྲལ་ཞིང་ཚིག་ལ་བྱིན་བས་ཀྱི་བབས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡོད་ཅིང་མ་གཟའ་དམ་གསུམ་གྱིས་ཤོག་ལས་དང་ཡི་གེ་པ་བྱས་ནས་བརྩམས་པར་ཡོངས་སུ་གྲགས་ཤིང་ཚིག་རེ་བཞིན་སྔགས་ཀྱི་སྲུང་མ་རྣམས་ཀྱིས་སྲུང་བར་གྲགས་པས་ན་བཀའ་གཉན་པས་གར་ཐོད་བྱ་མི་རུང་ན་ཡང་། ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བླ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་དཀྱུས་སུ་བཙུད་ན་དཔེ་བལྟ་རྟོག་བདེ་བ་སོགས་ལ་ཕན་པས་དེ་ལྟར་གྱིས་ཞེས་བཀའ་ལུང་གནང་བ་བཞིན་དཀྱུས་སུ་བཀོད་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་རང་ཚིག་གསར་བསྣན་རིགས་རེ་ཟུང་ལའང་ཐོག་མཐར་
21-5-165b
གཡུང་དྲུང་གི་མཚན་མ་བཏབ་ནས་མི་ནོར་བར་བྱས་ཡོད་པ་འདི་བཞིན་ལགས། འགའ་ཞིག་ཏུ་དཔེ་རྒྱུན་ལ་འབྲུ་ཟུར་ཉམས་པ་ཅུང་ཟད་བྱུང་ངམ་སྙམ་པ་གོ་མི་བདེ་བ་དག་ལ་འབྲུ་བཅོས་ན་ཅུང་བདེ་བ་འདུག་ཀྱང་། རྒྱལ་སྲས་ཀྱི་ཕྱག་དཔེ་སོགས་ན་མ་བཅོས་ཤིང་དཔེ་རྒྱུན་གཞན་ན་མི་སྣང་བ་རྣམས་ལ་རྡོ་རྗེའི་གསུང་གི་ཟུར་ཙམ་ཡང་ཇི་བདེར་བཅོས་པ་དཀའ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བཞག་ནས་བབ་བབ་མ་བྱས་པར་སོར་བཞག་པ་སྤར་མ་གཞན་སོགས་དཔེ་རྙིང་རྣམས་ལ་དཔང་པོར་མཛོད་ཅིག །སླར་ཁུངས་ལྡན་གྱི་དཔེ་དག་རྙེད་ནས་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་གདིང་ཐོབ་པ་བྱུང་ན་བློ་ལྡན་ལྷག་བསམ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དཀའ་ཚེགས་ལ་མི་བལྟ་བར་ཆད་འཛུད་རྣམས་ཕྱུང་ལ་ཀུན་མཁྱེན་ཆེན་པོའི་རྡོ་རྗེའི་གསུང་སོར་འཛུད་པ་གལ་ཆེ་སྟེ། གཞན་ཕལ་པའི་ངག་དང་འདིའི་གསུང་མཆིང་བུ་དང་ནོར་བུ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
因为是在最初创作基础上这样著述，所以若不损坏金刚语的字词将有大加持，故保留原状。这类情况不仅在义理上毫无矛盾，而且经过考察还是殊胜品质所在，因此今后谁也最好不要修改。关于章节缺失内容的补充，第十二章《宗义理藏大典》中缺少了数论派章节中的"苦乐为隐蔽"和"心识为隐蔽的破斥"两部分。胜论派的"时间观点"部分缺失，从"微尘"开头略有不全，"方位观点"缺失。同样，"方位常性的破斥"、"区分的破斥"、"名言中破斥他者差别"、"破斥非他者"等部分均缺失。
经量部章节中缺少"主张心识不能自知"、"破斥种类相续处的建立矛盾"、"破斥心识不能自知处的心识错乱应成"。对于此处，某些版本中有"心识不错乱应成"，虽然通过理由推论也能解释，但"错乱"似乎更通顺，因此虽这样记载，但若后来找到清晰版本来源可再考察。裸行派章节中缺"破斥非命"部分。声闻部章节中缺少"破斥所表"、"有碍"、"不异实"、"产生声音的能力"等部分，及"各别破斥心所"、"破斥想"、"四特征各别不应为常无常"、"破斥坏灭为他义"等。经部章节中缺"破斥微尘无间"部分。
如是二十一处缺失是新增补的，这些内容都是印度大车轨论师们的无垢理论，确信无矛盾，但因文字并非全知者的原话，所以未直接纳入正文，而是考虑单独编排一个附录会更好。因为全知者的金刚语义理无误且文辞加持特别殊胜，据传是由玛札坚三位担任纸张工作和记录，每个词都由密咒护法守护，因此教言严厉，不可随意处置。
然而，全知文殊上师再三告诫说纳入正文对查阅有益，故按照其教言安排于正文。此外，对于少数新增的自己的文字，在首尾标上卍字符号以便区分，就是这样。有些地方怀疑流传本中文字略有损坏，不易理解处虽修改似较通顺，但因根塘手稿等未修改且其他流传版本中不见，认为即使金刚语的些微部分也难以随意修改，所以未轻率处理而保留原状，请以其他版本和古本为证。
今后若找到可靠版本获得确信，智者们不顾辛劳应当取出增补部分，恢复全知者的金刚原语至关重要，因为普通人的言语和这位大师的教言应当如同铜与宝石般区分。


 །གཞུང་གི་དཀའ་གནད་ལ་རྒྱས་པར་བྲི་དགོས་པ་ཤིན་ཏུ་མང་ཡང་། གོ་དཀའ་བའི་རིགས་ལ་གསལ་བྱེད་ཅུང་ཟད་དང་། གྲུབ་མཐའ་འགྲེལ་པ་ན་གསུངས་པ་རྣམས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བས་བློར་ཆུད་དཀའ་ཞིང་། བསྡུས་པ་ལ་མོས་པའི་དོན་དུ་མདོར་བསྡུས་པ་དང་།ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ཚིག་རྣམ་པར་བཤད་པ་གཉིས་གལ་ཆེ་བར་མཐོང་ནས་ཟུར་དུ་བཀོལ་བ་དང་། གཞུང་གི་ས་བཅད་དང་བཅས་པ་འདི་ཙམ་ལ་བརྟེན་ན་བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་གཞུང་མཐར་ཆགས་སུ་འཆད་ནུས་པས་ན་ལྷག་བསམ་བཟང་པོས་རང་ནུས་གང་ཡོད་དུ་འབད་པ་ཡིན་ན་ཡང་། ཀུན་མཁྱེན་ཆེན་པོ་འདིའི་དགོངས་གནད་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་བདག་འདྲའི་བློ་ཁབ་མིག་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་བས་ན་དགོངས་དོན་མ་རྟོགས་པའི་ཆ་གང་ཡོད་པ་དབྱིངས་ན་བཞུགས་པའི་རྒྱལ་བ་དང་ཆོས་བདག་མཁའ་འགྲོའི་
21-5-166a
ཚོགས་དང་གང་ཟག་ཆོས་སྤྱན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་མཐོལ་ཞིང་བཤགས་ན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཐུགས་རྗེས་དག་ཚངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། སླར་ཡང་ཆོས་སྤྱན་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བཞིན་རྗེས་སུ་བཅོས་པར་མཛད་པ་དང་།འདིའི་དགོངས་དོན་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚིག་འགྲེལ་དང་དཀའ་འགྲེལ་དང་རྒྱས་འགྲེལ་དང་སྟོང་ཐུན་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་དང་། འཆད་ཉན་དང་། བརྒལ་བརྟག་ལ་རྩོད་པའི་སྒོ་ནས་ཀུན་མཁྱེན་བླ་མ་མཆོག་གི་བསྟན་པ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱས་པའི་ཐུགས་ཁུར་ལྷོད་པ་མེད་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་ཞུ་ན་རེ་འབྲས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་དུ་གསོལ། འདིར་སྨྲས་པ། གདོད་ནས་ལྷུན་གྲུབ་འོད་གསལ་རིག་པའི་གཤིས། །འགྱུར་མེད་རྒྱལ་བ་ཀུན་དང་རོ་མཉམ་པ། །མངོན་སུམ་གཟིགས་པ་ཀུན་མཁྱེན་ཆོས་ཀྱི་རྗེ། །དཔལ་ལྡན་བླ་མའི་ཞབས་པད་གཙུག་ཏུ་མཆོད། །གང་གི་ལེགས་བཤད་ནམ་མཁའི་ནོར་བུ་ལ། །བརྟེན་ནས་རྙིང་བསྟན་ཉིན་མོར་བྱས་པའི་ཚེ། །ཐེག་མཆོག་རིགས་ཅན་བློ་ལྡན་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས། །ཨུཏྤལ་གཞོན་ནུའི་དགའ་ཚལ་ཅིར་ཡང་འཛུམ། །ལུང་རིགས་དབྱར་གྱི་རྔ་གསང་ཆེས་སྒྲོགས་པས། །གསང་ཆེན་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་བསྒྲེང་བ་ན། །དཀར་ཕྱོགས་ལྷ་ཀླུ་དགའ་བའི་དགེ་མཚན་གྱིས། །མེ་ཏོག་ཆར་བས་ས་གསུམ་མཛེས་པར་བྱས། །ལེགས་བཤད་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་མཛོད་ཆེན་པོ། །བློ་ལྡན་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཀྱི་འདོད་འཇོ་སྟེ། །རྣམ་མང་ནོར་བུས་བཀང་བའི་བང་མཛོད་ཀྱང་། །འདི་ལ་བསྒྲུན་ན་སྐྲ་རྩེའི་ཟིལ་པར་མཚུངས། །དེ་སླད་ཆོས་མཆོག་ཡིད་བཞིན་རིན་ཆེན་མཛོད། །གང་ན་གནས་པ་ཐོས་པས་མ་བཙལ་བར། །མནོག་ཆུང་ནོར་གྱི་གསོག་བྲིན་བར་མེད་པས། །
21-5-166b
ཚེ་འདི་འདའ་བ་བློ་མིག་ལྡན་ནམ་ཅི། །རྒྱུ་འབྲས་ཐེག་པ་ཚང་ལ་མ་ནོར་བའི། །དྲང་སྲོང་ཆེན་པོའི་ཕ་ཕོག་བོར་ནས་སུ། །གཞན་ཟེར་ཚིག་གི་གཡམ་ལ་རྟག་རྒྱུ་བ། །རྒྱལ་བུ་དམངས་འཁྱམས་ལྟ་བུའི་རྙིང་མ་ཕལ། །རྟོག་གེའི་བློ་གྲོས་ཁབ་མིག་འདྲ་བ་ཡིས། །ཟབ་དོན་ནམ་མཁའ་གཞལ་བའི་ཅ་ཅོའི་ཚིག །བདེན་དོན་ཇི་བཞིན་གཟིགས་པའི་དྲང་སྲོང་གི། ལུང་དང་མཉམ་པར་ལྟ་བ་ཤིན་ཏུ་བསླུས། །བདེན་གསུང་འདི་ན་བླུན་པོའི་སྒོམ་པ་ཕལ། །མུ་སྟེགས་ཕྱོགས་སུ་བླན་ལ་རང་གི་བློ། །འཁུ་འཕྲིག་ཙམ་ཡང་མེད་པར་ངའི་འདི་ནི། །རྫོགས་ཆེན་ཡིན་ཞེས་གསང་མཐོར་སྒྲོགས་པ་མང་། །ཐོས་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེའི་ལམ་བཟང་ནས། །མན་ངག་སྙིང་པོའི་ཟབ་གནད་དང་བསྟུན་ཏེ། །ཐེག་མཆོག་ལྟ་བའི་རྒྱལ་པོར་ལེགས་འཇུག་པ། །ཀུན་མཁྱེན་བརྒྱུད་པའི་བཞེད་སྲོལ་དྲི་མ་མེད། །དེ་ཚུལ་དེ་བཞིན་རྟོགས་པའི་སྐལ་བཟང་ལ། །འདི་ཚུལ་འདི་བཞིན་ངེས་པའི་ཡན་ལག་ནི། །ལེགས་བཤད་ཡི་གེར་སྣང་བ་རྣམས་ཡིན་པས། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་བརྩོན་པས་གཟིགས་འཚལ་ལོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
论著的难点需要详细书写的极多，然而对于难以理解的部分略作解释，因为在宗义注释中所说的内容深广难以掌握，为了满足喜欢概要者而简略，又因第十八章的文字详解二者极为重要，故单独摘出，连同论著的科判，若依靠这些，智者们就能连贯地解释论著，因此以良好发心尽自己能力努力。然而，此全知者的意趣甚深如虚空，非我等如针眼般智慧所能领域，因此对于未能理解的意趣部分，向安住法界的诸佛和持法空行众以及具法眼的士夫们忏悔，愿他们以慈悲加以清净。
今后，愿具法眼的士夫们依法予以修正，为阐明此中意趣，撰写词释、难释、广释和空性教授等论著，通过讲闻和辩论，不松懈地肩负使全知上师的教法弘扬一切方向的责任，我双手合十如此祈请，愿意愿完全成熟。
于此所说：
本始任运光明觉性体，
不变诸佛皆与同一味，
现见遍知法王之智慧，
吉祥上师莲足顶上供。
依靠其善说虚空宝珠，
令宁玛教法如日光明，
大乘种性具智众生群，
如青莲幼园随处绽放。
教理夏季雷音大震响，
擎举大密教法胜幢时，
白方天龙欢喜祥兆中，
花雨妆点三界极美丽。
善说无价大藏如意宝，
满足智者众生之所需，
多种珠宝装满之宝藏，
与此相比仅如草尖露。
故此殊胜如意宝藏处，
不以闻法求寻何处有，
无间积聚微少财富中，
虚度此生岂为有慧眼？
因果乘道完备无错误，
大仙父业舍弃不理会，
随他人言语海中漂泊，
如王子流落民间宁玛徒。
以似针眼分别智慧力，
测量深义虚空喧嚣言，
将如实见真谛大仙人，
教言视为等同实甚谬。
此真实语中多愚者修，
邪外道方向引导自心，
毫无思量轻率即宣称，
我此修持大圆满甚多。
从极其广闻善道中来，
依照窍诀精髓深要义，
善入殊胜见解之王者，
全知传承无垢宗风法。
如此了解彼法善缘者，
如是确定此法之支分，
即是善说文字所显现，
故当以全力精进观览之。


 །མི་བཟད་སྙིགས་མས་རང་རྒྱུད་ཆེས་མནར་བ། །མཐོང་ནས་སྐྱོ་བས་དབེན་པའི་རི་ངོགས་སུ། །སྡོད་པའི་ངང་ཚུལ་སྙིང་ལ་རབ་གནས་ཀྱང་། །ཀུན་མཁྱེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་གསུང་རབ་འདིར། །བགྱི་བ་ཅུང་ཟད་དུས་སུ་བབས་པ་ལའང་། །ལྷག་བསམ་ཡལ་བར་བོར་བ་མི་བཟོད་པས། །དམ་པའི་གསུང་བསྐུལ་ཇི་བཞིན་རང་ནུས་ཀྱིས། །ཚུལ་འདིར་རྩེ་གཅིག་འབད་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས། །འདི་ལ་བསམ་སྦྱོར་འབྲེལ་བའི་སྐྱེ་བོས་མཚོན། །མཐའ་ཡས་འགྲོ་ཀུན་གནས་སྐབས་མཐར་ཐུག་གི། དོན་གཉིས་ཡིད་བཞིན་གྲུབ་པའི་དགའ་སྟོན་
21-5-167a
ལ། །འདོད་དགུར་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་གྱུར་ཅིག །ཅེས་པའང་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་དངོས་མཁྱེན་བརྩེའི་དབང་པོ་དང་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་པདྨ་བཛྲ་སོགས་དམ་པ་དུ་མའི་ཞབས་རྡུལ་གཙུག་གིས་བསྟེན་པ་ཞུས་དག་བྱེད་པོ་མི་ཕམ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བས་བྲིས་པའོ། །མངྒ་ལཾ།། །།དགེའོ། ། དགེའོ། ། དགེའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译成简体中文：
见自心极受可怕浊世折磨，
因厌离欲住寂静山腰中，
此种生活方式虽住于心，
然于全知法王此教法中，
当做少许事情时机至时，
不忍以纯净发心弃置之，
依照圣者教诲以己力量，
专心致志投入如是方式。
愿与此事心行相连者为例，
无边众生暂时究竟二利，
如意成就喜宴盛会中，
随欲受用一切皆成就。
此亦是文殊菩萨化身恰美旺波和堪布仁波切贝玛巴扎等众多圣者足尘顶戴的校订者米庞南嘉所写。吉祥！善哉！善哉！善哉！


 །



这部分文本似乎只有藏文标点符号而没有实际文本内容。您提供的内容仅包含藏文句号或分隔符（།），没有需要翻译的文字。
如果您希望我翻译特定文本，请提供包含实际内容的文字，我会按照您的要求完整直译成简体中文，并遵循您关于对仗诗歌体和咒语处理的具体要求。


